Otomotivde Yerli Üretim Yükselirken İç Pazardaki Pay Düşüşü Endişe Doğurdu

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), Türkiye otomotiv sektörünün 2025 yılının ilk dokuz aylık dönemine ait üretim ve pazar verilerini kamuoyu ile paylaştı. Açıklanan rakamlar, toplam üretimde kaydedilen artışa rağmen, iç pazarda yerli araç payının önemli ölçüde azaldığını ortaya koydu. Bu durum, sektör temsilcileri arasında endişeye yol açtı.

Söz konusu dönemde toplam otomotiv üretimi, geçen yılın aynı dönemine göre %3'lük bir artışla 1 milyon 31 bin 527 adede ulaştı. Ancak otomobil üretimi, %3'lük bir düşüşle 637 bin 450 adet olarak gerçekleşti. 2025 yılı Ocak-Eylül döneminde otomobil satışlarındaki yerli araç payı %29 seviyesinde kalırken, hafif ticari araç pazarında bu oran %21 olarak belirlendi.

İç Pazardaki Yerli Araç Payında Tarihi Düşüş

OSD Yönetim Kurulu Başkanı Cengiz Eroldu, açıklanan verilerin değerlendirildiği toplantıda, otomotiv sanayisindeki son gelişmeleri detaylıca ele aldı. Eroldu, yılın ilk dokuz ayında pazarda ulaşılan rekor seviyedeki satış performansına dikkat çekerken, özellikle iç pazardaki yerli araç payının düşüşüne vurgu yaptı.

Başkan Eroldu, "İç pazarda geçen senenin üzerinde bir tempo var. Bu tabloda en önemli negatif iç pazardaki yerli payının geçen seneye göre azalmasıdır. Son on yıllık rakamları karşılaştırdığımız zaman, 2025 yılında iç pazardaki yerli araç payının en düşük seviyede olduğunu görüyoruz. 2020'de %46, 2019 ve 2022'de ise %45 seviyelerinde seyreden iç pazardaki yerli araç payı, son yıllarda hızlı bir şekilde azalmaya başlamıştır" ifadelerini kullandı. Bu düşüşün, sektörün geleceği açısından kritik bir gösterge olduğu belirtildi.

Ocak-Eylül döneminde otomobil kategorisinde %29, hafif ticari araçlarda %21 ve kamyon segmentinde %59 olarak gerçekleşen yerlilik oranlarına değinen Eroldu, "Bütün iş kollarında aslında yerli oranlarımızda geçmiş dönemlere göre ciddi azalmalar olduğunu görüyoruz. Özellikle hafif ticari araçlarda 2016 yılında %64 olan yerli oranı şu anda %21 seviyelerine gerilemiştir" açıklamasını yaptı. Bu keskin düşüş, yerli üreticilerin iç pazardaki konumunu sorgulayan önemli bir veri olarak öne çıktı.

Yatırım Ve Rekabetçilikte Yerlilik Oranının Önemi

Cengiz Eroldu, Türkiye otomotiv pazarında yerli araçların payının ideal olarak %30 ile %40 arasında olması gerektiğinin altını çizdi. Eroldu, sadece ihracata yönelik fizibilite çalışmalarının yeni yatırımları yeterince desteklemediğini belirtti ve bu durumun bir miktar iç pazarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Eroldu, "Bu nedenle Türk otomotiv sanayisindeki oyuncuların iç pazardaki performansları büyük önem taşımaktadır. Yatırım yapanların bu pazarda satış yapabileceklerini görmeleri, fizibilitelerini kolaylaştırıcı bir unsurdur" dedi. Sektör temsilcisi, yeni yatırım kararlarıyla birlikte önümüzdeki dönemlerde pazardaki yerlilik payının yeniden artmasını beklediklerini de sözlerine ekledi.

Kapasite Kullanımında Azalma Ve Makroekonomik Etkiler

Otomotiv sanayisi için kritik konulardan bir diğeri olan kapasite kullanım oranına da değinen OSD Başkanı Eroldu, "Biz bir yandan yatırımlarla kapasitemizi artırma yönünde hareket ederken, bir taraftan da gerek Avrupa pazarlarının zayıf seyretmesi gerekse Türkiye pazarında yerlilik oranının düşmesi sonucu kapasite kullanım oranımızda bir gerileme mevcuttur. En büyük düşüşü traktör sektöründe gözlemlemekteyiz" şeklinde konuştu.

Eroldu, toplam kapasite kullanım oranının otomotiv sanayinin rekabetçiliği açısından da belirleyici olduğunu dile getirdi. Yüksek enflasyonun düşük kurlar ile birleşmesinin, hem otomotiv ana sanayinin hem de tedarik sanayinin rekabetçiliği üzerinde önemli bir etken olduğunu ifade etti. Kapasiteyi daha yüksek seviyelere taşımak için çaba sarf edildiğini ancak mevcut makroekonomik koşulların buna elverişli olmadığını belirtti. Eroldu, sektörün şu anda bir büyüme ve yatırım döneminden geçtiğini, ancak bu tablonun gelecek döngülerde sürdürülemeyebileceği, yatırımların Türkiye'de devam etmeyebileceği konusunda ciddi bir tehdit uyarısında bulundu.

Türk otomotiv sanayisinin 2.2 milyon adetlik kurulu üretim kapasitesinin dünya genelinde birçok ülkede bulunmayan önemli bir seviyede olduğunu aktaran Eroldu, mevcut durumda bu kapasitenin %66'sının kullanıldığını ifade etti. İdeal hedefin %80-90 seviyelerinde kapasite kullanımı olduğunu belirterek, bunun yeni yatırımları ülkeye çekmek için kritik bir faktör olduğunu sözlerine ekledi.

Türkiye Otomotiv Pazarının Avrupa'daki Konumu Ve Potansiyeli

OSD'nin verilerine göre, Türkiye otomotiv pazarı Avrupa'da İspanya'nın hemen ardından 6'ıncı büyük pazar konumunda yer alıyor. Bu tablonun büyük bir potansiyel taşıdığını vurgulayan OSD Başkanı Cengiz Eroldu, "Bugün İspanya'da Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) yok iken biz İspanya'ya yakın bir otomobil pazarına sahibiz ki milli gelirimiz de İspanya'nın oldukça altındadır" değerlendirmesini yaptı. Ticari araçlar segmentinde ise Türkiye'nin Avrupa sıralamasında 4'üncü pazar durumunda olduğunu belirten Eroldu, Türkiye'nin ticari araçlar açısından da Avrupa'daki en önemli pazarlardan biri olduğunu vurguladı.

Yeni Düzenlemelerin Pazar Üzerindeki Etkileri

OSD Başkanı Cengiz Eroldu, otomotiv sektörüne yönelik son dönemde hayata geçirilen düzenlemelerin pazar üzerindeki etkilerini de değerlendirdi. Çin'den yapılan otomotiv ithalatına getirilen gümrük vergilerinin, Çin menşeli araçların pazar payındaki yükselişin önünü kestiğini kaydetti. Eroldu, "Yaptırımlarla birlikte Çin'in %9.8'lik payının 2025 yılında da aynı seviyede kaldığını görüyoruz. Çin'deki yükselmenin aslında bir şekilde durduğunu gözlemliyoruz" açıklamasını yaptı. Ayrıca, 2024-2025 geçişinde özellikle Almanya'dan yapılan ithalatın artışına dikkat çekerek, bunun Avrupa'daki kapasite fazlasının Türkiye pazarına yöneldiğinin bir göstergesi olduğunu belirtti.

Temmuz ayında yürürlüğe giren yeni ÖTV düzenlemesinin ise, yerli araç payındaki düşüşü bir miktar frenlediğini ifade eden Eroldu, "Haziran ayında %24'lere kadar inmiş olan yerli araçların payı, bu düzenleme sonrasında tekrar %30'lar seviyesine çıkmıştır" bilgisini paylaştı. Bu düzenlemenin, yerli üretimin iç pazardaki varlığını korumasına kısmi bir katkı sağladığı belirtildi.