DEM Partiden Kültür Bakanlığına Zeugma Ve Akdamar Konularında Tarihi Kimlik Talepleri

Geçtiğimiz günlerde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bütçe görüşmeleri gerçekleştirildi. Bu görüşmeler sırasında, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) milletvekilleri Beritan Güneş Altın ve Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Ersoy'a yönelik dikkat çekici taleplerde bulundular. Milletvekilleri, özellikle iki önemli kültürel mirasımız olan Gaziantep Zeugma Müzesi'nde sergilenen ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin ve Van'daki Akdamar Adası'nın tarihi kimlikleri ve isimleri üzerine odaklandılar.

DEM Parti Gaziantep Milletvekili Beritan Güneş Altın, ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin bilinen ismine ve tarihine ilişkin ciddi iddialar ortaya attı. Altın, mozaiğin gerçek tarihinin tahrip edildiğini ve kimliksizleştirildiğini öne sürerek, bu durumun mozaiğin anlamından uzak politikalarla ortaya çıktığını belirtti. Altın, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Sayın Bakan, sanıyorum bu mozaiği tanıyorsunuzdur, meşhur Çingene Kızı mozaiği. Tarihi hakkında ne biliyorsunuz emin değilim, çünkü tarihi epey bir şaibeli. Neden diye soracak olursanız, pek çok tarihi kalıntı gibi gerçek tarihi tahrip edilmiş, kimliksizleştirilmiş, tarihsizleştirilmiş, tabiri caizse asimile edilmiş bir mozaik görüyorsunuz karşınızda. Belkıs, Zeugma olunca bu mozaiğe de yapıldığı zamandan 1500 yıl sonra çıkarıldığı topraklara gelen çingenelerin adı verilmiş oluyor, gerçeğinden ve mozaiğin manasından uzak politikalarla. Yolunuz eğer bir gün Belkıs’a düşerse Sayın Bakan, çingene olmayan bu kıza tekrar bakmanızı tavsiye ederim. Belkıs’ın köylerine de giderseniz eğer orada kofili annelerin sözlü tarih aktarımlarını dinlersiniz ve bu portrenin Proto (eski) Kürt kadın unsurları taşıyan kültürel hafıza aktarımlarına tanıklık edersiniz ve belki çingene olmayan mozaikteki kızın gerçek tarihini bakanlığınızın da misyonunu yerine getirerek ortaya çıkarırsınız. Biz de Çingene Kızı olarak bilinen bu mozaiğin gerçek tarihini hep birlikte okuruz."

Milletvekili Altın, mozaiğin, Belkıs (Zeugma) bölgesindeki köylerde yaşayan "kofili annelerin" sözlü tarih aktarımları ve Proto Kürt kadın unsurlarına işaret eden kültürel hafıza izleri taşıdığını vurguladı. Bu bağlamda Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın misyonunu yerine getirerek, mozaiğin gerçek tarihinin ortaya çıkarılması yönünde bir çalışma başlatmasını talep etti.

DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit ise Van'ın önemli simgelerinden Akdamar Adası'nın isminin ve kültürel statüsünün yeniden ele alınması gerektiğini dile getirdi. Sayyiğit, adanın orijinal adının "Ahtamar" olduğunu belirterek, tabelalarda bu ismin kullanılmasını önerdi. Konuşmasında geçmişteki benzer uygulamalara değinen Sayyiğit şunları kaydetti:

"Geçen gün Nusaybin’de bir Süryani köyünün asıl adına kavuştuğunu, girişe ‘Arbo’ tabelasının asıldığını gördük. Bizce çok güzel ve şimdiye kadar, aslında geç kalınmış bir durum bu ama buna benzer birçok örnek de var. Örneğin ‘Akdamar Adası’ diyoruz ama tabelada orijinal adıyla neden ‘Ahtamar’ yer almasın? Burada ayin için Ermeni cemaatine yılda bir defa izin veriliyor. Oysa, orayı ziyaret eden, Hıristiyan inancına sahip yurttaşlardan giriş ücreti alınmadan, istedikleri zaman ayin yapabilmelerinin önünü açmanız gerekiyor. 2026 yılını Urartu Yılı ilan ediniz, Van’ın potansiyelinin ortaya çıkmasının önünü açınız."

Milletvekili Sayyiğit, Akdamar Adası'nda Ermeni cemaatine yılda yalnızca bir defa ayin izni verildiğini hatırlatarak, Hristiyan inancına sahip yurttaşların diledikleri zaman giriş ücreti ödemeden ayin yapabilmelerine olanak sağlanmasını istedi. Ayrıca Van'ın tarihi ve kültürel zenginliğini ön plana çıkarmak amacıyla 2026 yılının "Urartu Yılı" ilan edilmesi çağrısında bulundu. Bu taleplerle, Van'ın turizm potansiyelinin artırılması ve kültürel mirasın daha geniş kitlelere tanıtılması hedeflendiği ifade edildi.