Özel Sektörde Ortalama Ücret Zammı Asgari Ücret Artışının Gerisinde Kaldı

Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yeni yıl için uygulanacak asgari ücreti belirlemek üzere ilk toplantısını önümüzdeki hafta gerçekleştirmesi beklenirken, komisyonun yapısında olası değişikliklere ilişkin tartışmalar gündemdeki yerini koruyor. İşçi sendikaları, komisyonun mevcut yapısını adil bulmayarak reform çağrısında bulunuyor.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun Yeniden Yapılandırılması Talebi

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, geçmiş dönem asgari ücret görüşmelerinin ardından yaptığı açıklamada, komisyonun adil bir yapıya sahip olmadığını belirterek önemli bir mesaj vermişti. Atalay, "Adil olmayan bir komisyonda maalesef 50 sene durduk. Bu saatten sonra adil bir düzenleme yapılmadığı müddetçe bir daha TÜRK – İŞ olarak Asgari Ücret Tespit Komisyonuna katılmayacağız" ifadeleriyle sendikanın kararlı duruşunu ortaya koymuştu. Türk-İş Başkanlar Kurulu, 04 Kasım'da gerçekleştirdiği toplantıda, komisyona yönelik tutumunu kesinleştirdi. Mevcut durumda komisyon; işçi, işveren ve hükümetten beşer üye olmak üzere toplam 15 kişiden oluşmaktadır. İşçi ve işveren temsilcileri arasında uzlaşma sağlanamadığı takdirde hükümet temsilcilerinin tavrı belirleyici bir rol oynamaktadır. Türk-İş Başkanlar Kurulu'nun öne çıkan görüşü ise komisyonun 15 yerine 11 kişiden teşekkül etmesi yönünde oldu. Bu öneriye göre, "Komisyonda bir tarafta 5 işçi temsilcisi, karşısında da 5 kişi yer alsın. Bu 5 kişi hükümet ve işveren temsilcilerinden oluşabilir. Komisyonun başkanlığını da tarafsız bir kişi yapsın. Karar oy çokluğu ile alınsın" şeklinde bir yapı öngörülüyor.

Türk-İş Genel Başkanı Atalay, söz konusu toplantının ardından yaptığı açıklamada, komisyona katılmama kararlarının halen geçerli olduğunu bir kez daha vurguladı. Atalay, "Yönetmelik değişmezse biz aynı noktadayız. Biz katılmıyoruz ama asgari ücretlilerin problemini, sorunlarını her gün söylemeye devam ederiz. Bir an evvel yönetmelik değişirse gene Başkanlar Kurulunu toplarız. Kurulun alacağı karara göre hareket ederiz. O masada işçinin dediğinin olacağı bir tablo olursa adil bir tablo olur. Formül ne, adil bir yapı. Yani burada 5 kişi işveren var, 5 kişi biz varız, 5 kişi hükümet var. Komisyonda 5 kişi işveren, 5 kişi bizden olur. Bir de tarafsız birisi olur" diyerek, adil bir temsil ve karar alma sürecinin önemini belirtti.

Yeni Asgari Ücrete Yönelik Beklentiler

Yeni yılda uygulanacak asgari ücret zammına ilişkin çeşitli tahminler kamuoyu tarafından yakından takip edilmektedir. Brüt asgari ücretin olası zam oranlarına göre alacağı değerler ise şu şekilde hesaplanmıştır: yüzde 20 zamla 31.206,60 TL, yüzde 25 zamla 32.506,88 TL ve yüzde 30 zamla 33.807,15 TL olması öngörülmektedir. Net asgari ücret ise bu oranlara paralel olarak sırasıyla 26.525,60 TL, 27.630,84 TL veya 28.736,07 TL seviyelerine ulaşabilecektir.

Özel Sektörde Ücret Zamlarının Asgari Ücretin Altında Kalması

Yeni yılda asgari ücret zammına odaklanılırken, 2025 yılında özel sektördeki ortalama ücret artışlarının asgari ücret zammının altında kaldığı belirlendi. Bu karşılaştırma yalnızca özel sektörle sınırlı tutuldu, çünkü kamu işçilerinin toplu iş sözleşmelerinin bu yıl yenilenmiş olması, sağlıklı bir kıyaslama yapma imkanını ortadan kaldırmaktaydı.

2025 yılında asgari ücrete yüzde 25 oranında zam yapıldı ve brüt asgari ücret 20.002,50 TL'den 26.005,50 TL'ye yükseldi. Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilen prime esas kazanç verileri incelendiğinde, özel sektörde 2024 Aralık ayında 37.523 TL olan ortalama brüt ücretlerin, 2025 Şubat ayında 44.247 TL'ye çıktığı gözlemlendi. Aralık ayına göre Şubat ayındaki artış oranı yüzde 18 olarak kaydedildi.

Ağustos ayında ise özel sektördeki ortalama ücretler, yüzde 8'lik bir artışla 47.677 TL'ye ulaştı. Ancak, Ağustos ayı itibarıyla geçen yılın Aralık ayına göre toplam artış oranı yüzde 27'de kaldı. Bu durum, özel sektördeki ortalama ücret zamlarının asgari ücret zammının 3 puan altında gerçekleştiğini ortaya koydu.

Ücret Zammında 2024 Yılındaki İvmenin Korunamaması

Geçtiğimiz yıl, asgari ücret 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 49,11 oranında artırılmıştı ve bu yıl olduğu gibi Temmuz ayında bir ara zam yapılmamıştı. Buna karşın, 2024 Ağustos ayı itibarıyla kamu ve özel sektördeki ortalama ücretler, 2023 Aralık ayına göre yüzde 58,18 oranında bir artış kaydetmişti. Bu dönemde ortalama ücretlerdeki zam oranı, asgari ücret zammının 9 puan üzerine çıkmıştı.

Geçen yıl kaydedilen bu olumlu gelişme sayesinde, ortalama ücretlerin asgari ücrete oranı 2023 yılında 1,71 iken, 2024 yılında 1,88'e yükselmişti. Ancak, 2025 yılında ortalama ücretin asgari ücrete oranı 5 puan düşerek 1,83'e gerilediği belirlendi, bu da ücret artışlarındaki ivmenin yavaşladığını gösterdi.

Sektörlere Göre Ücret Artışlarındaki Farklılıklar

SGK verileri, ortalama ücretin asgari ücret veya buna yakın düzeylerde olduğu sektörlerde işçi ücretlerine bu yıl yüzde 30 civarında zam yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu sektörlerdeki zamların ağırlıklı olarak yılın ilk yarısında gerçekleştiği, ikinci yarıdaki artışların ise oldukça düşük oranlarda kaldığı gözlemlendi.

Öte yandan, ortalama ücretlerin asgari ücretin 1,5 kat ve daha fazla üzerinde olduğu sektörlerde ise zamların Ocak ve Temmuz aylarına yayıldığı, ancak birçok sektörde iki dönemdeki toplam artışların yüzde 30'un hayli altında kaldığı görüldü. Örneğin, posta ve kurye faaliyetleri sektöründe iki dönemdeki toplam zam oranı yüzde 5'te kalırken, depolama ve taşımacılık için destekleyici faaliyetler sektöründe yüzde 13, bina dışı yapıların inşaatı sektöründe ise yüzde 17 oranında bir artış kaydedildi.