Emekli Aylıklarından Prim Borçları İçin Yüzde 25’E Varan Kesinti 01 Ocak 2026’Da Başlıyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edilerek Genel Kurul gündemine taşınan yeni kanun teklifi, milyonlarca emekliyi doğrudan ilgilendiren önemli bir düzenlemeyi içeriyor. Vergi kanunları ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair sunulan bu teklif, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) aylık veya geçici/sürekli iş göremezlik geliri alanların, sigortalılıklarından kaynaklanan genel sağlık sigortası (GSS) primi dahil tüm prim ve prime ilişkin borçlarının tahsilatında köklü bir değişikliğe gidiyor.

Teklifin yasalaşması halinde, bahsi geçen borçlar, gelir veya aylıklardan yüzde 25 oranını geçmemek üzere doğrudan kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilebilecek. Bu düzenleme, SGK alacaklarının tahsilat süreçlerine yeni bir yaklaşım getirirken, emeklilerin mali durumları üzerinde de önemli etkiler yaratması bekleniyor.

Mevcut yasal çerçevede, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca, nafaka borçları dışında emekli aylıklarına haciz konulamamaktaydı. Ancak, 6183 Sayılı Amme Alacakları Hakkında Kanun, SGK alacaklarına özel bir öncelik tanıyarak, emekli aylıklarına dörtte birinden az üçte birinden fazla olmamak üzere haciz konulmasına imkan sağlamaktaydı. Bu istisnai durum haricinde, emekli aylığından herhangi bir kesinti yapılabilmesi için ilgili kişinin yazılı onayının alınması zorunluydu. Yeni düzenleme ile bu onay şartı aranmaksızın belirli prim borçları için otomatik kesinti mekanizması devreye girecek.

Hangi Emekliler Düzenlemeden Etkilenecek

Kanun teklifinin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki görüşmeleri sırasında milletvekilleri, düzenlemenin hangi emekli gruplarını etkileyeceğine dair detaylı sorular yöneltti. SGK Başkan Yardımcısı İsmail Ertüzün, konuyla ilgili yaptığı açıklamalarda, emekli aylığından kesinti yapılacak kişileri örneklerle açıkladı. Ertüzün'ün ifadelerine göre, düzenleme özellikle geçmiş dönemlerde kamu görevinden ayrılan eski devlet memurları ile 4/a (SSK) kapsamında sigortalı olarak çalışan ve belirli aralıklarla memuriyetten ayrılan veya işsiz kalan kişilerin birikmiş prim borçlarını hedef alıyor.

Örnek vermek gerekirse, devlet memuru olarak görev yaparken bir dönem memuriyetten ayrılan ve bu süreçte genel sağlık sigortası prim borcu oluşan, daha sonra tekrar memuriyete dönen ya da sigortalı bir işte çalışmaya başlayan bireyler bu kapsamda yer alıyor. Bu tür kişiler emekliliğe hak kazandıklarında, geçmiş dönemdeki prim borçları için herhangi bir sorgulama yapılmaksızın emekli aylıkları bağlanabiliyordu. Benzer şekilde, 4/a (SSK) statüsünde çalışanlara emekli aylığı bağlanırken de bir borç sorgulaması gerçekleştirilmemekteydi. Bu durumun aksine, 4/b (BAĞ-KUR) kapsamında sigortalı olan kişilere emekli aylığı bağlanmadan önce detaylı bir borç sorgulaması yapılması zorunluluğu bulunuyordu.

Yürürlükteki mevzuata göre, BAĞ-KUR'lulara malullük ve yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için kendi sigortalılıklarından kaynaklanan genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının tamamen ödenmiş olması şartı aranmaktadır. BAĞ-KUR'lu bir sigortalının vefatı durumunda hak sahiplerine dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için de prim borcunun ödenmiş olması koşulu esastır. Bu nedenle, prim borcunu ödemeyen BAĞ-KUR'lu sigortalılara veya hak sahiplerine emekli aylığı ya da dul ve yetim aylığı bağlanmamaktadır. Ancak SSK veya Emekli Sandığı kapsamında emekli aylığı bağlanırken borç sorgulaması yapılmadığı için, geçmişte birikmiş prim borçları genellikle emekli aylığı bağlandıktan sonra ortaya çıkabilmekteydi.

Düzenlemenin Kapsamı Ve SGK'nın Gerekçesi

SGK Başkan Yardımcısı Ertüzün, söz konusu maddenin odak noktasının ya memuriyetten ya da SSK kapsamından emekli olmuş ve ara dönemlerde GSS borcu oluşan kişiler olduğunu özellikle belirtti. Mevcut verilere göre, bu kapsama giren yaklaşık 961 bin kişinin bulunduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca, 1999 yılı öncesi sigortalılığı başlamış ve halen GSS borcu bulunan 304 bin kişinin de bu düzenlemeden etkileneceği açıklandı. İsmail Ertüzün, bu yeni düzenlemenin getirilmemiş olması halinde, SGK'nın söz konusu alacaklarını haciz ve icra gibi kurumun tercih etmediği, daha zorlayıcı yöntemlerle tahsil etmek zorunda kalacağını ifade etti. Ertüzün, düzenlemenin amacını "Yapılan bu düzenlemeyle çok da sıkıntıya yol açmadan sorunu çözmeye çalıştık" sözleriyle özetledi.

Dul Ve Yetim Aylıklarına Da Yansıyacak

Kanun teklifinin TBMM Genel Kurulu'nda herhangi bir değişikliğe uğramadan kabul edilmesi halinde, dul ve yetim aylığı almakta olan hak sahipleri de bu yeni düzenlemenin kapsamına dahil edilecek. Hak sahiplerinin aylık aldıkları dosyadaki vefat eden sigortalının prim borcu bulunması durumunda, bu borçlar ölüm aylığından yüzde 25'e kadar kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilebilecek. Bu durum, vefat eden sigortalıların geride kalan yakınlarını da doğrudan etkileyen önemli bir detayı oluşturuyor.

Yürürlük Tarihi 01 Ocak 2026

Prim borcu bulunan emeklilerin aylıklarında kesinti yapılmasına yönelik bu kritik düzenlemenin yürürlük tarihi 01 Ocak 2026 olarak belirlendi. Buna göre, ilgili prim borçları bulunan emeklilerin aylıklarından kesintiler, belirtilen tarihten itibaren uygulanmaya başlanacak. Bu gelişme, milyonlarca emekli ve hak sahibi için önümüzdeki dönemde mali planlamalarını gözden geçirme gerekliliğini ortaya koyuyor.