Tarım Ve Orman Bakanı Yumaklı TBMM’de: Destekler Gsyh’nin %1,14’Ü, Çiftçi Sayısı Artıyor

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarının 2026 yılı bütçe görüşmelerinin ardından milletvekillerinin yönelttiği eleştiri ve sorulara kapsamlı yanıtlar verdi. Bakan Yumaklı, tarım sektörüne sağlanan desteklerden su yönetimi stratejilerine, genç çiftçilere yönelik teşviklerden şeker sektöründeki denetimlere kadar geniş bir yelpazede açıklamalarda bulundu.

Tarımsal Destekler Ve Ekonomiye Katkı

Üreticilere sağlanan desteklerin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 1'inden daha az olduğu yönündeki eleştirilere karşılık veren Bakan Yumaklı, bu değerlendirmenin yalnızca doğrudan nakdi desteklerle sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı. Tarım sektörüne yapılan yatırım ödenekleri, kredi sübvansiyonları, piyasa müdahale alımları ve ihracat teşviklerinin de üreticilere yönelik önemli destek unsurları arasında sayıldığının altını çizdi. Yumaklı, bu unsurların tamamı göz önüne alındığında, tarım sektörüne sağlanan toplam desteğin GSYH'nin %1,14'üne denk geldiğini ve 888 milyar Lira gibi önemli bir hacme ulaştığını belirtti.

Çiftçi Profili Ve Genç Tarımcıların Geleceği

Çiftçi sayısı ve ekili alanlara ilişkin merak edilen soruları yanıtlayan Bakan Yumaklı, tarımsal üretimdeki dinamik değişimi rakamlarla ortaya koydu. Bakanın açıklamalarına göre, 2021 yılında 2 milyon 173 bin 9 olan çiftçi sayısı, 2025 yılı itibarıyla 2 milyon 363 bin 734 kişiye yükseldi. Benzer şekilde, aynı dönemde ekili alan miktarı da 151 milyon 642 bin 705 dekardan 170 milyon 126 bin 627 dekara çıkarak önemli bir artış gösterdi. Yumaklı, işlenmeyen tarım arazilerinin ekonomiye kazandırılması amacıyla çıkarılan yasa kapsamında başarılı çalışmalar yürütüldüğünü ve bu alanda farkındalığın arttığını ifade etti.

Çiftçilerin yaş ortalamasına da değinen Yumaklı, Avrupa Birliği'nde 2013 yılında 51 olan ortalama çiftçi yaşının günümüzde 57'ye yükseldiğini, Amerika Birleşik Devletleri'nde 2022 verilerine göre 58 olduğunu kaydetti. Türkiye'de ise bu ortalamanın 57 olarak hesaplandığını aktardı. Genç çiftçilerin tarımsal üretime katılımının önemine dikkat çeken Bakan, tarımsal desteklerden yararlanan genç çiftçi oranının 2023'te %12,6 iken, 2024'te %13,5'e ve 2025'te %14,7'ye çıktığını bildirdi. Ayrıca 2013'ten bugüne kadar 3 bin 548 projeye toplam 5,2 milyar Liralık reel hibe sağlandığını belirten Yumaklı, kırsal kalkınma destekleri ve özel projelerle gençlerin tarımsal üretimde kalmasının hedeflendiğini vurguladı.

Dış Ticaret Ve Gıda Güvenliği Stratejileri

Türkiye'nin tarımda net ihracatçı olduğu yönündeki açıklamalarına yönelik eleştirilere de yanıt veren Bakan Yumaklı, ülkenin gıda ve tarım ürünleri ihracatındaki payının dünya genelinde %0,77'den %1,5'e yükseldiğini bildirdi. Türkiye'nin 186 ülkeye 2 bin 218 çeşit ürün ihraç ettiğini ve dünya ihracatındaki bu payın 112 milyar Dolar değerine ulaştığını aktardı.

Pestisitlerin denetlenmesi konusundaki hassasiyetleri dile getiren Yumaklı, uluslararası karşılaştırmalı veriler sundu. Japonya'da hektar başına 10 kilogram, Hollanda'da 7 kilogram, İtalya'da 4,2 kilogram olan pestisit kullanımının, Türkiye'de 2,4 kilogram seviyesinde olduğunu belirtti. Pestisit kalıntısının ve tavsiye dışı kullanımın önlenmesi için risk bazlı ve istatistiksel metotlarla denetimlerin titizlikle yürütüldüğünü ifade eden Bakan, uygunsuz ürünlerin imha edildiğini sözlerine ekledi. Yumaklı, bitki koruma ürünlerini kayıt altına alacak ve standart doz aşımı dışındaki alım satım ile kullanımına izin vermeyecek yeni bir uygulamanın da hayata geçirileceğini duyurdu. Buğday üretimine verilen desteklerin hesaplanma yöntemleri hakkında da bilgi veren Yumaklı, süt tozu ithalatının söz konusu olmadığını kesin bir dille belirtti.

Bitki Sağlığı Ve Tarımsal Sigortacılıktaki Yenilikler

Tarım ürünlerine zarar veren kahverengi kokarca ile mücadele konusunda yürütülen çalışmaları anlatan Yumaklı, bu zararlının ilk defa 2017 yılında görüldüğünü ve mücadelenin uzun soluklu bir süreç olduğunu vurguladı. Mücadele kapsamında sahada ve kırsalda 1,3 milyon binanın ilaçlandığını aktaran Bakan, kokarcanın insan sağlığına etkileri konusunda Sağlık Bakanlığı'ndan herhangi bir olumsuz bildirim alınmadığını açıkladı.

Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) ile ilgili yapılan yeniliklere de değinen Bakan Yumaklı, limon, mandalina ve portakal gibi ürünlerde sıcak hava zararı ve güneş yanıklığı riskinin tamamen teminat kapsamına alındığını duyurdu. Üreticilerin taleplerini dikkate alarak temel sigorta paketi oluşturduklarını belirten Yumaklı, zirai don teminatındaki prim desteğinin %70'e çıkarıldığını hatırlattı.

Şeker Sektöründeki Mevcut Durum Ve Denetimler

Şeker fabrikalarının özelleştirilmesine ilişkin sorulara açıklık getiren Bakan Yumaklı, "Halihazırda özelleştirme kapsamında herhangi bir şeker fabrikası yok," ifadesini kullandı. Türk Şeker'in 14 fabrikası ve sektördeki %36'lık pazar payıyla lider konumda olduğunu ve piyasa düzenleyici bir rol üstlendiğini vurgulayan Yumaklı, özelleştirme sonrası kapanan herhangi bir fabrika olmadığını belirtti. Türk Şeker'in pancar üretiminin 2 milyon 107 bin ton, şeker üretiminin ise 329 bin ton olduğunu aktardı.

Nişasta bazlı şeker kotasında da %2,5'lik oranın değişmesinin söz konusu olmadığını ifade eden Bakan Yumaklı, şeker sektörünün denetiminin Bakanlığa geçmesiyle denetim sayılarının 4 kat arttığını kaydetti. Özellikle nişasta bazlı şeker fabrikalarının her 15 günde bir yerinde kontrol edildiğini belirten Yumaklı, 2025 yılında denetim sayısının 2 bine çıktığını ve tespit edilen usulsüzlükler için 600 milyon Liralık ceza uygulandığını sözlerine ekledi.

Su Yönetimi Ve Kuraklıkla Mücadele Stratejileri

Sulama sistemlerinin desteklenmesi konusunda birçok hususun bulunduğunu ifade eden Bakan Yumaklı, sadece 2025 yılı başvuru şartlarını karşılayan 3 bin 114 projenin tamamının hibe kapsamına alındığını açıkladı. Bu projelerle 280 bin dekar alanda modern sulama sistemlerinin kurulmasının planlandığını belirtti.

Kuraklıkla ilgili acil eylem planlarının yürürlükte olduğunu vurgulayan Yumaklı, Su Kanunu ve Taşkın Kanunu'na ilişkin çalışmaların tamamlandığını ve takdirin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ait olduğunu, görüşlere açılacağını ifade etti. Barajların doluluk oranlarının ve yağış seyrinin sürekli takip edildiğini belirten Bakan, 01 Ekim 2024-30 Eylül 2025 tarihleri arasında ülkede 422 milimetre yağış gerçekleştiğini, bunun bir önceki yılın aynı dönemine göre 597 milimetre ve uzun yıllar ortalamasına göre %26,5, 2024 su yılına göre ise %29,4 daha az bir yağış miktarı olduğunu açıkladı. Kar yağışının azlığına dikkat çekerek, sadece tarım kesimi değil, tüm kesimler için suyun verimli kullanılması ve kayıp kaçakların önlenmesi gerektiğini vurguladı.

İstanbul'un içme suyu ihtiyacı için kritik önem taşıyan Melen Barajı'ndaki çalışmalara da değinen Bakan Yumaklı, rehabilitasyon projesinin tamamlandığını söyledi. Yapım ihalesinin yıl sonu itibarıyla gerçekleştirileceğini dile getiren Bakan, "Hedefimiz 2027'nin sonunda Melen Barajı'nda su tutularak İstanbul'un içme suyuna katkıda bulunmak," dedi.

Ormanlar Ve Yangınlarla Mücadele

Orman sınırı dışına çıkarılan alanlar hakkında da bilgi veren Bakan Yumaklı, Cumhurbaşkanlığı kararıyla orman sınırından çıkarılan alanın 4 bin 668 hektar olduğunu, buna karşılık hazineden orman tesis etmek üzere 9 bin 957 hektar alanın tahsis edildiğini belirtti. Orman yangınlarında insan faktörünün etkisine dikkat çeken Yumaklı, her yangın için otomatik olarak soruşturma başlatıldığını kaydetti.

Komisyon, Tarım ve Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Türkiye Su Enstitüsü ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün 2026 yılı bütçelerini kabul etti.