Fındık Fiyatlarındaki Rekor Artış Ferrero’yu Türkiye’den Uzaklaştırdı

Küresel fındık sektörünün en büyük alıcılarından İtalyan şekerleme devi Ferrero, Türkiye pazarında yaşanan rekor fiyat artışları ve üretimdeki düşüşler nedeniyle fındık tedarik stratejisini yeniden gözden geçirme kararı aldı. Şirket, Türkiye'den yaptığı fındık alımlarını geçici olarak durdurarak, tedarik zincirini Şili ve Amerika Birleşik Devletleri gibi alternatif ülkelere kaydırdı.

Türkiye'de Fındık Üretimi Ve Fiyatları

Geçtiğimiz ilkbahar mevsiminde Türkiye'de yaşanan don olayları ve ardından gelen haşere istilası, fındık rekoltesinde ciddi bir düşüşe yol açtı. Bu olumsuz koşullar, yaz başından bu yana fındık fiyatlarının neredeyse iki katına çıkmasına neden oldu. Dünya genelinde üretilen fındığın yaklaşık %25'ini satın alan Ferrero gibi büyük bir oyuncunun piyasadan çekilmesi, sektörde yankı uyandırdı.

Londra merkezli tüccarların gözlemlerine göre, Türk aracıların çiftçilerden fındık alımında sergilediği agresif tutum, fiyatların daha da yükselmesine zemin hazırladı. Piyasada, dünyanın en büyük fındık tüketicisi olan Ferrero'nun kısa süre içinde yeniden alım yapmak zorunda kalacağına dair genel bir beklenti hakim oldu.

Piyasa Oyuncuları Arasındaki Beklenti Savaşı

Londra merkezli CG Hacking şirketinden Giles Hacking, durumu şu sözlerle özetledi: “Türkiye’deki yerel aracılar, Ferrero’nun yeniden alım yapmaya başlayacağını öngörerek ellerine geçen her fındığı satın alıyorlar. Ortada Ferrero ile uzun pozisyondaki tüccarlar arasında bir bekleyiş savaşı var. Bu kişiler adeta Ferrero’yu rehin almış durumda.” Hacking'in açıklamalarına göre, kabuğu çıkarılmış iç fındığın ton başına fiyatı, Haziran ayında yaklaşık 9.000 Dolardan 18.000 Dolara yükselerek tarihi bir seviyeye ulaştı.

Ferrero'nun fındık tedarik ve işleme kolu olan Ferrero Hazelnut Company'nin genel müdürü Marco Botta ise mevcut durumu, Samuel Beckett'ın ünlü oyunu "Godot'yu Beklerken"e gönderme yaparak değerlendirdi: “İtalyan şekerleme devi olarak, Türkiye’nin fındık kralları için yeni bir Godot’ya dönüşüyoruz. Herkes kendi oyununu oynuyor.”

Ferrero'nun Tedarik Zinciri Ve Uzun Vadeli Taahhüdü

Botta, Sırbistan ve İtalya'dan yapılan alımların da dahil olduğu genişleyen tedarik ağının, şirkete dalgalı piyasa koşullarını yönetme esnekliği sağladığını belirtti. “Bu çeşitlilik, Türkiye’de don yaşanan ve yaz aylarında kurak geçen bu yıl gibi dönemleri yönetmemizi sağlıyor” ifadelerini kullandı. Ancak Botta, Türkiye'nin hala Ferrero'nun tedarik zincirinin merkezinde yer aldığını vurgulayarak, Türk Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) ile yazılı bir anlaşmaları olmasa da, “Bu ülkeye olan bağlılığımız uzun vadeli bir taahhüttür” dedi.

Türkiye Fındık Pazarının Daralması

Türkiye, normal şartlarda yılda 600 bin ila 700 bin ton fındık hasat ediyor. Bu miktar, yaklaşık 1,1 milyon ton olan küresel fındık arzının neredeyse %66'sına tekabül ediyor. Ancak bu yılki üretim tahminleri, pazarın daha da daralacağına işaret ediyor. Uzmanlar, üretimin 500 bin ton veya altına düşebileceğini öngörüyor. Tarım Bakanlığı'nın il bazlı çalışmaları, rekoltenin 450 bin ton civarında olmasını beklerken, Ulubey Fiskobirlik Başkanı Cemil Temiz, Financial Times'a yaptığı açıklamada, "Gerçek rakamın 300 bin tonu geçeceğini sanmıyorum" diyerek beklentilerin daha da karamsar olduğunu belirtti.

Yerel Çiftçilerin Ve İhracatçıların Bakış Açısı

Ordu'da yarı zamanlı çiftçilik yapan Saadettin Irmakçı, normalde bahçesinden yılda 1,5 ton fındık topladığını, ancak bu yıl miktarın sadece 30 kilograma düştüğünü ifade etti. Irmakçı, "Fındık fiyatı yükseliyor ama olması gereken yerde. Karadeniz'de balıkçılar bir günde bizim bir yılda kazandığımızı kazanıyor" sözleriyle fındık üretiminin zorluklarına dikkat çekti.

Türkiye'nin en büyük 5 fındık ihracatçısından biri olan Poyraz Fındık'ın ihracat direktörü Fırat Bakıcı ise piyasaya dair ciddi endişelerini dile getirdi: "Türkiye'nin pazar payını kaybedeceği yönünde bir paranoya var. Şili agresif şekilde büyüyor, hasatlarını 200 bin tona çıkarmayı hedefliyorlar. Bunu 5 ila 10 yıl içinde başarabilirler." Bakıcı ayrıca, yükselen işçilik maliyetlerinin Türkiye'nin rekabet gücünü zayıflattığını vurguladı. Fındığın, "kuruyemişler arasında kuzu eti gibi, yüksek kaliteli ve sofistike bir aromaya sahip" olduğunu belirten Bakıcı, Türkiye'nin bu potansiyeli marka değerine dönüştüremediğini ve "hep Avrupa için taşeronluk yaptığını" sözlerine ekledi.