Yeni Sağlık Yasası Personel Ödemeleri Ve Klinik Araştırmalarda Kapsamlı Değişiklikler Getirdi

Sağlık sektöründe köklü reformlar öngören 7496 sayılı Kanun Resmi Gazete'de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. 21 Şubat 2024 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen ve resmi adı 'Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun' olan bu yeni yasal düzenleme sağlık hizmetlerinin sunumundan personel istihdamına finansal süreçlerden bilimsel araştırmalara kadar geniş bir alanda önemli değişiklikleri beraberinde getiriyor. Kanun sağlık sisteminin çeşitli aktörlerinin çalışma esaslarını yetki ve sorumluluklarını güncelleyerek daha etkin şeffaf ve güçlü bir yapıya kavuşmasını hedefliyor.

Sağlık Personeli Düzenlemeleri Diş Hekimleri Ebeler Ve Uzmanlık Alanları

Yeni düzenlemeler özellikle 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'da kayda değer değişiklikler yapıyor. Mesleğini serbest olarak icra eden diş hekimleri ağız ve diş sağlığı muayenehanelerinde bundan böyle en fazla 1 diş hekimi istihdam edebilecek. Bu madde mesleki işleyişte yeni bir düzenleme alanı oluştururken uygulama esasları Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Ebelerin görev tanımı genişletilerek gebelik takibi doğum ve doğum sonrası destek yenidoğan bakımı ile kadın ve üreme sağlığı konularında danışmanlık ve eğitim hizmetleri de yetki alanlarına dahil edildi. Ayrıca ebeler gebeliğin tespiti gebe izlemi ve normal doğum sırasında gereken küçük tıbbi müdahaleleri yapabilecekler. Bu müdahalelerin kapsamı da Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Tıpta uzmanlık alanlarında da güncellemeler yapıldı. 1219 sayılı Kanuna ekli Tıpta Uzmanlık Yan Dalları Çizelgesine "Sosyal Pediatri" Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ana dalına bağlı olarak 3 yıl süreyle eklenirken Acil Tıp uzmanlık eğitim süresi de netleştirildi.

Beşeri Tıbbi Ürünler Ve Bilimsel Araştırmalarda Katı Standartlar

1262 sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu'nda yapılan köklü değişiklikler beşeri tıbbi ürünler ve tıbbi cihazların ruhsatlandırma süreçlerine yönelik yetkilendirmeleri ve denetimleri önemli ölçüde güçlendiriyor. Artık yetkilendirilmiş tüzel kişilerde aranacak vasıf ve şartlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecek. Ruhsat ve izin süreçlerinde numune ibareleri metinden çıkarılarak denetim odaklı bir sistem benimsendi. Ayrıca Harçlar Kanununa ekli tarifede tıbbi ve ispençiyari müstahzar ruhsatnameleri için yurt içi ve yurt dışı imalat ayrımıyla yeni ücretler belirlendi.

Kanun en dikkat çekici ve ayrıntılı düzenlemelerinden birini bilimsel araştırmaların etik ve güvenlik standartlarını güçlendirerek getiriyor. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 10'uncu maddesi tamamen yeniden düzenlendi. Buna göre herhangi bir tedavi yöntemi veya ruhsatlı ürünlerin insanlar üzerinde bilimsel araştırma amacıyla kullanılabilmesi için Sağlık Bakanlığından izin alınması ve katı şartların yerine getirilmesi zorunlu kılındı. Bu şartlar arasında insan dışı ön deneylerin yapılmış olması bilimsel veriye dayalı gereklilik insan sağlığına öngörülebilir zararlı ve kalıcı etki bırakmaması insana onurla bağdaşmayan acı verici yöntemlerin uygulanmaması araştırmanın amacının kişiye yüklediği külfetten daha ağır basması yeterli bilgilendirmeye dayalı yazılı rıza ve ilgili etik kurulun onayı bulunuyor. Kozmetik ürünler ile bazı vücut dışı tanı amaçlı tıbbi cihazların insanlar üzerindeki çalışmaları da etik kurul onayı ve Sağlık Bakanlığı iznine tabi olacak.

Yasa gönüllülerin haklarının ve sağlığının her şeyin üstünde tutulmasını emrediyor. Gönüllülerin rızalarını araştırmanın her aşamasında ve hiçbir şarta bağlı olmaksızın geri çekebilme hakkı güvence altına alındı. Araştırmadan doğabilecek zararlara karşı gönüllülerin güvence altına alınması amacıyla sigorta yaptırılması zorunlu hale getirilirken sigortaya ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından müştereken belirlenecek. Araştırmalarda gönüllüye ikna edici teşvik veya mali tekliflerde bulunulamayacak ancak masraflar ve çalışma günü kaybından doğan gelir azalması araştırma bütçesinden karşılanabilecek. Kanun bu esaslara aykırı hareket edenlere 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idari para cezası ve araştırmacılara 6 aydan 2 yıla kadar araştırma ve çalışmalara katılmaktan men gibi ciddi yaptırımlar öngörüyor.

Sağlık Hizmetleri Denetimi Ve Cezai Yaptırımlar

3359 sayılı Kanunun ek 11'inci maddesinde yapılan değişikliklerle sağlık hizmeti sunumuyla ilgili tüm iş ve işlemler Sağlık Bakanlığının denetimine tabi olacak. Uluslararası sağlık turizmi kapsamındaki kuruluşlar da bu denetim alanına dahil edildi. Ruhsatsız veya yetkisiz sağlık hizmeti verenlere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası verilecek. Özel izne tabi hizmet birimlerini izinsiz açanlara veya buralarda hizmet sunanlara 250.000 Türk Lirasından az olmamak üzere bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin yarısına kadar idari para cezası uygulanacak. Kayıt tutma veya bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen sağlık kurumlarına 50.000 Türk Lirasından az olmamak üzere brüt gelirlerinin %2'si kadar acil hastaya müdahale standartlarına uymayanlara ise 100.000 Türk Lirasından az olmamak üzere brüt gelirlerinin %5'ine kadar idari para cezası kesilecek.

Sağlık Kurumları Ve Finansal Yenilikler Döner Sermaye Ve Motivasyon Ödemeleri

209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5'inci maddesinde yapılan değişikliklerle sağlık personeline ödüllendirerek motivasyonlarını artırmak amacıyla yapılan ek ödemeler yeniden düzenlendi. Döner sermaye dağıtılabilecek miktar üzerinden personelin unvanı görevinin türü riskli bölümlerde çalışma süresi yapılan tıbbi işlemlerin niteliği ve sayısı araştırma ve eğitim faaliyetlerine katılım mesai içi ve dışı çalışmalar gibi değişkenlik arz eden hususlar esas alınacak. Ek ödeme tutarı %65'ten %85'e kadar herhangi bir vergi veya kesinti yapılmaksızın artırıldı. Ayrıca tıpta yan dal uzmanlığı bulunanlar için ek ödeme oranları %1050 ve %1150 şeklinde daha yüksek uygulanacak.

Disiplin cezası alan personelin ek ödemeleri uyarma cezası alanlara 1 kınama cezası alanlara 2 aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlara 3 ek ödeme dönemi süresince yapılmayacak. 1 sözleşme döneminde toplam 6 ay ve üzerinde ek ödeme kesintisi yapılan personelin sözleşmeleri feshedilebilecek.

Üniversite Hastaneleri Ve Ortak Kullanım Protokolleri

2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nda yapılan değişiklikler üniversiteler ile Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri arasındaki "birlikte kullanım" protokollerini daha net bir çerçeveye oturtuyor. Üniversiteler Bakanlık hastaneleriyle işbirliği yaparak sağlık uygulama ve araştırma faaliyetlerini yürütebilecek. 1 hastane birden fazla üniversite ile protokol imzalayabilecek. Üniversite öğretim elemanlarına Bakanlıkça ek ödeme yapılabilmesi için hizmet sözleşmesi akdedilmesi şart koşuldu. Bu sözleşmelerde sunulacak hizmetin niteliği performans hedefleri ve süre yer alacak. Sözleşmenin fesih nedenleri de detaylandırılarak öğretim elemanlarının statülerini kaybetmeleri disiplin cezası almaları veya yükümlülüklerini yerine getirmemeleri gibi durumlar açıkça belirtildi. Ayrıca "birlikte kullanım"daki hastanelerde görev yapan personelin disiplin süreçlerinde hastane koordinasyon kurulunun tespiti ve ilgili mercie bildirim esasları düzenlendi.

Sağlık Meslek Mensupları İçin Mesleki Sorumluluk

3359 sayılı Kanunun ek 18'inci maddesine eklenen fıkralar sağlık meslek mensuplarının mesleki sorumluluklarını yeniden tanımlıyor. Devlet üniversitelerinde görev yapanlar için Mesleki Sorumluluk Kurulu kararı ve kesinleşmiş ceza mahkemesi kararları dikkate alınarak 6 ay içinde nihai karar verilecek. İdare tarafından ödenen tazminatların rücu edilmesi konusunda da düzenleme yapıldı. Buna göre idare hukuken sağlık mesleğinin icrası kapsamında yapılan muayene teşhis ve tedaviye ilişkin tıbbi işlem ve uygulamalar nedeniyle ödediği tazminatı sağlık meslek mensubunun kusuru oranında ve sigorta teminatı dahilinde tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırdığı sigorta şirketinden talep edebilecek. Bu madde ödenen avukatlık vekalet ücreti ve yargılama masraflarını da kapsıyor.

Sözleşmeli Personel Statüsünde Önemli Değişiklikler Ve Aile Hekimliği

4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılmasına Dair Kanun'da yapılan değişikliklerle eleman temininde güçlük çekilen yerlerde istihdam edilecek sözleşmeli personel sayısı 27.000'den 36.000'e çıkarıldı. Sözleşmeli personelin pozisyonunun tahsis edildiği yer dışındaki birimlerde sürekli görevlendirilemeyeceği ancak askeri harekat afet salgın hastalık gibi olağanüstü durumlarda yurt içi ve yurt dışında her takvim yılı için 2 aya kadar hizmet içi eğitim faaliyetleri kapsamında ise 1 aya kadar geçici olarak görevlendirilebileceği belirtildi.

Sözleşmeli personele uygulanacak disiplin cezaları da 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili maddelerine göre belirlendi. Aylıktan kesme kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarının sözleşmeli personel üzerindeki etkileri tanımlandı. 1 sözleşme döneminde toplam 6 ay ve üzerinde ek ödeme kesintisi yapılan personelin mevcut sözleşmeleri feshedilebilecek. Devlet memuru olarak çalışırken sözleşmeli statüye geçenlerin sözleşmelerinin feshi durumunda eski kadrolarına atanma hakları da düzenlendi.

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'na eklenen cümlelerle sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarına halk sağlığının geliştirilmesi birinci basamak sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması ve düzenli hizmet sunmalarını teminen destek ödemesi yapılacağı hükme bağlandı. Ancak bu ödemeler disiplin cezaları ile ilişkilendirildi. Uyarma cezası alanlara 1 ay kınama cezası alanlara 2 ay aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlara 3 ay süresince ödeme yapılmayacak. 1 sözleşme döneminde toplam 6 ay ve üzerinde ödeme kesintisini gerektiren disiplin cezası alan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının mevcut sözleşmeleri feshedilebilecek.

Hastane Koordinasyon Kuruluna Yeni Yetkiler

663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin mülga 25/A maddesi 'Hastane Koordinasyon Kurulu ve Görevleri' başlığıyla yeniden düzenlendi. Hastane hizmetlerinin düzenli etkin ve verimli yürütülmesini sağlamak üzere başhekimin başkanlığında Hastane Koordinasyon Kurulu kurulacak. Kurul hastane gelişim planlarını onaylamak 3359 sayılı Kanun kapsamında sözleşme imzalanan personelin yükümlülüklerini takip etmek gerektiğinde sözleşmenin feshine esas olmak üzere ikaz etmek ve disiplin cezası verilmesi gereken halleri tespit etmek gibi önemli görevleri üstlenecek. Kurulun oluşumu çalışma usul ve esasları Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Bu kapsamlı kanun sağlık sisteminin birçok kritik alanında modernizasyon ve denetim mekanizmalarını güçlendirmeyi amaçlıyor. Kanun hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup Cumhurbaşkanı tarafından yürütülecektir.