Türkiye’de Kadınlar Ortalama Erkeklerden Beş Yıldan Fazla Yaşadı Beklenen Ömür Süresi Yükseldi

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan 2026 yılı bütçe sunum kitabında, Türkiye'nin demografik yapısı ve sağlık hizmetlerindeki son duruma ilişkin çarpıcı veriler kamuoyuyla paylaşıldı. Raporda öne çıkan detaylardan biri, beklenen yaşam süresindeki artış ve cinsiyetler arasındaki belirgin farklılık oldu.

Türkiye'de Beklenen Yaşam Süresi Ve Doğan Sayısındaki Düşüş

Bakanlık raporuna göre doğuştan beklenen yaşam süresi, ülke genelinde önemli bir yükseliş kaydetti. Kadınlarda bu süre 80,7 yıla ulaşırken erkeklerde 75,5 yıl olarak belirlendi. Bu veriler, kadınların erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşadığını ortaya koydu. Ülke genelindeki ortalama beklenen yaşam süresi ise 78,1 yıl oldu.

Yaşam süresindeki artışa karşın, doğum oranlarında dikkat çekici bir düşüş gözlemlendi. 2015 yılında 1 milyon 336 bin 908 olan doğum sayısı, 2024'te 937 bin 559'a geriledi. Bu düşüşle birlikte, kadın başına düşen ortalama çocuk sayısını ifade eden doğurganlık hızı da ciddi oranda azaldı. 2015'te 2,16 olan doğurganlık hızı, 2024 itibarıyla 1,48 seviyesine indi. Bu oran, nüfusun yenilenme seviyesi olarak kabul edilen 2,1'in altında kalarak, Türkiye'deki demografik dönüşümün hızlandığını gösterdi.

Sağlık Personeli Ve Koruyucu Hizmetlerde Son Durum

Sağlık sektöründeki insan kaynakları hareketliliğine ilişkin veriler de rapora yansıdı. 2024 yılında kamu sağlık kuruluşlarından 3 bin 248 hekimin ayrıldığı tespit edilirken, 2025 yılının ilk 10 aylık döneminde bu sayı 2 bin 840'a ulaştı. Bu veriler, kamu hastanelerinde hekim istihdamı konusunda devam eden zorluklara işaret etti.

Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında yürütülen çalışmalar da raporda yer aldı. Spinal Musküler Atrofi (SMA) hastalığına yönelik evlilik öncesi tarama programları büyük bir kitleye ulaştı. 2024 yılında 550 bin 559 kişiye SMA taraması yapılırken, 2025 yılının ilk 10 ayında 435 bin 530 kişi bu taramadan faydalandı.

Sağlıklı yaşam bilincini artırmayı hedefleyen “İdeal Kilonu Öğren, Sağlıklı Yaşa” kampanyası büyük ilgi gördü. Bu kampanya çerçevesinde 10 milyondan fazla vatandaşın boy ve kilo ölçümleri gerçekleştirildi. Elde edilen veriler doğrultusunda, 2025 yılının ilk 10 ayında 930 bin 324 vatandaş diyetisyene yönlendirilerek obezite ve ilişkili sağlık sorunlarıyla mücadelede önemli bir adım atıldı.

Hayat Kurtaran Bağışlar Ve Hastalıklarla Mücadele

Hastalıklarla mücadelede kaydedilen ilerlemeler de raporda vurgulandı. Hepatit B vakalarında düşüş eğilimi devam etti. 2015'te 2 bin 266 Hepatit B vakası tespit edilmişken, 2025 yılında bu rakam 648'e geriledi. Bu düşüş, aşılama ve halk sağlığı önlemlerinin etkinliğini ortaya koydu.

Organ nakli faaliyetleri de hız kesmeden sürdü. 2025 yılında toplam 4 bin 391 organ nakli operasyonu başarıyla gerçekleştirildi. Vatandaşların organ bağışı bilincinin artırılması amacıyla yürütülen çalışmalar meyvelerini verdi. E-Nabız sistemi üzerinden organlarını bağışlayan vatandaş sayısı 29 bin 623'e yükselirken, düzenlenen organ bağış kartı sayısı 779 bin 902 oldu.

Nadir Hastalıklar Ulusal Kayıt Sistemi'nin geliştirilmesiyle bu alandaki teşhis ve takip süreçleri iyileştirildi. Sistem üzerinden yapılan 38 bin 2 başvurudan 21 bin 230 kişiye nadir hastalık teşhisi konuldu. Otizm Eylem Planı kapsamında ise 2,7 milyon çocuk tarandı. Taramalar sonucunda 75 bin 571 çocukta risk saptanırken, 4 bin 639'una otizm tanısı, 9 bin 492'sine ise otizm dışı tanılar konularak erken müdahale imkanları sağlandı.

Özel Sağlık Kuruluşlarında Denetimler Ve Yaptırımlar

Bakanlık, özel sağlık tesislerindeki denetim faaliyetlerini de artırarak hizmet kalitesini ve standartlara uygunluğu güvence altına aldı. 2025 yılında özel sağlık tesislerine yönelik toplam 84 bin 654 olağan denetim, 21 bin 576 olağandışı denetim ve bin 771 süre sonu denetimi yapıldığı belirtildi.

Bu denetimler sonucunda mevzuata aykırı durumlar tespit edilen tesisler hakkında çeşitli idari yaptırımlar uygulandı. Toplam bin 629 idari para cezası kesilirken, 636 uyarı, 538 suç duyurusu ve 392 faaliyet durdurma işlemi gerçekleştirildi. Bu yaptırımlar, özel sağlık sektöründe hizmet kalitesinin ve hasta güvenliğinin sağlanması adına atılan önemli adımlar olarak değerlendirildi.