Taş Tepeler’De İnsanlık Tarihini Yeniden Şekillendiren Yeni Bulgular Gün Yüzüne Çıktı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Şanlıurfa'da yürütülen Taş Tepeler projesinin beşinci yıl dönümünde bilim dünyasını heyecanlandıran önemli keşifleri kamuoyuyla paylaştı. Karahantepe Karşılama Merkezi'nde düzenlenen bilgilendirme toplantısında, bölgenin Neolitik Dönem'e dair sunduğu benzersiz bilgilerin insanlık tarihine dair kabulleri kökten değiştireceği vurgulandı. Toplantıya Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, AK Parti Şanlıurfa Milletvekili Cevahir Asuman Yazmacı, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar, Taş Tepeler Kazı Başkanı Prof. Dr. Necmi Karul ve il protokolünün diğer üyeleri de katılım gösterdi.

Yeni Keşifler Ölüm Ritüellerine Işık Tutuyor

Bakan Ersoy, Sayburç kazılarında gün yüzüne çıkarılan bir heykelin ayrıntılarını aktardı. Bu heykelin, ağzı dikili şekilde tasvir edilmiş yüz ifadesiyle ölü bir bireyi çağrıştırdığını belirten Ersoy, eserin Neolitik Dönem'deki ölüm ritüelleri ve sembolik anlatım bakımından benzersiz bir keşif olduğunu özellikle vurguladı. Bu bulgu, dönemin inanç sistemleri ve yaşam algıları üzerine yeni pencereler açtı.

Göbeklitepe Ve Sefertepe'deki Estetik Miras

Göbeklitepe'deki D Yapısı'nın duvarı içine, adak amacıyla yerleştirildiği düşünülen bir insan heykeli de keşfedildi. Bakan Ersoy, bu eserin Neolitik Dönem'deki heykeltıraşlık üslubuna dair son derece estetik ve etkileyici bir örnek sunduğunu ifade etti. Ayrıca Sefertepe'de, 2025 kazı sezonunda ortaya çıkarılan iki ayrı insan yüzü kabartması da tanıtıldı. Bu kabartmalardan birinin yüksek, diğerinin alçak kabartma tekniğiyle işlendiğini belirten Ersoy, eserlerin Göbeklitepe, Karahantepe ve Sayburç gibi diğer bölgelerde rastlanan üsluplardan farklı bir estetiğe sahip olduğunu kaydetti. Sefertepe'de bulunan çift yüzlü insan motifi işlenmiş siyah serpantin boncuk da bölgenin zengin sembolik dünyasına ışık tutan önemli bir arkeolojik bulgu olarak değerlendirildi.

Taş Tepeler: Dünyanın Neolitik Başkenti Hedefi

Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, bölgede elde edilen bulguların, günümüzden yaklaşık 12 bin yıl önce Anadolu'da yoğun nüfuslu ve farklı ölçeklerde yerleşmelerin varlığını net bir şekilde ortaya koyduğunu dile getirdi. Konutlar, kamusal yapılar, gömütler, fırınlar ve besin hazırlama alanlarının tespiti, Neolitik Dönem insanının günlük yaşamıyla manevi değerlerinin iç içe geçtiğini gözler önüne serdi. Bakan Ersoy, bu bulguların, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2025 yılını “Aile Yılı” ilan etmesiyle özel bir anlam kazandığını belirtti. Ersoy, bu arkeolojik keşiflerin, Anadolu'daki aile kurumunun tarihsel derinliğini bilimsel verilerle gösterme imkânı sunduğunu ifade etti. Ersoy, yürütülen bu kapsamlı çalışmalar sonucunda Taş Tepeler bölgesinin dünyanın Neolitik başkenti olarak tescilleneceğine olan inancını kuvvetle vurguladı.

İnsanlık Tarihine Dair Kabulleri Değiştiren Proje

Bakan Ersoy, Taş Tepeler projesinin, insanlık tarihine dair tüm yerleşik kabulleri sorgulayan ve değiştiren bir bilimsel sürece evrildiğini özellikle vurguladı. Konuşmasında, "Taş Tepeler, tahminlerimizin de ötesinde bir ufka kapı aralamıştır," diyerek projenin ulaştığı noktanın büyüklüğüne dikkat çekti. Neolitik Çağ'ın insanlık tarihindeki en büyük dönüşümlere sahne olduğunu belirten Ersoy, projenin bu dönemin tüm sırlarını birer birer açığa çıkararak uygarlığın en erken izlerini benzersiz bir derinlikle gözler önüne serdiğini söyledi. Bölgedeki tüm bulgular, bilim dünyasına güvenilir ve kapsamlı veri akışı sağladı.

12 Noktada Uluslararası İş Birliğiyle Büyüyen Bilim Ağı

Bakan Ersoy, Taş Tepeler projesinin artık 12 ayrı kazı noktasında sürdürülen geniş ve çok yönlü bir bilimsel ağa dönüştüğünü açıkladı. Geçtiğimiz Eylül ayında Japon Altes Prenses Mikasa'nın katılımıyla Ayanlar Höyük'te başlatılan kazının da bu geniş projeye dahil edildiğini hatırlattı. Ersoy, Göbeklitepe, Karahantepe, Sayburç, Sefertepe, Harbetsuvan, Çakmaktepe, Yenimahalle, Söğüt Tarlası, Mendiktepe, Yoğunburç ve Gürcütepe'deki çalışmalarla birlikte projenin bugün 12 noktada eş zamanlı olarak yürütüldüğünü vurguladı. Ayrıca, Taş Tepeler projesinin İstanbul, Çukurova, Ege ve Harran Üniversiteleri başta olmak üzere 15'i Türk, 21'i yabancı olmak üzere toplam 36 akademik kurumun katılımıyla yürütüldüğünü belirtti. Projede görev alan bilim insanı ve öğrenci sayısının 2025 yılı itibarıyla 219 kişiye ulaştığını ifade eden Ersoy, bu uluslararası iş birliğini "benzersiz bir bilimsel güç birliği" olarak tanımladı.

Altyapı Ve Koruma Çalışmalarında Hız Kesmiyor

Bakan Ersoy, Taş Tepeler Projesi'nin yalnızca arkeolojik kazılardan ibaret olmadığını vurgulayarak bölgede yürütülen kapsamlı koruma çalışmalarına da değindi. Bakanlığın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında, geçen yıl Göbeklitepe Aslanlı Yapı ve bu yıl C Yapısı'nın koruma-restorasyon çalışmalarının başarıyla tamamlandığını aktardı. Karahantepe'de AD yapısındaki restorasyon sürecinin devam ettiğini belirten Ersoy, Sayburç'ta bir konut yapısında mimari restorasyon çalışmalarının başlatıldığını da ifade etti. Öte yandan, Göbeklitepe'de yeni karşılama merkezi ile Karahantepe'de araştırma merkezi ve kazı evi inşasında son aşamaya gelindiği bilgisi verildi. Yeni Araştırma Merkezi'nin, Taş Tepeler kapsamındaki tüm arkeometrik çalışmalara ev sahipliği yapacak kapasite ve donanımda planlandığı belirtildi.

Göbeklitepe Sergileri Dünya Çapında Rekor Kırdı

Projenin tanıtım faaliyetlerine de geniş yer veren Bakan Ersoy, 24 Ekim 2024 ile 02 Mart 2025 tarihleri arasında Roma Kolezyumu'nda düzenlenen "Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi" sergisinin 6 milyon ziyaretçiye ulaşarak büyük bir başarı kaydettiğini hatırlattı. Ersoy, 2026 yılı Şubat-Temmuz aylarında Berlin James-Simon Galeri'de "Toplumun Keşfi: 12.000 Yıl Önce Göbeklitepe ve Taş Tepelerde Yaşam" başlıklı yeni bir serginin açılacağını duyurdu. Ayrıca, 2026 Sonbahar'ında Birleşik Krallık'ın finans merkezi City of London'a ait Guildhall Sanat Galerisi'nde ve 2027 Sonbahar'ında Japonya Tokyo Ulusal Müzesi'nde Göbeklitepe/Taş Tepeler temalı sergilerin gerçekleştirilmesi için görüşmelerin sürdüğü bilgisini verdi.

Teşekkür Ve Takdir

Bakan Ersoy, konuşmasının sonunda Taş Tepeler projesine katkı sunan tüm kurum ve ekiplere içtenlikle teşekkür etti. Projenin başarısının güçlü bir ortaklıkla mümkün olduğunu vurgulayan Ersoy, projenin hayata geçirilmesinde ana sponsor Türk Hava Yolları ile Göbeklitepe kazısı sponsoru Doğuş Grubu'na özel minnetlerini sundu. Ayrıca Prof. Dr. Necmi Karul ve diğer kazı başkanları ile tüm bilim insanlarına, yerel yönetimlere, üniversitelere, yurt içi ve yurt dışından katkı sağlayan tüm kurumlara ve özellikle özveriyle çalışan kazı ekiplerine teşekkürlerini iletti. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, tanıtım toplantısı öncesinde Karahantepe Karşılama Merkezi'ndeki yeni buluntuların da yer aldığı sergiyi bizzat ziyaret ederek incelemelerde bulundu.