Bilinmeyen Akdeniz Fayları Antalya’nın Deprem Tehdidini Tam Anlamıyla Ortaya Koyuyor

Antalya, yakın zamanda yaşadığı depremlerle sarsılırken, bölgenin depremselliği uzmanlar tarafından yeniden mercek altına alındı. Geçtiğimiz günlerde Konyaaltı ilçesinde kaydedilen 4.3 büyüklüğündeki sarsıntının ardından, Serik'te öğle saatlerinde meydana gelen 4.9 büyüklüğündeki deprem, kentte ciddi endişelere yol açtı. Bu gelişmeler üzerine, Akdeniz Üniversitesi Deprem Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve İnşaat Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ramazan Özçelik, bölgedeki fay hatları ve özellikle Akdeniz'in derinliklerindeki bilinmeyen tehditler hakkında önemli uyarılarda bulundu.

Türkiye'nin Deprem Gerçeği Ve Antalya'nın Konumu

Prof. Dr. Özçelik, Türkiye'nin coğrafi konumu itibarıyla sürekli bir deprem riski altında olduğunu vurguladı. Ülke genelindeki deprem tehlike haritalarına işaret eden Özçelik, "Bugün Türkiye Deprem Tehlike Haritası'na baktığımız zaman kırmızıyla bölünen bölgeler deprem tehlikesinin yüksek olduğu bölgeler ki; Türkiye'nin yüz ölçümünün büyük kısmının zaten kırmızı olduğunu çok net bir şekilde görebiliyoruz. AFAD'ın sayfasına girip Türkiye Deprem Tehlike Haritası dediğimizde 'kırmızı' bölgelerin neresi olduğunu çok rahat görülüyor ki, bu bölgelerde bir deprem bekliyoruz. Tabii ki zamanı bilmek bizim için mümkün değil" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Türkiye'nin geniş bir bölümünün yüksek sismik aktivite beklentisi içinde olduğunu bir kez daha hatırlattı.

Antalya özelinde ise kent merkezini doğrudan tehdit eden büyük aktif fay hatlarının bulunmadığı belirtildi. Ancak Prof. Dr. Özçelik, "Bizi tehdit eden ise Antalya'nın çevresindeki, özellikle Fethiye'den Burdur ve Isparta'ya doğru uzanan faylar. Aktif olup olmadığı belli olmayan Aksu ve Kırka bölgelerinde faylarımız olduğunu biliyoruz ve daha önemlisi aslında Akdeniz" diyerek asıl riskin çevresel ve denizaltı faylardan kaynaklandığına dikkat çekti.

Akdeniz'in Gizemli Fayları Büyük Tehdit Oluşturuyor

Antalya ve çevresi için en büyük endişe kaynağının Akdeniz'in altındaki faylanmalar olduğunu dile getiren Prof. Dr. Özçelik, bu fay hatlarının tam olarak çalışılmadığını ve bu durumun bölge için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti. "Bundan kaynaklı bizi nasıl bir tehditle karşı karşıya bıraktığını tam olarak bilemiyoruz. Dolayısıyla Akdeniz'in içerisindeki faylar daha çok dikkat edilmesi gereken bir nokta ki bununla alakalı akademik çalışma yapmaya çok büyük ihtiyaç var" sözleriyle, Akdeniz'deki fay hatlarının detaylı incelenmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.

Denizaltında bu tür araştırmaların yapılması, teknik ve finansal açıdan büyük zorluklar barındırıyor. Prof. Dr. Özçelik, "Çünkü denizin içerisinde bu tür çalışmaları yapmak çok kolay değil, çok büyük bütçelere ihtiyacımız var" diyerek bu alandaki çalışmaları engelleyen faktörlere değindi. Bilimsel verilerin eksikliği, bölgedeki potansiyel deprem riskinin tam olarak anlaşılamamasına neden olurken, bu durumun hem can güvenliği hem de bölgenin önemli turizm potansiyeli için ciddi bir belirsizlik yarattığına işaret edildi.

Konyaaltı'nın Zemin Yapısı Ve Yapısal Riskler

Son depremlerin merkez üssü olan Konyaaltı ilçesi, zemin yapısı nedeniyle özel bir risk taşıyor. Prof. Dr. Özçelik, Konyaaltı'nın zemin yapısının deprem dalgalarını büyütecek nitelikte olabileceğini ifade etti. "Konyaaltı bölgesinde de çoğunlukla kirli ve kumlu zeminlerden olduğu için, deprem dalgalarını artırarak oluşan depremin binalara daha fazla etkisi söz konusu olabilir" şeklinde bir açıklama yapan Özçelik, bu tür zeminlerin deprem dalgalarının etkisini artırma potansiyeline sahip olduğunu belirtti. Bu durum, bölgedeki mevcut konut stokunun acilen risk analizi ve dayanıklılık açısından gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koydu.

Antalya'nın bu hassas bölgesindeki binaların depreme karşı dayanıklılığının belirlenmesi amacıyla iki temel çalışma yöntemi bulunduğunu açıklayan Özçelik, bu yöntemleri şu şekilde özetledi:

Bina Deprem Riski Değerlendirme Yöntemleri

İlk yöntem olan "riskli yapı tespiti", binanın deprem riskli çıkması durumunda yıkım sürecine kadar giden yasal bir süreci içerir. Bu tespitin yasal bağlayıcılığı bulunmaktadır.

İkinci yöntem ise "deprem performans analizi"dir. Bu analiz, isteğe bağlı olup, bina sahiplerinin mülklerinin depreme karşı ne kadar dayanıklı olduğunu anlamalarına yardımcı olur. Prof. Dr. Özçelik, "Bu isteğe bağlı bir şey, istediğiniz zaman bu analizi yaptırıp binanızın depreme karşı dayanıklı olup olmadığını ortaya çıkartabilirsiniz. Uzun ve kısa vadede kendinizi ona göre planlayabilirsiniz" diyerek, bu analizin bireysel güvenlik planlaması için önemli bir araç olduğunu vurguladı.

Akdeniz'deki Fay Çalışmaları İçin Bütçe İhtiyacı

Akdeniz'deki fay hatlarının araştırılmasının zorluğuna ve yüksek maliyetine tekrar değinen Prof. Dr. Özçelik, Türkiye'nin genel deprem gerçeği göz önüne alındığında bu konuya özel bir bütçe ayrılmasının kaçınılmaz olduğunu belirtti. Marmara Denizi'nde, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın bir kolu üzerinde dahi benzer zorluklarla karşılaşıldığını hatırlatan Özçelik, "Konulan sismik cihazların, sonra sondajların yapılması gerekiyor ki bunlar büyük bütçeli çalışmalar. Türkiye'nin büyük kısmı deprem tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı için diğer bölgelere ayrılan bütçenin bir kısmının da Akdeniz'e ayrılması gerekmektedir" dedi.

Akdeniz'in sadece can güvenliği açısından değil, aynı zamanda ülkenin önemli turizm potansiyeli açısından da kritik bir bölge olduğunu ifade eden Özçelik, "Akdeniz'de çok büyük turizm potansiyeli var. Burada depreme karşı dayanıklı turizm yapılarının olup olmaması, sektörün geleceğini de ilgilendiriyor. Dolayısıyla hem bizim can güvenliğimiz hem de turizm ticaretini devam ettirebilmesi açısından elzem olarak görüyorum" sözleriyle, bu çalışmaların sadece bilimsel bir merak değil, aynı zamanda ulusal bir zorunluluk olduğunu net bir şekilde ortaya koydu.