2025 Nobel Ekonomi Ödülü Sahiplerini Buldu

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nde gerçekleştirilen basın toplantısında, ekonomi dünyasının en prestijli ödüllerinden biri olan 2025 Nobel Ekonomi Ödülü’nün kazananları kamuoyuna duyuruldu. Bu yılki ödül, üç değerli isme takdim edildi: Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt.

Açıklanan bilgilere göre, Northwestern Üniversitesi’nden Profesör Joel Mokyr, özellikle "teknolojik gelişmeler yoluyla sürdürülebilir büyümenin ön koşullarını belirlemiş olması nedeniyle" bu önemli ödüle layık görüldü. Mokyr'in çalışmaları, uzun vadeli ekonomik refahın temel dinamiklerini ve inovasyonun bu süreçteki merkezi rolünü anlamamızda çığır açıcı nitelikteydi.

Harvard Üniversitesi’nden Philippe Aghion ve Brown Üniversitesi’nden Peter Howitt ise ortaklaşa yürüttükleri araştırmalarla "yaratıcı yıkım yoluyla sürdürülebilir büyüme teorisine" ilişkin katkılarından dolayı ödülün sahibi oldular. Aghion ve Howitt’in teorisi, ekonomik büyümeyi sağlayan dinamik süreçleri, eski teknolojilerin ve iş modellerinin yenileri lehine ortadan kalktığı bir mekanizma olarak açıklayarak iktisat literatürüne derinlemesine bir bakış açısı sundu.

Önceki yıl olan 2024 Nobel Ekonomi Ödülü’nü, kurumların oluşumu ve refaha etkilerine ilişkin yenilikçi çalışmalarıyla Türk Profesör Daron Acemoğlu ile İngiliz Profesörler Simon Johnson ve James Robinson kazanmışlardı. Bu ödül, ekonomik gelişmenin tarihsel ve yapısal temellerini anlama yolunda önemli bir kilometre taşı olmuştu.

Nobel Ödülleri’nin kökenleri, İsveçli bilim insanı ve sanayici Alfred Nobel'in 9 Haziran 1900 tarihinde kurulan Nobel Vakfı aracılığıyla insanlığa hizmet edenlere verilmesini vasiyet etmesine dayanmaktadır. Dünya genelinde en saygın ödüller arasında kabul edilen Nobel Ödülleri, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere beş ana dalda en başarılı kabul edilen kişi veya kuruluşlara takdim edilmektedir. Bu ödüller, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından verilmektedir.

Nobel Ekonomi Ödülü ise 1968 yılında İsveç Merkez Bankası’nın Alfred Nobel'in anısına ekonomi dalında da bir ödül verilmesini kararlaştırmasıyla diğerlerinden ayrışmaktadır. Ekonomi alanındaki bu prestijli ödül, ilk kez 1969 yılında sahiplerini buldu.

Geleneksel olarak Nobel Ödülleri, Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık tarihinde düzenlenen görkemli törenlerle kazananlara teslim edilmektedir. Ancak ödüllerin 1901'deki başlangıcından bu yana verilmediği bazı yıllar da olmuştur. Toplamda 49 defa yapılan ödül iptallerinin büyük bir kısmı, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları gibi küresel çapta büyük çatışmalar sırasında gerçekleşti. Yakın geçmişte ise COVID-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında ödül törenleri düzenlenememişti.