Isparta’da Pide Salonundaki Gizemli Mezarın “Ayırt Dede” Olduğu Ortaya Çıktı

Isparta'da bir pide salonunun giriş kısmında yer alan gizemli bir mezar, işletmeye gelen müşteriler arasında büyük bir şaşkınlık yaratırken, uzun yıllardır süren kimlik belirsizliği nihayet giderildi. Vatandaşlar, ilk anda beklemedikleri bu yapıyla karşılaşınca hayrete düşüyor, ancak durumun öğrenilmesinin ardından genellikle mezarın başında dua ederek mekândan ayrılıyorlardı. Yapılan araştırmalar neticesinde, mezarın Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında "Ayırt Dede" olarak geçtiği belirlendi.

Mezarın Keşfi Ve Koruma Altına Alınışı

İşletme sahibi Fatih Ayverdi, yaklaşık 26 yıldır faaliyet gösterdikleri pide salonunun mülkünü satın aldıklarında, bahçe bölümünde eski ve yıpranmış bir mezarla karşılaştıklarını anlattı. Ayverdi, 45 yıldır bu bölgede yaşadığını ve söz konusu mezarın her zaman orada olduğunu belirtti. "Önceden mezarlık daha eski durumdaydı ve işletmenin dışında, bir duvarın arkasında, ağacın altında duruyordu" ifadelerini kullanan Ayverdi, çevredeki vatandaşların bu yapının bir "yatır" olduğunu ve saygı gösterilmesi gerektiğini söylemeleri üzerine önemli bir karar aldıklarını belirtti. Dükkânın genişletilmesi çalışmaları sırasında, mezarlık kötü bir görüntü oluşturduğu için işletme içine alınarak restore edildi ve koruma altına alındı. Bu tarihten itibaren mezarın çevresi düzenli olarak temizlendi ve bakımı yapıldı.

Halk Anlatılarında "Ayırt Dede" Efsanesi

Ayverdi, mezarla ilgili olarak yöre halkından duydukları çeşitli hikâyeleri de paylaştı. Özellikle 90 yaşlarındaki bir teyzenin, çocukluğunda geceleri terlik sesleri duyduğunu anlattığını aktaran Ayverdi, başka bazı kişilerin de geceleri bu bölgede birinin atla dolaştığına ve sürekli nal sesleri geldiğine dair anlatımlarını hatırlattı. İşletmenin bulunduğu mülkün daha önce bir ev olduğunu ve mezarın evin bahçesinde yer aldığını ifade eden Ayverdi, "Burada bizden önce bir ev vardı ve biz bu mülkü satın aldıktan sonra işletmeye çevirdik. İşletmeyi kurarken de mezarlık zaten vardı ancak dışarıda kaldığı için kötü bir görüntü oluşturuyordu. Biz de içeri alıp bakımını yaptık" şeklinde konuştu. Mezarlığın ortasında zamanla kuruyan bir ağacın bulunduğunu ve maalesef korunamadığı için kesmek zorunda kaldıklarını da sözlerine ekledi.

İşletmenin ilk açıldığı yıllarda çalışanların ister istemez tereddütler yaşadığını ve korktuğunu belirten Ayverdi, "İlk zamanlar biraz korkuyorduk ancak zamanla alıştık. Temiz tuttuktan sonra bir zararı olmadığını gördük. Artık korkmuyoruz. Her gün kendisine bir Fatiha Suresi okuyoruz" dedi. Mezarın kime ait olduğunun bilinmediğini ve bu konuda çok araştırma yapmalarına rağmen bir sonuca ulaşamadıklarını da vurguladı. Ayverdi'ye göre mezarın yaklaşık 100 yıllık olduğu tahmin ediliyor, zira evin inşa edildiği günden beri orada olduğu ifade ediliyor.

Ziyaretçilerin Tepkileri Ve Kimlik Arayışı

Pide salonuna gelen müşterilerin mezarı ilk gördüklerinde şaşkınlık ve tereddüt yaşadıklarını ifade eden Ayverdi, merak edip sorduklarında durumu anlattıklarında ise müşterilerin dua ederek ve mezara sahip çıktıkları için kendilerine teşekkür ederek ayrıldıklarını dile getirdi. Ayverdi, mezarın kimliğinin belirlenmesi için yetkililere tekrar seslendi ve "Bu mezarlığın araştırılmasını istiyoruz. En azından kim olduğu tespit edilirse, ismini yazıp asmak ve kime dua ettiğimizi bilmek isteriz" çağrısında bulundu. Isparta'nın en eski bölgelerinden biri olan Çelebiler Mahallesi'nde yer alan bu mezarın, geçmişte mezarlıkların olmadığı dönemlerde bazı cenazelerin evlerin bahçelerine defnedilmesi geleneğinin bir parçası olabileceği düşünülüyor. Ayverdi, "Buradan geçen herkesin bu mezarlığa dua etmesi ve bize teşekkür etmesi bizi duygulandırıyor. Müslümanız ve mezarlığımıza sahip çıkıyoruz" diyerek manevi sorumluluklarının altını çizdi. Ayrıca, "Bu yatırı tanıyan, akrabası olan veya hakkında bilgi sahibi olan varsa bize ulaşmalarını rica ediyoruz. En azından ismini yazıp yaşatabilmek bizi çok mutlu eder" çağrısını yineledi.

Pide salonuna yemek için gelen müşterilerden Samet Ünlü, "Burası genelde eski mezarlıklar bölgesi olarak biliniyor. Ama tabii ki tarihte neler geçirdiğini bilmiyoruz. Bu mezarın da bir yatır olduğu yapılan araştırmalar sonucu çıkabilir diye düşünüyorum" yorumunda bulundu. Bir başka müşteri ise dua ettikten sonra mezarı daha önce hiç fark etmediğini belirterek, kim olduğunu merak ettiğini ve bölge dışından gelmesine rağmen mezarla karşılaşınca çok şaşırdığını ifade etti.

Isparta İl Kültür Ve Turizm Müdürlüğü Kayıtları Işığında "Ayırt Dede"

Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün kayıtları, pide salonundaki bu esrarengiz yapının "Ayırt Dede" olarak bilinen bir türbe olduğunu doğruladı. Tarihi anlatımlara göre Ayırt Dede, geçmiş dönemlerde yöre halkı tarafından önemli bir ziyaret noktasıydı. Özellikle kısmet açtırmak, hastalıklardan şifa bulmak, evli çiftlerin sorunlarını çözmek amacıyla ziyaret edilen bu mekânda, mumlar yakılır ve adaklar adanırdı. Hatta inanışa göre, hastalanan kişilerin gömleklerinin mezarın üzerine bırakıldığı, şifa bulanın iyileştiği, iyileşemeyenin ise kısa sürede hayatını kaybettiği rivayet edilirdi.