Sivas Halayında Gündeme Gelen Ayak Tabanı Hareketi Kültürel Özü Tartışmaya Açtı

Sivas'ın köklü kültürel miraslarından biri olan ‘Sivas ağırlama halayındaki' belirli figürlerin günümüzdeki icra ediliş biçimi, kentte yoğun tartışmalara neden oldu. Özellikle bazı gösterilerde sahnelenen 'ayak tabanı gösterme' hareketinin, halayın özüne ve kültürel değerlerine aykırı olduğu yönündeki eleştiriler, kamuoyunda geniş yankı buldu.

İl Genel Meclisi Başkanı Mehmet Şarkışla'dan Eleştiri

Tartışmaları İl Genel Meclisi gündemine taşıyan Sivas İl Genel Meclisi Başkanı Mehmet Şarkışla, ‘Sivas ağırlama halayının' yüzyıllardır dayanışmayı ve yardımlaşmayı simgeleyen önemli bir kültürel değer olduğunu vurguladı. Şarkışla, oyunun geleneksel icra biçimine dikkat çekerek, açık havada davul zurna eşliğinde, kapalı alanda ise tef ve sazla oynandığını belirtti. Ancak son zamanlarda yapılan bazı icralardaki yanlış figürlere tepki gösteren Şarkışla, "Sivas ağırlamasında dayanışmayı sembolize eden harekette başkişinin ayakkabısının tabanını göstermesi çok ayıptır. Sivas halayında böyle bir kültür yoktur, insanlara taban gösterilmez. Saçma sapan şeyler yapılıyor. Bu ekiplerin hocaları kimse uyarsınlar. Bizim kültürümüzde kimseye ayak tabanı uzatılmaz. Bu hareket dayanışmadır. Sivas halayının özü budur, dayanışmadır, yardımlaşmayı sembolize eder" ifadelerini kullandı. Şarkışla, bu hareketin halayın asli ruhuna aykırı olduğunu ve kültürel yozlaşmaya yol açabileceğini dile getirdi.

Eğitim Sanat Folklor Akademisi Derneği De Hatalı Figürleri Destekledi

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Eğitim Sanat Folklor Akademisi Dernek Başkanı Özcan Keskin de Mehmet Şarkışla'nın tespitlerini destekledi. Keskin, günümüzde halk oyunları camiasında yaşanan bu tür yanlış uygulamaların kültüre zarar verdiğini belirterek, "Günümüzde oldukça abes ve yanlış hareketler yapılıyor. Bayılmada ayak attığımız kısım oyunun genetiğinde özellikle denge konusunda bize çok yardımcı olan bir unsurdur. Asla bizi izleyenlere ve kültürümüze karşı yanlış bir adım atmayız, attırmamak için de elimizden gelen her şeyi de yapıyoruz" şeklinde konuştu. Keskin, halaydaki 'bayılma' figürünün aslında dengeyi sağlama amaçlı olduğunu, ancak bu hareketin günümüzde yanlış ve abartılı bir şekilde sergilenerek kültürel değerlere karşı saygısızca bir duruş sergilendiğini ifade etti. Özellikle düğünlerde ve çeşitli gösterilerde görülen bu aşırı abes hareketlerin, halk oyunları camiasının 'kanayan yarası' olduğunu vurgulayan Keskin, Mehmet Şarkışla'nın eleştirilerinin de bu noktaya odaklandığını düşündüğünü belirtti. Şarkışla'nın eleştirilerinin kişiselleştirilmemesi gerektiğini, aksine Sivas kültürüne hizmet etme amacı taşıdığını aktardı.

Araştırmacı Ziya Soybayraktar: Denge Şaheseri Yanlış Anlaşıldı

Halk Oyunları Araştırmacısı Ziya Soybayraktar ise tartışmaya akademik bir perspektiften yaklaştı. Soybayraktar, Mehmet Şarkışla'nın dile getirdiği gibi, orijinal Sivas ağırlamasında 'bayılma, ayağı bükme, karşıya uzatma' gibi figürlerin bulunmadığını teyit etti ve bu hareketlerin karşıdaki insanlara karşı bir saygısızlık ifade ettiğini vurguladı. Soybayraktar, Şarkışla'nın eleştirilerinin özellikle bazı film sahnelerinde görülen hatalı icralara yönelik olabileceğini belirtti. Halk oyunları uzmanlarına göre Sivas halayındaki 'bayılma formu'nun, aslında bir denge şaheseri olduğunu açıklayan Soybayraktar, "Dansın mihenk noktası budur. Sivaslıların doğal süreçleri içerisinde dansa o bölümü yerleştirmeleri dansın önemli bir yeridir" ifadeleriyle, bu figürün dansın ritmik bütünlüğü içindeki önemini anlattı. Benzer 'bayılma' formlarının Cezayir ve Arnavut danslarında da bulunduğuna dikkat çeken araştırmacı, Kelkit Vadisi bölgesinde oynanan dik halayı ve üç ayakta da bu forma yakın kısımlar olduğunu, ancak buralarda abartıya kaçılmadığını belirtti. Soybayraktar, hareketin yapan kişinin vücut dengesini sağlamaya çalıştığı ritmik bir eylem olduğunu, ancak aşırı abartının dansın, müziğin ve ölçünün dışına çıkarak özgünlüğünü bozduğunu sözlerine ekledi.

Uzmanlar, Sivas ağırlama halayındaki doğru ve yanlış figürleri uygulamalı olarak göstererek, kültürel mirasın gelecek nesillere doğru bir şekilde aktarılmasının önemine dikkat çektiler.