Zonguldak’ta Kesilen 1183 Yıllık Porsuk Ağacı Tarihi Bir Eser Olarak Müzeye Kondu

Zonguldak'ta, 19 Mayıs 2024 tarihinde yaşanan bir olay, çevrecilerin büyük tepkisini çekerken, ülkenin doğal mirasının korunmasına yönelik tartışmaları da beraberinde getirdi. Mağara uzmanı ve çevreci olarak tanınan Engin Zaman, Ankara yolu üzerindeki Gökgöl Tünelleri mevkisinde evine dönerken ormanlık alanda ağaç kesimi yapıldığını fark etti. Durumu derhal yetkili mercilere bildiren Zaman'ın ihbarı üzerine harekete geçen Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri, gerçekleştirdikleri detaylı incelemede, kesilen ağacın 1183 yaşında eşsiz bir porsuk ağacı olduğunu belirledi.

Yapılan araştırmalar sonucunda, Devlet Su İşleri'nin (DSİ) bölgedeki dere ıslah çalışmalarını yürüten bir taşeron firmanın, ormanlık alanda izinsiz kesim yaptığı ortaya çıktı. Ekipler, duruma ilişkin gerekli tutanakları düzenleyerek yasal süreci başlattı.

Hukuki Süreç Ve Tartışmalı İptal Kararı

Orman Bölge Müdürlüğü, izinsiz ağaç kesimi ve ormanlık alanda alan açma suçlarından taşeron firmaya toplam 45 bin 90 Lira idari para cezası kesti. Ancak bu ceza, olayın hukuki boyutunun sadece başlangıcı oldu. Çevre dernekleri ve olayı ilk bildiren Engin Zaman, firmanın eylemleri hakkında cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulundu. Savcılık, ilk aşamada "takipsizlik" kararı vererek soruşturmayı kapatma yoluna gitti. Bu karara yapılan itirazın ardından dava mahkemeye taşındı.

Yargılama süreci sonucunda mahkeme, kesimin "izinli bir işlem" olduğuna kanaat getirerek, daha önce kesilen 45 bin 90 Lira tutarındaki idari para cezasının iptaline karar verdi. Bu karar, çevre aktivistleri arasında şaşkınlık ve hayal kırıklığı yarattı.

Bir Çevrecinin Kararlılığı: Ağacın Kurtarılışı Ve Müzeye Yolculuk

Hukuki süreçte yaşanan bu gelişmelerin ardından, kesilen bin yılı aşkın porsuk ağacı, Orman Bölge Müdürlüğü tarafından metreküpü 2 bin Lira bedelle odun olarak ihaleye çıkarıldı. Ağacın, paha biçilemez tarihi ve bilimsel değerine rağmen odun olarak satılacak olması, Engin Zaman'ı harekete geçirdi. Zaman, bu değerli doğa mirasının yok olmasını engellemek amacıyla ihaleye katılarak, toplam 20 bin Lira bedel ödeyerek ağacı satın aldı.

Engin Zaman, bu özel porsuk ağacının teslimatı ve geleceği için çeşitli kurumlarla görüşmeler yürüttüğünü belirtti. Amacının bu eşsiz parçayı kamuya kazandırmak olduğunu vurgulayan Zaman, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi ile irtibata geçerek ağacın bazı parçalarını yeni kurulacak olan Doğa ve Tarih Müzesi'nde sergilenmek üzere bağışlama kararı aldı. Yaklaşık 21 metre uzunluğundaki porsuk ağacının özenle parçalara ayrılan kısımları, özel bir TIR ile taşınarak müze için İstanbul'a gönderildi.

Tarihi Bir Mirasın Bilimsel Değeri

Olayın kahramanı Engin Zaman, bu sürecin önemini şu sözlerle dile getirdi: "Bu ağacın yaşını, Bartın Üniversitesi'nden Barbaros Yaman Hocamız ile beraber hesaplamıştık. 1183 yaşında bir porsuk ağacı bu. Dünyada çok değerli ağaçlardan bir tanesiydi, maalesef odun olacaktı. Bu, bir tarihi eserdi. Tarihi eserin yok olmasını istemedim. İhale işlemleri 20 bin Lirayı buldu ama bu eseri kurtarmak benim için çok önemliydi."

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ünal Akkemik ise ağacın bilimsel ve eğitimsel açıdan taşıdığı değeri vurgulayarak şunları ifade etti: "İlk etapta ağacın bazı parçaları, Orman Fakültemizde eğitim ve bilimsel amaçlı olarak sergilenecek. Daha sonraki süreçte kurulması planlanan Doğa ve Tarih Müzesi'nde hak ettiği yeri alacak. Bu ağaç, geçmişten günümüze ışık tutacak, öğrencilere ve halkımıza doğanın gücünü ve tarihini anlatacak önemli bir materyaldir."