İstanbul’da Artan Kahverengi Kokarca Tehlikesine Karşı Kapsamlı Mücadele Planı Devrede

İstanbul'da son yıllarda tarım alanlarından kentsel yaşam bölgelerine kadar geniş bir alana yayılan istilacı kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) türüne karşı Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda çok yönlü bir mücadele başlatıldı. İstanbul Tarım ve Orman İl Müdürü Suat Parıldar, bu zararlıyla mücadele kapsamında yürütülen çalışmaları detaylı bir şekilde açıkladı ve 2026 yılına kadar kentteki popülasyonu kontrol altına almayı hedeflediklerini belirtti. Bu mücadelenin kış döneminde vatandaşların desteğiyle büyük önem kazandığını vurguladı.

İstilacı Türün Ortaya Çıkışı Ve Yayılımı

Kahverengi kokarca, Türkiye'ye 2017 yılında Gürcistan üzerinden giriş yapmış Doğu Asya kökenli istilacı bir böcek türüdür. Tarım ürünleri üzerinde yaklaşık 300 farklı türde zarar oluşturma potansiyeli taşıyan bu zararlı, İstanbul'da 2020 yılından itibaren etkisini göstermeye başlamıştır. İl Müdürü Parıldar, kokarcanın sadece tarımsal alanlarda değil, aynı zamanda depolarda, ev içlerinde, çatı aralarında ve kullanılmayan eşyaların altında gibi kentsel yaşam alanlarında da yaşam döngüsünü sürdürdüğüne dikkat çekti. Bu durum, zararlının kontrolünü daha karmaşık hale getirmektedir.

Dört Aşamalı Mücadele Yaklaşımı

İstanbul Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, kahverengi kokarcaya karşı mekanik, biyoteknik, biyolojik ve kimyasal olmak üzere dört farklı mücadele yöntemini bir arada uyguluyor. Suat Parıldar, tek bir yöntemle başarı sağlanmasının mümkün olmadığını belirterek entegre mücadele stratejisinin önemini vurguladı. İlk aşamada uygulanan mekanik ve fiziksel yöntemler, özellikle eylül ile mart ayları arasındaki kış döneminde zararlının kümelendiği alanlarda toplanıp imha edilmesini içeriyor. Bu, popülasyonun bahar aylarında doğaya yayılmasını önlemede kritik bir rol oynuyor.

Mekanik mücadeleyi tamamlayıcı olarak biyoteknik yöntemler devreye alınıyor. Bu kapsamda, zararlının yaydığı kokuyu taklit eden feromon tuzakları kullanılıyor. Bakanlık tarafından sağlanan 400 kit ile bölgesel popülasyon artışı izleniyor ve cezbedicilerle toplanan zararlılar imha ediliyor. Zirai karantina uygulamaları da yurt dışından ithal edilen ürünlerin girdiği gümrüklerde titizlikle yürütülerek zararlının yeni girişlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Samuray Arısı İle Biyolojik Mücadele

Mücadelede önemli bir adım da biyolojik yöntemlerle atılıyor. Tarımsal araştırma enstitülerinde üretilen Samuray Arısı (Trissolcus japonicus), kahverengi kokarcanın doğal düşmanı olarak kullanılıyor. İstanbul'da 2024 yılında 5.000, 2025 yılında ise 10.000 adet Samuray Arısı doğaya salındı. Bu arılar, kokarca yumurtalarının içine kendi yumurtalarını bırakarak kokarca popülasyonunun artmasını engelliyor ve böylece doğal dengeyi yeniden kurmaya yardımcı oluyor.

Kış Döneminin Önemi Ve Vatandaş Katkısı

Suat Parıldar, kahverengi kokarcayla mücadelenin sadece tarımsal alanlarda yürütülecek çalışmalarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Özellikle eylül ve mart ayları arasında kışlak olarak adlandırılan alanlarda yoğunlaşan bu böceklerin vatandaşlar tarafından toplanıp imha edilmesi büyük önem taşıyor. İl Müdürü, "Bu kış dönemi bizim için çok önemli bir dönem. Vatandaşlarımızdan mutlaka bu konuda bizlere destek olmalarını istiyoruz" ifadelerini kullandı. Evlerde, depolarda veya çatı aralarında görülen kokarcaların kapalı bir kutuya konularak imha edilmesi, yaz döneminde doğaya salınacak yüzlerce zararlının önüne geçilmesini sağlayacaktır. Ayrıca, rahatsız edildiğinde kötü bir koku yayarak yaşam kalitesini düşüren bu böceklerin varlığı, kentsel alanlarda da mücadeleyi zorunlu kılmaktadır. Kentsel alanlardaki ilaçlamaların halk sağlığı tarafından onaylanmış biyosidal ilaçlarla yapılması gerektiği de vurgulandı.

Kurumlar Arası İşbirliği Ve 3 Yıllık Eylem Planı

Kahverengi kokarca ile mücadele, geniş bir paydaş katılımıyla yürütülüyor. İstanbul İl Müdürlüğü, sivil toplum kuruluşları, belediyeler, sağlık müdürlükleri ve çevre müdürlükleri ile düzenli bilgilendirme ve bilinçlendirme toplantıları gerçekleştirdi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın liderliğinde, geçen yılın sonunda 13 ilin valileri, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve diğer paydaşlarla geniş kapsamlı bir değerlendirme ve tecrübe paylaşım toplantısı düzenlendi.

Bu çalışmaların bir sonucu olarak, İstanbul'da 2025 yılı şubat ayında, Vali ve Vali Yardımcısı başkanlığında üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumlarıyla işbirliği içinde 3 yıllık "Kahverengi Kokarca ile Mücadele Eylem Planı" hazırlandı. Bu plan kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarının görev dağılımları belirlendi. İl Müdürlüğü, bu planı sivil toplum kuruluşlarına, muhtarlıklara ve çiftçilere iletmek üzere aktif çalışmalar yürütüyor. Amaç, koordineli ve kararlı bir mücadele ile bu istilacı zararlının İstanbul üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek ve 2026 yılına kadar popülasyonu kontrol altına almaktır.