Aym Yetkisiz Çakar Cezalarında Araç Sahibine Kesilen Cezayı İptal Etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), yetkisiz çakar lamba kullanımından kaynaklanan trafik cezalarında, sürücünün aynı zamanda araç sahibi olmaması durumunda tescil plakasına da ceza kesilmesini öngören hükmü iptal etti. Bu önemli karar, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve trafik cezaları uygulamasında köklü bir değişikliğe yol açmıştır. Karar, trafik ihlallerinde cezanın şahsiliği ilkesinin daha net bir şekilde uygulanmasını sağlayacak niteliktedir.

Anayasal İtiraz Süreci

Söz konusu yasal düzenlemeye itiraz, Tokat 2. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından yapıldı. Hâkimlik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 26. maddesinde yer alan "Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir" hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulunmuştu. Bu başvuru, özellikle trafik denetimlerinde sıkça karşılaşılan ve mağduriyetlere yol açtığı iddia edilen bir uygulamaya dikkat çekiyordu. Uygulamanın, fiili işleyen ile cezayı ödeyecek kişi arasında doğrudan bir bağ kurulamadığı durumlarda adil olmadığını savunan hâkimlik, hukukun temel prensiplerine vurgu yapmıştı.

Aym Kararının Gerekçesi Ve Etkileri

Anayasa Mahkemesi, 10 Eylül tarihinde yaptığı değerlendirmede, itiraz konusu düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal kararı verdi. Mahkeme, araç sahibinin, sürücünün fiilinden dolayı doğrudan cezalandırılmasının, temel hukuk prensiplerinden olan "cezanın şahsiliği" ilkesi ile "hukuk devleti" ilkeleriyle bağdaşmadığına dikkat çekti. Daha önce yürürlükte olan uygulamaya göre, bir araçta yetkisiz çakar lamba kullanan sürücünün araç sahibi farklı bir kişi olduğunda, hem sürücüye hem de aracın tescil plakasına ayrı ayrı ceza uygulanabiliyordu. Bu durum, özellikle kiralık araçlar, şirket araçları veya başkasına ödünç verilen özel araçlar gibi durumlarda, fiili işleyen ile cezayı ödemekle yükümlü olan kişi arasında bir ayrım gözetmeyerek önemli hak ihlallerine neden olabiliyordu.

Bu iptal kararıyla birlikte, yetkisiz ve usulsüz çakar kullanan kişi kim olursa olsun, ceza yalnızca fiili işleyen sürücüye uygulanacak. Böylece, özellikle kurumsal filo yönetimi yapan şirketler, araç kiralama firmaları ve bireysel araç sahipleri açısından daha adil bir uygulama zemini oluşmuş, geçmişte yaşanan hak ihlalleri önemli ölçüde giderilmiştir. Karar, Anayasa'nın güvence altına aldığı temel hak ve özgürlüklerin korunması adına atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.