Sosyal Güvenlik Prim Düzenlemeleriyle İşveren Maliyetleri Önemli Ölçüde Yükselecek

AK Parti Grubu tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan vergi kanunları ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifi, Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) ödenen primlerde geniş kapsamlı değişiklikler öngördü. Bu düzenlemeler, yeni yıl itibarıyla işverenlerin maliyetlerinde önemli artışlara yol açacak.

Sosyal Güvenlik Prim Oranlarında Değişiklikler

Malullük, yaşlılık ve ölüm (MYÖ) aylığı prim oranı, mevcut durumda yüzde 20 olarak uygulanıyordu. Bu oranın yüzde 9'luk kısmı işçi hissesi, yüzde 11'lik kısmı ise işveren hissesinden oluşmaktaydı. Yeni düzenlemeyle birlikte işveren hissesi 1 puan artırılarak yüzde 12'ye çıkarıldı. Bu artışla birlikte MYÖ aylığı prim oranı da toplamda yüzde 21'e yükselecek.

Diğer yandan, SGK'ya olan yükümlülüklerini süresinde yerine getiren ve primlerini zamanında ödeyen işverenlere 2008 yılından bu yana uygulanan 5 puanlık prim indirimi teşvikinde de önemli bir kesintiye gidildi. Geçen yıl çıkarılan kanunla imalat sektörü dışındaki işletmeler için bu indirim 4 puana düşürülmüştü. TBMM'ye sunulan kanun teklifinin yasalaşması halinde, yeni yıldan itibaren imalat sektörü dışındaki işletmelere uygulanan söz konusu 4 puanlık teşvik bu kez de 2 puana indirilecek.

İşverenlerden ayrıca iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı yüzde 2,25 oranında kısa vadeli sigorta primi tahsil ediliyordu. Bu prim oranı, geçen yıla kadar yüzde 2,0 iken, 01 Ocak 2024 tarihinden itibaren yüzde 2,25'e yükseltilmişti.

İşveren Maliyetlerine Doğrudan Etki

Yapılan bu iki temel düzenleme sonucunda, tüm çalışanlar için ödenen ücretlerde işveren maliyeti 1 puanlık bir artışla karşılaşacak. Özellikle imalat sektörü dışındaki işletmelerde çalıştırılan işçilerin işveren maliyetindeki artış ise 3 puanlık bir yükselişle daha belirgin hale gelecek.

Mevcut durumda, normal işveren primi brüt ücretin yüzde 20,75'i oranında seyrediyordu. Yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren imalat sektöründeki işletmelerde 5 puanlık teşvik uygulandığında prim oranı yüzde 15,75'e düşmekteydi. İmalat sektörü dışındaki ve yükümlülüğünü yerine getiren işletmelerde ise işveren primi yüzde 16,75 oranında uygulanıyordu.

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, yükümlülüğünü yerine getiren imalat sektöründeki işletmelerde işveren primi yüzde 16,75'e çıkacak. Bu sektördeki işletmeler için halen 30.621,48 Türk Lirası olan asgari ücretin işverene maliyeti, yeni düzenlemeyle 30.881,53 Türk Lirası'na ulaşacak.

İmalat sektörü dışındaki işletmelerde işveren primi halen yüzde 16,75 oranında bulunmaktaydı. Kanun teklifiyle bu sektörlerde işveren primi 3 puanlık bir artışla yüzde 19,75'e yükselecek. Bu durumda, asgari ücretin bu sektörlerdeki işverene maliyeti 780,16 Türk Lirası artarak 30.881,53 Türk Lirası'ndan 31.661,69 Türk Lirası'na yükselecek. İşçinin aldığı brüt ücret arttıkça işverenin maliyetindeki artış da buna bağlı olarak daha da yükselecek.

Yüksek Ücretli Çalışanlar İçin Prim Yükü Artışı

Prime esas kazanç tutarı brüt asgari ücretten az olamayacaktı. Daha önce brüt asgari ücretin 6,5 katı olan prime esas kazanç üst sınırı, 01 Ocak 2017 tarihinden itibaren 7,5 katına çıkarılmıştı. TBMM'ye sunulan kanun teklifi ise prime esas kazanç üst sınırının brüt asgari ücretin 9 katına yükseltilmesini öngördü.

Prime esas kazanç tutarındaki bu değişiklik, brüt ücreti 195.041,25 Türk Lirası'nın üzerindeki kişileri ve bu kişileri çalıştıran işverenleri doğrudan etkileyecek. Örneğin, brüt ücreti 234.049 Türk Lirası olan bir çalışan için mevcut durumda ücretin 195.041,25 Türk Lirası'nı aşan kısmından prim kesintisi yapılmıyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte, aşan tutar için yüzde 14 oranında sosyal sigorta primi işçi payı ve yüzde 1 oranında işsizlik sigortası primi işçi payı olarak toplam 5.851,25 Türk Lirası prim kesintisi uygulanacak. Ancak, ücretten kesilen işçi primi arttığı için işçinin ödediği vergi azalacağından, bu kesintinin net ücrete etkisi yaklaşık 3.500 Türk Lirası civarında kalacak.

Mevcut kanuna göre, 234.049 Türk Lirası brüt ücretle çalışan bir personel için işveren primi imalat sektöründe 30.719 Türk Lirası, imalat dışı sektörlerde ise 32.669,41 Türk Lirası olarak uygulanıyordu. Teklifin yürürlükte olması halinde, aynı ücret için işveren primi imalat sektöründe 39.203,29 Türk Lirası'na, imalat dışı sektörlerde ise 46.224,77 Türk Lirası'na yükselecekti. Bu yeni düzenlemeyle birlikte aylık işveren primi imalat sektöründe 8.484 Türk Lirası, imalat dışı sektörlerde ise 13.555 Türk Lirası artış gösterecek.

Bütçeye Yıllık Beklenen Katkı

Tüm çalışanlar için işveren priminde öngörülen 1 puanlık artış, mevcut asgari ücret üzerinden SGK gelirlerine 111 milyar Türk Lirası katkı sağlayacak. İşverenlere sağlanan prim teşviki hazine tarafından finanse edilerek SGK'ya aktarılıyordu. İşveren prim teşvikinin 4 puandan 2 puana düşürülmesi sayesinde, bütçeden SGK'ya aktarılan kaynak yıllık 98 milyar Türk Lirası azalacak. Bu iki ana düzenlemenin mevcut asgari ücret üzerinden devlete toplam yıllık etkisi 209 milyar Türk Lirası'na ulaşacak.