RTÜK Ayrımcılık Ve Şiddet Yayınlarına Karşı Yeni Müeyyideler Üzerinde Dururken Engelsiz Medya Vizyonunu Güçlendiriyor

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu, AK Parti Ankara Milletvekili Jülide Sarıeroğlu başkanlığında gerçekleştirdiği toplantıda, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş'i ağırladı. Daniş, komisyona yaptığı sunumda, RTÜK'ün medya hizmetlerinde engelli bireylere yönelik ayrımcılık ve şiddet içerikli yayınlara karşı yeni ve caydırıcı müeyyideler geliştirmek üzere çalışmalar yürüttüğünü ve "Engelsiz Medya" vizyonunu kararlılıkla sürdürdüklerini açıkladı. Bu çalışmaların, toplumun tüm kesimlerine eşit, güvenli ve nitelikli yayın erişimi sağlama misyonunun önemli bir parçası olduğunu vurguladı.

Daniş, RTÜK'ün bu konudaki en temel görevlerinden birinin, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'da açıkça belirtilen ilkeler doğrultusunda hareket etmek olduğunu ifade etti. Söz konusu kanunun, engelli bireylere ilişkin iki kritik hükmü güvence altına aldığını hatırlatan Daniş, bu hükümlerin "Hiçbir yayın engellilik dahil herhangi bir nedenle ayrımcılık yapamaz, aşağılayıcı içerik barındıramaz." ve "Çocuklara, güçsüzlere ve engellilere karşı istismar veya şiddet içeremez, teşvik edemez." şeklinde olduğunu belirtti. RTÜK'ün denetim süreçlerinde bu iki ilkenin "kırmızı çizgi" niteliğinde olduğunu vurgulayan Daniş, 2023-2025 yılları arasında bu maddeler kapsamında toplam 7 müeyyide uygulandığını kaydetti.

Erişilebilir Yayın Hizmetlerinde Düzenlemeler

Engelli bireylerin yayın hizmetlerine erişimini güçlendirmek amacıyla önemli adımlar atıldığını belirten RTÜK Başkanı, bu kapsamda 2018 yılında geniş katılımlı bir çalıştay düzenlendiğini dile getirdi. Bu çalıştayda işaret dili, ayrıntılı altyazı ve sesli betimleme alanlarında uzman komisyonlar oluşturulduğunu ifade etti. Bu komisyonların titiz çalışmaları sonucunda hazırlanan taslaklar doğrultusunda, Erişilebilir Yayın Hizmetleri Yönetmeliği'nin 2019 yılında yürürlüğe girdiğini aktardı. Daniş, bu yönetmeliğin yayıncı kuruluşlara, 5 yıllık süreç içinde yayınlarının en az yüzde 40'ını engelli dostu içeriklerle destekleme yükümlülüğü getirdiğini de sözlerine ekledi.

"Engelsiz Medya" Vizyonu Ve Gelecek Planları

RTÜK'ün "Engelsiz Medya" vizyonunu güçlendirerek sürdürme kararlılığını vurgulayan Daniş, geleceğe yönelik planlarını da komisyon üyeleriyle paylaştı. Bu planlar arasında, ana haber bültenlerinde kullanılan işaret dili çevirileri için bir standart seti oluşturulması amacıyla yayıncılara yönelik eğitimlerin düzenlenmesi yer aldı. Ayrıca, işitme engelli vatandaşların RTÜK'e işaret diliyle görüntülü bildirim yapabilmeleri için teknik altyapının kurulması çalışmalarının devam ettiğini belirtti. Daniş, yayın durdurma cezaları yerine yayınlanan programlara, engelli bireylerin haklarına ve karşılaştıkları sorunlara dair içeriklerin eklenmesinin de planlandığını söyledi. Konuşmasının en önemli noktalarından biri olarak, ayrımcılık ve şiddet içerikli yayınlara ilişkin caydırıcılığı artıracak yeni müeyyideler konusunda aktif olarak çalışmalar yürüttüklerini ifade etti. Daniş, engelli bireylerin medya hizmetlerinden eşit, güvenli ve nitelikli biçimde yararlanmasının RTÜK için "bir görev olmanın ötesinde, toplumsal sorumluluğun ayrılmaz bir parçası" olduğunu vurguladı ve kurum olarak "Engelsiz Medya" vizyonunu güçlendirerek sürdürme kararlılıklarını dile getirdi.

Şikayetler Ve Erişim Verileri

Komisyonda sunum yapan RTÜK Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Feyza Gizligider de, engelli bireylerle ilgili hayata geçirilen düzenlemelerin yanı sıra, istatistiksel verileri paylaştı. Gizligider, 2023-2025 yılları arasında vatandaşlardan gelen toplam bildirimlerin yüzde 1,5'ini kapsayan 3.240 şikayetin engelli bireylerle ilgili olduğunu aktardı. Kurumun, ilgili kuruluşlar tarafından hazırlanan engellilerle ilgili toplam 54 kamu spotunu üst kurulunda onaylayarak kamu spotu havuzuna dahil ettiğini belirten Gizligider, bu konudaki talepler doğrultusunda televizyon kanallarıyla teşvik edici iletişimler kuracaklarını ifade etti. Resmi bir yazıyla yayınlama zorunluluğu olmasa da, kanallarla yapılacak toplantılarda bu kamu spotlarına öncelik verilmesi yönünde gündem oluşturacaklarını dile getirdi. Müeyyideler konusunda ise televizyon kanallarına toplam 7 adet müeyyide uygulandığını teyit eden Gizligider, RTÜK web sayfasının erişilebilirliğinin yüzde 95 düzeyinde olduğunu da sözlerine ekledi.