Evliya Çelebi Rotası Avrupa Konseyi’ne Sunularak Türkiye’nin Öncü Projesi Olma Hedefinde

Kültür ve turizm dünyasının önemli buluşmalarından biri olan Avrupa Konseyi Kültür Rotaları’nın (EPA) 14. Yıllık Danışma Forumu, bu yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın himayesinde ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı’nın (TGA) işbirliği ile Kapadokya’da düzenlendi. Üç gün süren bu önemli toplantıya Avrupa Konseyi üye devletlerinden temsilciler, kültürel miras alanında uzman akademisyenler ve uygulayıcılar geniş katılım sağladı. Forum boyunca, kültürel mirasın korunmasına yönelik çeşitli stratejiler ve geleceğe dönük girişimler ayrıntılı bir şekilde ele alındı ve masaya yatırıldı.

Evliya Çelebi Rotası Projesi Tanıtıldı

Forumun gündeminde yer alan ve katılımcılar tarafından büyük ilgiyle karşılanan yeni projeler arasında özellikle "Evliya Çelebi Rotası" dikkat çekti. İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Evliya Çelebi Çalışmaları Merkezi işbirliğiyle yürütülen bu iddialı proje, 17. yüzyılın en büyük seyyahlarından Evliya Çelebi’nin izinden giderek Avrupa şehirlerinin kültürel mirasını yeniden keşfetmeyi amaçlamaktadır. Proje, Evliya Çelebi’nin 10 ciltlik büyük eseri Seyahatnâme’de ayrıntılarıyla anlatılan şehirleri kapsayıcı bir kültür ağı içinde bir araya getirmeyi hedefliyor. Yaklaşık 46 yıl süren seyahatleri boyunca Evliya Çelebi’nin gezdiği 17 ülkedeki güzergâhı temel alan bu rota, Avrupa Konseyi Kültür Rotası’na sunuldu. Rotanın geçeceği ülkeler sırasıyla Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan, Kuzey Makedonya, Arnavutluk, Kosova, Sırbistan, Hırvatistan, Romanya, Karadağ, Bosna-Hersek, Macaristan, Avusturya, Slovakya, Moldova, Ukrayna ve Azerbaycan olarak belirlendi.

Türkiye Menşeli İlk Rota Olma Özelliği

Evliya Çelebi Rotası’nın taşıdığı öneme dair soruları yanıtlayan Evliya Çelebi Çalışmaları Merkezi Koordinatörü Doç. Dr. İlhami Danış, projenin Türkiye için tarihi bir ilk olacağını vurguladı. Danış, konuyla ilgili şu önemli açıklamaları yaptı: "Bu sertifikayı aldığımız zaman ilk defa Türkiye menşeli, yani Türkiye’den çıkmış bir rota olacak. Türkiye’deki rotalar şu ana kadar Avrupa menşeli. İtalya, Romanya gibi farklı ülkelerin sahibi olduğu, Türkiye’nin ise dâhil olduğu rotalar. Fakat bu, Türkiye’nin sahibi olduğu ve diğer Avrupa ülkelerinin dâhil olacağı bir rota olacak. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda şu an tüzüğümüz. Evliya Çelebi, Avrupa’da 17 ülkede de biliniyor. Çünkü 17. yüzyıla dair en önemli kaynak Evliya Çelebi." Bu açıklama, Evliya Çelebi Rotası’nın sadece kültürel bir miras projesi olmanın ötesinde, Türkiye'nin uluslararası kültürel diplomasi alanındaki konumunu güçlendirecek stratejik bir adım olduğunu ortaya koydu.

Türkiye'nin Halihazırda Yer Aldığı Avrupa Kültür Rotaları

Türkiye, Evliya Çelebi Rotası gibi kendi öncülüğündeki bir rotanın yanı sıra, hâlihazırda 11 farklı Avrupa Kültür Rotası’nda da aktif olarak yer almaktadır. Bu rotalar, kültürel çeşitliliği ve ortak mirası koruma ve tanıtma hedefini taşır.

Bu rotalardan biri olan Yahudi Mirası Rotası, Avrupa’daki arkeolojik alanlar, tarihi sinagoglar ve mezarlıklar, ritüel hamamlar, Yahudi mahalleleri, anıtlar ve abideler gibi önemli mekânları içermektedir.

Iter Vitis Rotası, asma kültürü, şarapçılık ve bağcılık geleneğinin Avrupa genelindeki izlerini süren bir güzergâh olarak öne çıkmaktadır.

Tarihi Termal Kasabaları Rotası, Avrupa’nın dört bir yanındaki termal ve kaplıca kasabalarını kapsayarak sağlık turizmi ve kültürel miras arasındaki bağlantıyı vurgular.

Seramik Rotası, Avrupa’da seramik sanatının gelişimini ve bu alandaki zengin mirası sergileyen güzergâhları içerir.

Megalitik Kültür Rotası, tarih öncesi topluluklar tarafından anıtlar, mezarlıklar ve kutsal alanlar inşa etmek için yaygın olarak kullanılan megalitleri yani büyük taşları barındıran güzergâhları bir araya getirmektedir.

Endüstriyel Miras Rotası, Avrupa sanayileşmesinin ve bu süreçle oluşan kültürel, sosyal ve ekonomik mirasların izini sürmektedir.

Demir Perde Yolu (Eurovelo 13), İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinden sonra yaklaşık yarım yüzyıl boyunca Doğu ve Batı Avrupa’yı ayıran Barents Denizi’nden Karadeniz’e kadar uzanan fiziksel sınırı yeniden çizerek tarihi bir bisiklet rotası sunar.

Aeneas Rotası, Truva kahramanı Aeneas’ın destansı güzergâhını, Türkiye kıyılarından (Kuzeybatı Ege Denizi) İtalya’nın Latium Vetus kıyılarına kadar uzanan, hem deniz hem de yer yer karayoluyla ilerleyen bir yolculukta canlandırmaktadır.

Tarihi Kafeler Rotası, Avrupa’nın kasaba ve şehirlerindeki tarihi kafelerin kültürel önemini vurgulayan bir güzergâhtır.

Göçebe Yolları Rotası, Avrupa kültürünün şekillenmesinde önemli bir rol oynayan yaylalardan ve göçer kültürlerinden oluşmaktadır.

Leonardo Da Vinci Rotası, Leonardo’nun hayatındaki en önemli anları; İtalya’dan Slovenya’ya ve Fransa’ya kadar takip ederek, en ikonik eserlerinin saklandığı ve icatlarını taşıdığı yerleri kapsayan geniş bir kültürel güzergâh sunmaktadır.

Evliya Çelebi Kimdir

Derviş Mehmed Zıllî veya bilinen adıyla Evliya Çelebi, 17. yüzyılın en önde gelen Osmanlı seyyahı ve nesir yazarlarından biridir. Osmanlı İmparatorluğu'nun kültürel zirvesini yaşadığı dönemde, yaklaşık 50 yıl boyunca imparatorluk topraklarını ve komşu coğrafyaları gezmiştir. Balkanlar'dan Anadolu'ya, Batı Asya'dan Ortadoğu ve Mısır'a kadar geniş bir alana yayılan bu uzun soluklu seyahatlerinde gördüklerini, yaşadıklarını ve gözlemlerini 10 ciltlik meşhur eseri Seyahatnâme’de detaylı bir şekilde kaleme almıştır. Hayatı boyunca 250’den fazla şehri ziyaret eden Evliya Çelebi, eserleriyle döneminin sosyal, kültürel, siyasi ve coğrafi yapısına dair paha biçilmez bir kaynak bırakmıştır.