Kefken’de Karaya Oturan Gemide Yakıt Transferi Çevre Felaketini Önlemek İçin Kritik

Bartın'dan Ukrayna'ya sefer yaparken 18 Eylül 2023 tarihinde Kandıra ilçesi Kefken Pembe Kayalıklar mevkisinde karaya oturan Tanzanya bayraklı 'RAPID' isimli kuru yük gemisi için kurtarma çalışmaları bir haftayı aşkın süredir devam ediyor. 81 metre uzunluğundaki ve 2 bin 135 ton alçı yüklü geminin kurtarılma süreci çevresel riskler ve operasyonel zorluklar nedeniyle dikkatle yönetiliyor. Kazanın ardından gemide mahsur kalan altısı Ukrayna birisi İran uyruklu toplam yedi mürettebat Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı helikopter ile başarıyla tahliye edildi. Sağlık durumları iyi olan mürettebatın ifadeleri alındı.

Çevre Felaketi Tehdidi Ve İlk Müdahaleler

Karaya oturan geminin en büyük endişelerinden biri yakıt sızıntısı kaynaklı olası çevre kirliliği. Bu risk karşısında Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen incelemeler neticesinde geminin etrafı yüzer bariyerlerle çevrildi. Bu önlem deniz yüzeyine olası yakıt sızıntısının yayılmasını engellemeyi hedefliyor. Kocaeli Üniversitesi Denizcilik Fakültesi'nden Doçent Doktor Ozan Hikmet Arıcan çevre kirliliği riskinin ciddiyetine vurgu yaparak durumun aciliyetini dile getirdi.

Kurtarma Operasyonunun Karmaşıklığı Ve Süresi

Doçent Doktor Ozan Hikmet Arıcan geminin kurtarılması sürecinin uzun pazarlıklar yüksek maliyet ve ileri düzey teknik uzmanlık gerektirdiğini belirtti. Arıcan armatör klas kuruluşu gemi ve yük sahibi ile P&I (Protection and Indemnity Clubs) olarak bilinen sigorta firmaları arasında ciddi görüşmelerin yürütüldüğünü ifade etti. Bu firmaların otomobil kaskosuna benzer şekilde gemileri sigortaladığını hatırlatan Arıcan müzakereler sonucunda bir kurtarma firmasıyla anlaşmaya varılmasının beklendiğini söyledi. Ancak bu sürecin kolay olmayacağını ve minimum 2-3 ay süreceğini öngördü. Yüksek maliyetlerin ve operasyonun teknik detaylarının süreci uzattığını dile getiren Arıcan klas kuruluşu ve sigorta firmalarının kendi uzmanlarını ve dalgıçları bölgeye göndererek geminin oturma şekli ve kurtarma yöntemleri hakkında detaylı incelemeler yapacaklarını da ekledi.

Kritik Yakıt Transferi Ve Yük Boşaltma Süreci

Operasyonun en hassas aşamalarından birinin yakıt tanklarının boşaltılması olduğunu belirten Doçent Doktor Arıcan yakıt transferinin bir an önce yapılmasının hayati önem taşıdığını vurguladı. Geminin karaya oturduğu kayalık alanda kaldıkça hasar görme ve delinme riskinin arttığını belirten Arıcan bu durumun büyük çevre kirliliklerine sebep olabileceği uyarısında bulundu. Kurtarma firması ile anlaşma sağlandıktan sonra römorkörlerin sığ ve kayalık alana dikkatli bir şekilde girerek gemiyi çekeceğini ancak çekme esnasında geminin zarar görmesinin kaçınılmaz olduğunu söyledi. Arıcan özellikle alçı taşıyan bir gemi için ambarlara su girmesinin daha fazla ağırlık bindirerek geminin emniyetini tehlikeye atabileceği konusunda uyardı. Bu nedenle en mantıklı seçeneğin geminin belirli bir derinliğe çekildikten sonra 2 bin 200 tonluk alçı yükünün başka gemilere aktarılması olduğunu belirtti. Yük boşaltıldıktan sonra gemi onarım için tersaneye veya söküm alanlarına römorkörler eşliğinde götürülecek zira makinesi çalışsa dahi geminin hasar görmesi nedeniyle gemi vasfından çıktığı değerlendiriliyor.

Olası Çevre Koruma Tedbirleri Ve Kaza Analizi

Doçent Doktor Arıcan yakıtın oluşturduğu çevre kirliliği riskine karşı alınacak önlemleri detaylandırdı. Yakıtın deniz yüzeyine kaçması durumunda bariyerlerle çevirmenin ilk adım olduğunu ve bunun yapıldığını belirtti. Ancak bariyerlerin çok dikkatli yerleştirilmesi gerektiğini herhangi bir sızıntıyı engellemesi gerektiğini de vurguladı. Tahmini 200 tondan az olmayan yakıt miktarının ciddi bir tehlike arz ettiğini belirten Arıcan yakıt transferi bir an önce yapılmazsa çok büyük bir riskin söz konusu olacağını ifade etti. Ağır hava şartlarında geminin daha fazla zarar görmesi durumunda yakıt tanklarının da hasar görebileceği uyarısını yineledi. Mevcut bariyerlerin yanı sıra çift bariyer gibi ek güvenlik önlemlerinin alınmasının Pembe Kayalıklar gibi hem görsel hem de turistik açıdan değerli bir bölge için çok önemli olduğunu dile getirdi.

Kazanın olası nedenleri üzerine de değerlendirmede bulunan Arıcan insan faktörünün olduğu her yerde sorunların çıktığını bu kazanın da muhtemel bir makine arızası veya plansız bakımlar sonucu meydana gelmiş olabileceğini belirtti. Gemi kazalarını tamamen önlemenin mümkün olmadığını ancak denizlerdeki milyonlarca gemi göz önüne alındığında çevresel kirliliğin insan ölümlerinin ve maddi hasarların minimize edilmesi için çaba gösterilmesi gerektiğini söyledi. Hızlı müdahalenin çevre kirliliğini önlemede ve insanların tahliyesinde kritik rol oynadığını vurgulayan Arıcan kazaların tamamen bitmeyeceğini ancak daha az kayıpla atlatılabileceğini sözlerine ekledi.