Çanakkale Savaşları Yadigarları Ticareti Meclis Gündeminde Yasal Koruma İstendi

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu, geçtiğimiz günlerde önemli bir kanun teklifini görüşerek kabul etti. Vakıflar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, yalnızca vakıfları değil, aynı zamanda tarihi Çanakkale Savaşları alanını ilgilendiren kritik düzenlemeleri de bünyesinde barındırıyor.

Teklifin odak noktalarından biri, taşınır kültür varlığı niteliği taşımayan Çanakkale Savaşları'na ait her türlü silah, teçhizat, kıyafet, aksesuar, belge ve benzeri malzemelerin korunması gerekliliğiydi. Bu kapsamda, söz konusu objelerin 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çerçevesinde taşınır kültür varlığı olarak kabul edilmesi ve böylece yasal himaye altına alınması hedefleniyor.

Çanakkale Savaş Eserlerinin Piyasa Satışı Endişesi

Komisyon görüşmeleri sırasında, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir'in dile getirdiği sözler büyük dikkat çekti. Kaşdemir, mevcut durumda Çanakkale savaş malzemelerinin taşınır kültür varlığı olarak nitelendirilmediğini hatırlatarak, bu durumun yol açtığı olumsuzluklara değindi.

Kaşdemir, konuya ilişkin endişelerini şu ifadelerle aktardı: “Hepimizin aslında itiraz ettiği Çanakkale savaş malzemeleri çarşıda, pazarda, birçok antika dükkânında satılır hâle geldi. Hatta, dijital mecralarda Çanakkale savaş malzemelerinin açık artırma usulü satıldığını görünce biz tabii üzüldük, bununla alakalı da bir kanuni himaye almak istedik. Dolayısıyla, Çanakkale harp malzemelerinin taşınır kültür varlığı statüsüne alınarak derli toplu bir envanter kaydı şeklinde bunların artık elden ele alınıp satılmasının önlenmesi amaçlanmaktadır.” Bu düzenleme ile tarihi objelerin korunması, envanterinin çıkarılması ve yasa dışı ticaretinin engellenmesi amaçlanıyor.

Tarihi Alanın Sınırları Genişletiliyor

Teklif, aynı zamanda Çanakkale Savaşları'nın sadece Gelibolu Yarımadası ile sınırlı kalmayıp boğazın her iki yakasında da cereyan etmesi gerçeğini gözetiyor. Mevcut kanuni tanımlamalara göre Gelibolu Yarımadası ile sınırlı kalan Alan Başkanlığı hizmetlerinin, Tarihi Alan sınırları dışında yer alsa dahi Alan ile irtibatlı olduğu tespit edilen tabya, şehitlik ve kale gibi mekanlara da yayılması öngörülüyor. Bu bölgelerin "Tarihi Alan Bağlantı Noktası" ilan edilerek bütüncül bir koruma altına alınması hedefleniyor.

Kaşdemir, bu konudaki eleştirilere de açıklık getirdi ve Anadolu yakasındaki savaş alanlarının mevcut durumuna dikkat çekti: “Kanunda tarifi yapılan ve koordinatları belli olan yer şu anda Gelibolu Yarımadası fakat Çanakkale Savaşları’nın cereyan ettiği yerler Anadolu tarafında da olduğu için ve bizimle, kanunla tanımlanmadığı için biz Alan Başkanlığı olarak hizmet edemiyoruz ve buralar şu anda bakımsız durumda.”

Alan Başkanı, bu durumun çözümü için izlenecek yolu da detaylandırdı. Kaşdemir, kanun teklifiyle alınacak yetkinin ardından Kültür ve Turizm Bakanlığının onayı ve nihayetinde Cumhurbaşkanının onayıyla bu alanların da tarihi alan statüsü kapsamına alınacağını belirtti. Tüm ilgili kurumlardan olumlu görüşlerin alınmasını takiben bu bölgelerin tarihi alan ilan edilerek Alan Başkanlığı tarafından hizmet verilmeye başlanacağı ifade edildi.