Çinli Araçlara Ek Vergi ABD Menşelilere Muafiyet Otomotiv Piyasasında Büyük Değişim Başlattı

Türk otomotiv piyasasında köklü bir dönüşümün kapılarını aralayan ve sektördeki mevcut dengeleri temelden sarsacak nitelikteki yeni bir düzenleme Resmî Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Bu kritik karar bir yandan Çin Halk Cumhuriyeti'nden ithal edilen binek otomobillere ek gümrük vergileri getirirken diğer yandan Amerika Birleşik Devletleri menşeli araçlara uzun yıllardır uygulanan yüzde 60'lık ek vergi yükümlülüğünü tamamen kaldırdı. Sektör temsilcileri bu kararların piyasada belirgin fiyat dalgalanmalarına yol açacağı ve nihai tüketicilerin alım tercihlerini doğrudan etkileyeceği konusunda hemfikir olduklarını belirtti.

Çin Menşeli Otomobillere Yeni Ek Mali Yükümlülükler

Son iki yıldır sürekli artış gösteren ek vergi uygulamaları bu kez Çinli otomobil markalarını daha da ağır bir yükümlülük altına soktu. 2023 yılında elektrikli otomobillere yönelik yüzde 40 oranında ek vergi yürürlüğe girmişti. Bu oran 2024 yılı itibarıyla tüm yakıt türlerini kapsayacak şekilde genişletilmiş içten yanmalı motorlu Çin menşeli araçlara yüzde 50 elektrikli ve hibrit modellere ise yüzde 40 ek vergi uygulanmaya başlanmıştı. Bugün açıklanan yeni düzenleme ise bu mevcut oranların üzerine "ek mali yükümlülük" olarak tanımlanan ilave bir vergi katmanı ekliyor. Bu durum Çin'den ithal edilen araçların vergi yükünü katlanarak artıracak ve nihai satış fiyatlarına ciddi ölçüde yansıyacaktır.

Yeni düzenlemeye göre Çin menşeli binek otomobiller için uygulanacak ek mali yükümlülükler aşağıdaki gibi belirlendi:

Küresel Markaların Çin Üretimi Modelleri De Etkilenecek

Bu ek vergi uygulamaları sadece Çin Halk Cumhuriyeti'nde geliştirilen ve üretilen yerel markaların araçlarını değil Çin'de üretim tesisleri bulunan ve bu ülkeden Türkiye'ye araç tedarik eden küresel otomotiv markalarının belirli modellerini de kapsayacaktır. Özellikle hibrit ve elektrikli modellerde vergi oranlarının önemli ölçüde artmasıyla birlikte pazar fiyatlarının kayda değer oranda yükseleceği öngörülüyor. Türkiye pazarında yoğun ilgi gören ve Çin'de üretim yapan ya da Çin menşeli bileşenleri yoğun kullanan bazı markaların liste fiyatlarında hissedilir artışlar yaşanması beklenmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Araçlarda Vergi Muafiyeti Ve Yeni Fırsatlar

Otomotiv piyasasında önemli bir diğer gelişme ise 2018 yılından bu yana uygulanan yüzde 60'lık ek gümrük vergisinin Amerika Birleşik Devletleri menşeli araçlar için kaldırılması oldu. Bu stratejik karar Amerikan menşeli otomobillerin Türkiye pazarına yeniden güçlü bir şekilde dönmesinin önünü açan önemli bir imkan sunuyor. Özellikle Alman markalarının Amerika'daki fabrikalarında ürettikleri ancak yüksek vergi yükü nedeniyle Türkiye pazarına sunamadığı modellerin yeniden satışa çıkması beklenmektedir. BMW'nin Amerika'da üretilen popüler SUV modelleri Jeep'in uzun süredir Türkiye'de yer almayan geniş ürün gamı ve Volvo'nun bazı özel modellerinin ithalat listelerine eklenmesi öngörülmektedir. Bu durum pazar çeşitliliğini artırırken tüketicilere yepyeni seçenekler sunma potansiyeli taşımaktadır.

Tesla Model S Örneği İle Fiyat Avantajının Boyutları

Yeni vergi düzenlemesinin en çarpıcı yansımalarından biri Tesla Model S örneğinde açıkça görüldü. Daha önceki uygulamada vergisiz fiyatı 1 milyon 254 bin 901 Türk Lirası olan bu araç yüzde 10 gümrük vergisi ve üzerine eklenen yüzde 60'lık ilave gümrük vergisi ile toplamda yüzde 70 oranında bir vergi yüküne tabiydi. Bu durum gümrük Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) dahil toplam ithal fiyatını 3 milyon 199 bin 997 Türk Lirası seviyesine çıkarıyordu. Yeni düzenleme ile ABD'den ithal edilen elektrikli araçların vergisi yüzde 10 gümrük vergisi ve yüzde 30 ek mali yükümlülük ile yüzde 40'a düşürüldü. Bu güncelleme sonrası Tesla Model S'in gümrük vergisi ÖTV ve KDV dahil fiyatı 2 milyon 635 bin 292 Türk Lirası'na geriledi. Böylece tüketiciler için tam 564 bin 705 Türk Lirası tutarında kayda değer bir fiyat avantajı ortaya çıktı. Bu arada Tesla Model Y'nin Almanya'da üretilmesi ve Türkiye'nin Avrupa Birliği ülkeleriyle gümrük birliği anlaşması bulunması nedeniyle bu vergi kapsamında yer almadığı belirtildi.

Sektör Temsilcilerinden Gelen Değerlendirmeler Ve Endişeler

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) Başkanı Ali Haydar Bozkurt alınan kararların sektörde önemli bir belirsizlik ortamı yarattığını ifade etti. Bozkurt otomotiv sektörünün doğası gereği uzun vadeli öngörü hazırlık ve sipariş zamanlamalarına ihtiyaç duyan dinamik bir yapıya sahip olduğunu vurguladı. Bozkurt "Ani olarak hayata geçirilen bu tür düzenlemeler öngörülebilirliği zorlaştırıyor" diyerek sektörün bu tür hızlı değişikliklere uyum sağlamakta güçlük çektiğini belirtti.

ODMD Başkanı Bozkurt kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren tanınan 60 günlük uyum süresinin de yetersiz olduğuna dikkat çekerek şu değerlendirmelerde bulundu: "Siparişlerin revize edilmesi üretim ve lojistik planlarının yeniden yapılması için en az üç aylık bir süreye ihtiyaç duyulmaktadır. Markalar global pazarda önceden belirlenmiş kotalar üzerinden üretim ve dağıtım yapmaktadır. Sürekli değişen vergi sistemleri global otomotiv sektörünün ayrılmaz bir parçası olan markaların Türkiye'deki ticaretini ve rekabet gücünü olumsuz etkilemektedir."

Düzenlemenin Yürürlük Tarihi Ve Geçiş Süreci

Yeni düzenleme Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün sonra yürürlüğe girecektir. Bu süre ithalat işlemleri başlamış veya yolda olan araçlar için bir geçiş kolaylığı sağlamak amacıyla belirlenmiştir. Ancak sektör temsilcileri bu 60 günlük sürenin operasyonel değişiklikler ve piyasanın yeni duruma uyumu için yeterli olmadığını dile getirmektedir.