Kish Invex 2025’Teki İnsansı Robotlar Makyajlı İnsan Çıktı Sahtecilik İddialarını Güçlendirdi
14 Kasım 2025’te Kiş Adası’nda düzenlenen Kish Invex 2025 Teknoloji Fuarı’nda “dünyanın en ileri insansı robotları” diye tanıtılan figürler, birkaç saat içinde gerçek yüzünü gösterdi. “Miss Data” adlı kadın robotun sivilceleri, nefesi ve göz kırpması sosyal medyada milyonlarca kez izlenirken, erkek modeli de kostümlü bir aktörden ibaret çıktı. İran’ın yıllardır süren “sahte teknoloji” skandallarına bir yenisi eklenirken, halk “Bütçe baskıya harcanınca robotu da böyle yapıyorlar” tepkisi gösterdi.
Kish Invex 2025 fuarının açılış gününde sergilenen "Miss Data" isimli figür ile bir erkek muadili, teknolojiseverlerin ve fuar ziyaretçilerinin dikkatini çekti. LED gözlükleri, yüz maskesi ve vücutlarına işlenmiş ikili kod desenleriyle dikkat çeken bu figürler, kendilerini blok zinciri teknolojisiyle ilişkilendiren ve "gülmeyi bilmediklerini" ifade eden "robotlar" olarak tanıtıldı. Bu sunum, ilk etapta katılımcılar arasında büyük bir ilgi uyandırdı.
Ancak, fuarı yakından takip eden ziyaretçiler ve sosyal medya platformlarındaki kullanıcılar kısa sürede gerçek durumu fark etti. Figürlerin yüzündeki belirgin sivilce izleri, düzenli nefes alışverişleri, insan doğasına özgü göz kırpmaları ve duruş şekilleri, sahnedekilerin gelişmiş robotlar değil, makyaj ve özel kostümlerle donatılmış insanlar olduğunu açıkça ortaya koydu. Bu durum, teknoloji fuarındaki "insansı robot" iddiasının bir yanıltma olduğu yönünde güçlü şüpheler uyandırdı.
Olayın görüntülerinin sosyal medyada hızla yayılmasının ardından, İranlı kullanıcılar arasında geniş çaplı bir alay ve eleştiri kampanyası başladı. İnternet kullanıcıları, devletin teknolojik iddialarını sorgulayan çok sayıda yorum paylaştı. Özellikle, "Devletin robotu sivilce yapıyor ama gülmüyor", "Yalandan anlamada bile geri kalmışız" ve "Bütçe baskıya harcanınca robot da makyajla yapılıyor" gibi ifadeler, kısa sürede milyonlarca kez görüntülendi ve küresel çapta viral hale gelerek uluslararası kamuoyunda yankı buldu.
Bu skandal, İran devletinin geçmişte de sıkça tartışma konusu olan teknoloji ve bilimsel başarı iddialarını yeniden gündeme getirdi. Daha önceki dönemlerde, kömür koklatarak Covid-19 tespit ettiği ileri sürülen Mostaan cihazı, etkinliği şüphelerle dolu Barekat aşısı, işlevsiz olduğu ortaya çıkan kuantum işlemci ve varlığı kanıtlanamayan hipersonik füzeler gibi projeler hatırlatıldı. Ülkedeki muhalif kesimler, Kish Invex 2025'teki robot olayını, "devletin kronik propaganda ve dezenformasyon kültürünün en son örneği" olarak nitelendirdi ve bu tür olayların toplumsal güveni daha da aşındırdığını belirtti.
Kish Invex 2025 fuar yönetimi ve İran Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bakanlığı, ortaya çıkan bu skandala ilişkin herhangi bir resmi açıklamada bulunmadı. Ülkenin devlet medyası ise konuyu tamamen göz ardı etmeyi tercih etti. Bu sessizlik, olayın ardındaki iddiaların ve eleştirilerin ciddiyetini daha da artırdı ve uluslararası gözlemcilerin dikkatini çekti.