Kaymakam Tarihi Kazılara Destek Vererek Zerzevan Kalesi’ne Işık Tutuyor

Diyarbakır'ın Çınar ilçesine 13 kilometre mesafede bulunan Demirölçek Mahallesi yakınlarındaki Zerzevan Kalesi, 124 metre yüksekliğindeki kayalık bir tepe üzerinde yükselmektedir. Askeri yerleşim alanında dünya üzerindeki bilinen son Mithras Tapınağı'na ev sahipliği yapan bu kadim yapı, bilimsel kazılarla geçmişin gizemlerini aydınlatmaya devam etmektedir. 2020 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilen kale, bölgenin en önemli turizm değerlerinden biri olarak hem arkeolojik çalışmalara sahne olmakta hem de yerli ve yabancı çok sayıda ziyaretçiyi ağırlamaktadır.

Kapsamlı Kazı Çalışmaları Ve Önemli Ortaklıklar

Zerzevan Kalesi'nde yürütülen arkeolojik kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere Diyarbakır Valiliği, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi, Karacadağ Kalkınma Ajansı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Türkiye İş Kurumu ve Safir Tuz'un değerli katkılarıyla 2014 yılından bu yana aralıksız sürdürülmektedir. Bu kapsamlı iş birliği sayesinde, yılın her dönemi kazı faaliyetleri titizlikle devam ettirilmektedir.

Ortaya Çıkarılan Zengin Tarihi Miras

Kalenin ve çevresindeki yaklaşık 1000 dönümlük alanda gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde, bugüne dek 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntıları gün ışığına çıkarılmıştır. Ayrıca 21 metre yüksekliğinde bir gözetleme ve savunma kulesi, kilise yapıları, yönetim binaları, konut alanları, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları ve gelişmiş su kanalları gibi önemli buluntulara ulaşılmıştır. Bölgede 63 adet su sarnıcı, bir yer altı kilisesi, 400 kişilik devasa bir yer altı sığınağı ve gizli geçitler de keşfedilmiştir. Milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini yitiren, dönemin Mithras dinine ait yer altı tapınağı ile bu tapınağa gizli törenler ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alanlar da ortaya çıkarılan eserler arasındadır. Son olarak, bu yıl başlatılan restorasyon çalışmalarıyla birlikte 1800 yıllık olduğu tahmin edilen sofistike bir su dağıtım sistemi de bulunmuştur.

Kaymakam Erdoğan'ın Gönüllü Katılımı Ve Tarihe Adanmışlığı

Çınar Kaymakamı Zikrullah Erdoğan, resmi görevinden arta kalan zamanlarda sivil kıyafetlerini giyerek ve beraberindeki arkeolojik ekipmanlarla Zerzevan Kalesi'ne gelerek kazı ekibine gönüllü destek sağlamaktadır. Hayatında ilk kez bir arkeolojik kazı çalışmasına katıldığını belirten Kaymakam Erdoğan, bu eşsiz deneyimin kendisi için büyük bir anlam ifade ettiğini vurgulamıştır. Erdoğan, kazı alanındaki 11 yıllık çalışmaların bir parçası olmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, son katıldığı çalışmada boncuklar, ok uçları ve kil tabletler gibi önemli eserler bulduğunu aktarmıştır. Bulunan kil tabletlerin sadece bu kale alanında üretildiğinin öğrenilmesi, ok ucunun kalenin askeri niteliğini, boncukların ise buradaki sanatsal zenginliği ve zanaatkarlığı gösterdiği ifade edilmiştir.

Kaymakam Erdoğan, kazı başkanına yönelik, "Yemeğimi ve yevmiyemi verirseniz kaleye çalışmaya gelirim" şeklindeki latifeli teklifinin ardından çalışmalara aktif olarak katılım sağladığını belirtmiştir. Erdoğan, "Her fırsatta kazma, kürek, mala ve çapamı alarak, burada çalışma yürüten arkadaşlarıma hem moral hem de teşvik amacıyla kalede bulunuyor, tarihe imza atmak istiyorum," sözleriyle kişisel motivasyonunu ifade etmiştir. Göreve başlamadan önce kale hakkında fazla bilgi sahibi olmadığını dile getiren Erdoğan, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan kalenin bu yıl asıl listeye geçiş yapmasını dört gözle beklediklerini ve bu sayede turist sayısını, görünürlüğünü ve bilinirliğini artırmayı hedeflediklerini sözlerine eklemiştir. Erdoğan, amaçlarının kaleyi yılda 1 milyonu aşkın turist sayısıyla uluslararası bir ilgi odağı haline getirmek olduğunu vurgulamıştır. Görev yaptığı ilçedeki 3 bin yıllık bu yerleşim yerinde çapa ile kazı yaparken gün ışığına çıkardıkları eserlerin kendisi için büyük bir keyif ve gurur vesilesi olduğunu da sözlerine eklemiştir.

Kazı Heyeti Başkanından Takdir Ve Gelecek Vizyonu

Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun da Zerzevan Kalesi'nde yılın 12 ayı boyunca hem kazı hem de restorasyon çalışmalarının aralıksız devam ettiğini belirtmiştir. Zaman zaman gönüllülerin de çalışmalara katıldığını ifade eden Prof. Dr. Coşkun, Çınar Kaymakamı Zikrullah Erdoğan'ın gönüllü katkılarının önemine dikkat çekmiştir. Prof. Dr. Coşkun, Kaymakam Erdoğan'ın katılımıyla ilgili olarak, "Kaymakamımızın kazı çalışmalarında yer alması ve yönlendirmesi son derece önemli. Hem ekibin motivasyonuna hem de ilçe tarihine önemli bir katkıda bulunuyor. Kazı çalışmalarında önemli eserler de buldu. Kaymakamımız hafta sonları veya bazen de vakit bulduğu zamanlarda ilçeden gelerek kalede kazı çalışmalarına katılıyor, tarihe önemli bir ışık tutuyor. Kaymakamımızın gönüllü desteği sadece ilçenin değil, ilin ve bölgenin de tarihine önemli bir katkı sunuyor," şeklinde değerlendirmelerde bulunmuştur. Coşkun ayrıca, kalenin şu anda her yıl yaklaşık 500 bin ziyaretçiyi ağırladığını ve gelecek yıl için hedeflerinin bu sayıyı 1 milyon ziyaretçiye çıkarmak olduğunu da belirtmiştir. Kazı çalışmalarının en az 50 yıl daha sürmesinin beklendiği ve Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında restorasyon çalışmalarının da eş zamanlı olarak sürdürüldüğü bilgisi verilmiştir.