Ulaştırma Bakanı Uraloğlu Yap İşlet Devret Modeliyle 300 Milyar Dolarlık Yatırımı Savundu

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, Bakanlığının 2026 yılı bütçesi üzerine düzenlenen görüşmelerde milletvekillerinin yönelttiği soru ve eleştirilere kapsamlı yanıtlar verdi. Bakan Uraloğlu, ulaştırma alanında gerçekleştirilen devasa yatırımları ve bu projelerde uygulanan finansman modellerini detaylı bir şekilde açıklayarak, ülkenin altyapı gelişimindeki kritik rolünü vurguladı.

Dev Altyapı Yatırımları Ve Yap-işlet-devret Modeli

Bakan Uraloğlu, ulaştırma sektöründe bugüne dek yaklaşık 300 milyar Dolar tutarında yatırım yapıldığını belirterek, bu büyük ölçekli projelerin finansmanında Yap-İşlet-Devret (YİD), Kamu-Özel İşbirliği ve Kamu-Özel Ortaklığı gibi modellerin etkin bir şekilde kullanıldığını ifade etti. Uraloğlu, bu modellerin sadece bir yapım projesi olmaktan öte, aynı zamanda önemli birer finansman projesi niteliği taşıdığına dikkat çekti. Bakanlığın YİD projelerinin güncel değerinin yaklaşık 90 milyar Lira olduğunu, ancak bu projelerin yapıldığı tarihteki bedelinin 51 milyar Dolar olduğunu, bugünkü değerinin ise 90 milyar Dolara ulaştığını kaydetti. Bakan, "Biz 300 milyar Doların yaklaşık üçte birini bu modellerle yaptırdık. Bu imkanı kullanmasaydık, Van-Hakkari yolundaki Güzeldere Tüneli'ni, Çamlık Viyadüğü'nü ve Honaz ve Zigana tünellerini, Ankara'daki Başkentray'ı, Marmaray'ı ve Avrasya Tüneli'ni yapamayacaktık. Burada emtia fiyatlarının artmış olması bu projelerde bizim doğru yatırım yapmış olduğumuzun da altını çizmiştir" şeklinde konuştu.

Mega Projelerin Ulaşım Ve Gelişime Katkısı

İstanbul-İzmir Otoyolu gibi stratejik projelerin yalnızca birer ulaşım aracı olmadığını, aynı zamanda bölgesel kalkınma motorları olarak işlev gördüğünü belirten Uraloğlu, bu otoyol güzergahı üzerinde 12 Organize Sanayi Bölgesinin (OSB) açıldığını ve yapılan yatırımların gelişim projelerine dönüştüğünü vurguladı. Mevcut mega projelerin günlük kullanım verilerine de değinen Bakan Uraloğlu, Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nden günlük 155 bin, Avrasya Tüneli'nden ise 85 bin aracın geçtiğini açıkladı. Marmaray'ın günde 300 tren seferiyle yaklaşık 650 bin ila 700 bin insanı taşıdığını belirten Uraloğlu, bu projelerin hayata geçirilmemesi durumunda sadece İstanbul'un değil, tüm Türkiye'nin ulaşım açısından kilitlenebileceği uyarısında bulundu.

Uluslararası alanda da Türkiye modeline yönelik ilginin arttığını ifade eden Bakan, Portekiz Altyapı ve Konut Bakanı Miguel Pinto Luz'un yakın zamanda gerçekleştirdiği ziyarette, "Yap-İşlet-Devret projeleri konusunda Türkiye modelinden faydalanmak istediklerini" dile getirdiğini aktardı. Finansal katkılara ilişkin olarak ise İstanbul Havalimanı'ndan bugüne kadar 1 milyar 650 milyon Avro (yaklaşık 82,5 milyar Lira) gelir elde edildiğini, Avrasya Tüneli'nden ise garantileri sağladığı için son 3 yılda Hazine'ye 250 milyon Lira katkı sağlandığını belirtti.

Gebze'deki Tünel Olayı Hakkında Açıklamalar

Gebze'de meydana gelen bina çökmesi olayına ilişkin eleştiri ve sorulara da yanıt veren Bakan Uraloğlu, adli soruşturmanın seyrini etkilememek adına bu konuda sessiz kalmayı tercih ettiklerini ancak hiçbir şeyi saklama gayretinde olmadıklarını net bir dille ifade etti. Olay sonrası Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ve Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) Başkanı Ali Hamza Pehlivan'ın olay yerine intikal ettiğini hatırlatan Bakan Uraloğlu, kendi ekibiyle birlikte ilk günden itibaren olayı yakından takip ettiğini belirtti. Tünel inşaatının kazı ve destekleme aşamasının kritik bir süreç olduğunu vurgulayan Uraloğlu, tünel güzergahında bulunan 2 bin 229 binanın yapım sürecinde birebir kontrol edildiğini ve bu binalarda önlem alınmasını gerektirecek herhangi bir deformasyonun gözlemlenmediğini açıkladı. Uraloğlu, "71 binanın kamulaştırılmasıyla ilgili bir sürecin olduğu ve bunun ihmal edildiğinden" bahsedildiğini hatırlatarak, projenin ilgili kesiminde ve istasyon alanında ciddi değişiklikler yapıldığını ve projenin tamamen sağlam kayadan geçtiğini söyledi. Bakan Uraloğlu, sözlerini şu şekilde sürdürdü: "Orada kırıcılarla geçilmiştir, kötü zemin yoktur. Dolayısıyla her şey bitmiş ve bugün orada maalesef 4 vatandaşımızın hayatını kaybettiği bir elim olay olmuştur. Tünelde en ufak bir deformasyon, bir çatlak ve su sızıntısı yok. Biz yüzlerce kilometre metro yaptık, bu anlamda da yeterince tecrübeye sahibiz. Hukuki süreç tamamlandıktan sonra yapmamız gereken bir şey varsa da onu sizlerle paylaşacağız ve bunun gereğini yapacağız."

Uçak Bileti Fiyatları Ve İletişim Hizmetleri

Uçak biletlerinde tavan fiyat uygulamasının hayata geçirildiğini ve bu konunun kamuoyunda yoğun bir şekilde tartışıldığını dile getiren Bakan Uraloğlu, 2024 yılı ortalama bilet fiyatlarına ilişkin verileri paylaştı. Buna göre, Çukurova-Ankara uçuşlarının ortalama 1500 Lira, Rize-Artvin-İstanbul uçuşunun 2500 Lira, Rize-Artvin-Ankara uçuşunun 2000 Lira ve Ankara-Diyarbakır uçuşunun 1900 Lira olduğunu belirtti. Türkiye genelinde 2025 yılında bugüne kadar ortalama bilet fiyatının 2 bin 560 Lira olarak gerçekleştiğini açıkladı.

İletişim faturalarıyla ilgili soruları da yanıtlayan Uraloğlu, 5 gigabaytlık bir paket için ortalama 120 Lira, 60 gigabaytlık bir paket için ise 350 Lira ücret alındığını ifade etti. Bakan, internet hızlarında ve GSM kapsama alanında yaşanan sorunların giderilmesi amacıyla 5G ihalesinin gerçekleştirileceğini ve Türk Telekom'un imtiyaz hakkıyla birlikte bu konuların gündemden çıkacağını bildirdi.

Otoyolların Geleceği Ve Demiryolu Ağının Genişlemesi

Mevcut otoyolların varlık değerinin belirlenmesine yönelik bir çalışma yapıldığını açıklayan Uraloğlu, özelleştirmeye yönelik verilmiş kesin bir karar olmadığını vurguladı. Otoyolların varlık değerlerinin anlaşılmasının ardından bu konuda tasarrufların gündeme gelebileceğini belirten Uraloğlu, önemli bir noktaya dikkat çekti: "Bu vesileyle, 2028 yılından itibaren Kuzey Marmara Otoyolu, Yavuz Sultan Selim Köprüsü dahil olmak üzere onların da devlete teslim edileceğini söylemek isterim. Onlar devletin malıdır, işletenler sadece işletmecidir."

"Demir yolunda 2024'ten bu yana gelişme olmadığı" yönündeki eleştirilere de yanıt veren Bakan Uraloğlu, 4 bin kilometrelik demiryolu hattında çalışmaların yoğun bir şekilde devam ettiğini belirtti. Önümüzdeki yıldan itibaren 2028 yılına kadar demiryolu ağının yaklaşık 17 bin 500 kilometreye çıkarılmasının hedeflendiğini kaydetti.

Dijital Güvenlik Ve Denizcilik Alanındaki Gelişmeler

Operatör açma-kapatma bedelinin GSM şirketleri için gündemde olduğunu hatırlatan Bakan Uraloğlu, ilk defa operatör değiştirenlerden bedel alınmadığını ancak ikinci geçişlerde bu bedelin talep edildiğini açıkladı. Telefon görüşmelerinin mahkeme kararı dışında hiçbir şekilde dinlenemeyeceğini kesin bir dille ifade eden Uraloğlu, bu konuda Bakanlığının yetkisinin bulunmadığını ve niyetinin de olmadığını vurguladı: "Bizim böyle bir yetkimiz de yok, işin açıkçası niyetimiz de yok."

Bakan Uraloğlu, Google ve Turkcell'in bir veri merkezi ihalesini açıklayacağını belirterek, TÜRKSAT'ın da bu noktada belli bir inisiyatif alacağını duyurdu. Yasal olmayan VPN programlarının kullanımına karşı uyarıda bulunan Uraloğlu, bu tür programların veri sızıntılarına yol açabileceği riskine dikkat çekerek, vatandaşlara bu uygulamaları kullanmamaları çağrısında bulundu.

"Denizcilik Bakanlığı" kurulmasına yönelik soruları yanıtlayan Uraloğlu, doğrudan bir "Denizcilik Bakanlığı" yerine, "Denizcilik Başkanlığı" kurulması yönünde bir çalışma içerisinde olduklarını aktardı. Trabzon ile Soçi arasında 14 yıl aradan sonra yeniden başlatılan seferlerle Rusya'ya giden feribotun geri dönmesine ilişkin olarak ise, Rusya'nın savaş halinde olması nedeniyle orada sıkıntı yaşandığını belirterek, mütekabiliyet ilkesi doğrultusunda aynı adımların atılacağını ve bu konuda şüphe duyulmaması gerektiğini ifade etti.

Görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yanı sıra Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün (SHGM) 2026 yılı bütçeleri kabul edildi.