Çınarcık Fayı Analizi İstanbul’un Kıyı Şeridindeki Olası Deprem Risklerini Belirledi

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye'nin deprem risk haritasını dijital platforma taşıyan DepremBİS (Deprem Bilgi Sistemi) uygulamasını bir sosyal sorumluluk projesi kapsamında geliştirmişti. Geçtiğimiz yıl hayata geçirilen bu proje, ülkenin her noktasındaki zemin ve fay hatlarının potansiyel deprem bilgilerini interaktif bir şekilde kullanıcılara sunmayı amaçladı.

Prof. Dr. Kutoğlu, 'deprembis.com.tr' adresi üzerinden erişilebilen bu sisteme kritik bir modül eklediklerini duyurdu. Yeni eklenen bu özellik sayesinde, olası bir depremin etkileyeceği bölgeler ile yaşanabilecek hasar düzeyleri hem renk kodlarıyla görselleştirildi hem de yazılı değerlerle detaylı bir şekilde belirtildi. Şu ana kadar Türkiye genelindeki 50 farklı fay hattı detaylı bir şekilde incelenerek yazılıma entegre edildi. Sistemin sürekli güncellendiğini ve yeni fay verileri işlendikçe eklenmeye devam ettiğini belirten Kutoğlu, projenin temel amacının deprem farkındalığını artırmak olduğunu vurguladı. Kutoğlu, bu konudaki motivasyonlarını şu sözlerle dile getirdi: "Ülkemiz bir deprem ülkesi ve vatandaşlarımız oturdukları bölgelerdeki fayları bilmek, bu fayların ne büyüklükte depreme neden olabileceğini ve kendi zeminlerinin durumunu öğrenmek istiyorlardı. Biz de bu ihtiyaca yanıt vermek amacıyla web sayfamızı oluşturduk."

Depremin Etki Alanları Artık Sorgulanabilir Durumda

Geliştirilen uygulamanın kullanıcı deneyimini daha da ileri taşıdığını aktaran Prof. Dr. Kutoğlu, yeni özellik sayesinde vatandaşların fay hatlarına tıkladıklarında olası depremin hangi mevkide ne kadar hasar yapabileceğine dair hesaplamaları doğrudan görebileceklerini belirtti. Bu yenilikle birlikte kullanıcılar, 'deprembis.com.tr' adresine üye olduktan sonra ilgi duydukları fay hatlarının üzerine tıklayarak harita üzerinde depremin etki alanını, bölgede ne kadar güçlü hissedileceğini ve muhtemel hasar ağırlığını detaylı bir şekilde sorgulayabileceklerdi.

Çınarcık Fayı Üzerine Detaylı Bir Analiz

Prof. Dr. Kutoğlu, uygulamanın 'etki alanını göster' seçeneğiyle yapılan sorgulamalar sonucunda, özellikle son dönemde bilimsel çevrelerde ve kamuoyunda sıkça tartışılan Çınarcık Fayı'nın potansiyel etkilerini mercek altına aldı. Kutoğlu'nun açıklamalarına göre, Çınarcık Fayı'nın olası bir kırılması durumunda ortaya çıkacak hasar bölgesi haritada belirgin bir şekilde gösterildi. Analiz sonuçlarına göre, mavi renkle gösterilen alanlar, depremin hafif hissedileceği ve önemli bir hasar beklenmeyen bölgeleri ifade ediyordu. Ancak, haritada işaretlenen sarı noktaların ise depremin çok güçlü hissedileceği fakat hasarın orta seviyede kalabileceği alanları temsil ettiği açıklandı.

Çınarcık Fayı'nın incelenmesi neticesinde, özellikle İstanbul'un Marmara Denizi kıyısındaki Küçükçekmece ve Büyükçekmece ilçelerinin, yumuşak zeminli yapıları nedeniyle daha büyük hasar riski taşıdığı bir mühendislik hesaplaması ve olasılık dahilinde öngörüldü.

Zemin Durumunun Önemi Ve Diğer Riskli Bölgeler

Prof. Dr. Kutoğlu, "Kuzeye doğru hasarın daha az olacağı görülmekteydi." diyerek, depremin etkisinin coğrafi konuma göre değiştiğini vurguladı. Bununla birlikte, Bursa gibi Marmara Denizi'ne kıyısı olmayan ancak sulak alanlar, çökelti alüvyon alanlar ve dere kenarları gibi zayıf zemin özelliklerine sahip bölgelerin de risk altında olabileceğine dikkat çekti. Bu tür alanlarda, fay hattından uzak olsalar bile, zeminin zayıf yapısı nedeniyle ciddi hasarların meydana gelme ihtimalinin bulunduğu belirtildi. Bu tespit, zemin etüdünün ve yapılaşmadaki dikkat edilmesi gereken hususların altını bir kez daha çizerek, depremle mücadelede bütüncül bir yaklaşımın önemini ortaya koydu.