Yerli Malı Tebliğinde Yeni Düzenlemeler Yazılım Ve Girdi Hesaplamalarını Yeniden Şekillendirdi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan "Yerli Malı Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ", kamu alımlarında yerli ürün kullanımının teşvik edilmesi ve yerli üretimin desteklenmesi amacıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu kapsamlı revizyon, yerli katkı oranı hesaplamalarından yazılım ürünlerinin tanımına, girdi menşe kontrollerinden eksper yetkilendirme süreçlerine kadar birçok alanda önemli yenilikler ve detaylar getirdi.

Yerli Katkı Oranı Hesaplamalarında Yenilikler

Yapılan düzenlemelerle birlikte, özellikle ürün ve girdilerde yerli katkı oranının belirlenmesine yönelik kriterler daha net bir çerçeveye oturtuldu. Buna göre, yerli katkı oranı yüzde 51'den az olan ürünler veya girdiler için üreticinin talebi üzerine ilgili oda veya borsa tarafından "yerli katkı oranı raporu" düzenlenmesi zorunlu hale getirildi. Bu uygulama, kamu alımlarında yerli malı belgesi sunacak ürünlerin yerlilik düzeyinin daha şeffaf bir şekilde ortaya konulmasını hedefledi.

Yazılım Ürünlerine Yönelik Özel Düzenleme

Dijitalleşmenin ve teknolojik ürünlerin artan önemi göz önüne alınarak, yazılım ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için özel bir kriter belirlendi. Artık yazılım ürünlerinin yerli malı sayılabilmesi adına Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen "teknolojik ürün belgesi"ne sahip olması gerekmekte. Söz konusu belgeye sahip yazılımlar için düzenlenen yerli malı belgesinde, yerli katkı oranının yüzde 100 kabul edileceği belirtildi. Bu düzenleme, yerli teknoloji geliştirmenin ve yazılım sektöründeki inovasyonun desteklenmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendirildi.

Girdi Menşe Kontrolü Ve Hesaplama Detayları

Tebliğ değişikliği ile yerli katkı oranı hesaplamalarında kullanılan girdilerin menşe kontrolüne de detay getirildi. Yurt içinden temin edilen girdilerin ithal olup olmadığına ilişkin titiz bir menşe kontrolü yapılacak. Eğer bir girdi ithal olarak tespit edilirse, bu girdi doğrudan ithal girdi hesaplamasına dahil edilecek. Bu kontrol mekanizması, yerli üretim algısını güçlendirmeyi ve zincirdeki tüm bileşenlerin yerlilik durumunu netleştirmeyi amaçladı.

Hesaplanmamış Girdilere Yönelik Yaklaşım

Faturası nihai ürün maliyet tutarının yüzde 0,5'inin üzerinde olan ve henüz yerli katkı oranı hesaplanmamış girdiler için de önemli bir karar alındı. Bu tür girdiler, sanayi sicil belgesine sahip bir işletme tarafından üretilmesi koşuluyla yerli girdi hesabına dahil edilebilecek. Bu madde, yerli sanayinin tedarik zincirindeki rolünü pekiştirerek, daha fazla yerli girdinin teşvik edilmesine olanak sağladı.

Stratejik Girdilere Farklı Yaklaşım

Bakanlık, Türkiye'de üretimi olmayan veya kısıtlı olan, dolayısıyla yurt dışından temin edilen girdileri içeren özel bir liste yayımlayacak. Bu listede yer alan girdiler, yerli katkı oranı hesaplamasına Bakanlık tarafından ilan edilen katsayılarda (0-1 aralığında) ithal girdi olarak dahil edilecek. Bu stratejik yaklaşım, ülkenin üretim kapasitesini ve kritik girdilere olan bağımlılığını dikkate alarak daha esnek ve gerçekçi bir hesaplama modeli sunmayı amaçladı.

Yüzde 100 Yerli Kabul Edilen Girdiler

Tebliğ kapsamında, belirli girdiler yerli katkı oranı hesaplamasında yüzde 100 yerli kabul edildi. Bu girdiler arasında elektrik, su ve doğal gaz gibi temel enerji ve altyapı hizmetleri yer aldı. Ayrıca, Türkiye'de Türk Patent ve Marka Kurumunca tescillenmiş fikri ve sınai mülkiyet hakları kapsamındaki giderler ile lisanslı geri dönüşüm faaliyetlerinden elde edilen girdi niteliğindeki ürünler de yüzde 100 yerli sayılacak. Bu düzenleme, yerli yenilikçiliği, fikri mülkiyet haklarını ve sürdürülebilir üretim pratiklerini desteklemeyi hedefledi.

Eksper Yetkilendirmesinde Geçiş Süreci

Yetkilendirilmiş eksperlerin tebliğdeki değişikliklere uyumu sağlamak amacıyla bir geçiş süreci belirlendi. Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından yetkilendirilmiş eksperler, sınava tabi tutulmadan, 05 Kasım tarihinden itibaren eğitimi başarıyla tamamlamaları durumunda 3 yıl süreyle teknik uzman olarak görevlendirilebilecek. Bu kapsamda gerekli eğitimlerin tebliğin yürürlük tarihine kadar TOBB tarafından düzenleneceği belirtildi.

Yürürlük Tarihleri Ve Beklentiler

Tebliğdeki değişikliklerin yürürlük tarihleri de farklılaştı. Yetkilendirilmiş eksperlerle ilgili madde 05 Kasım tarihinde yürürlüğe girerken, diğer maddeler 01 Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaya başlanacak. Bu kademeli yürürlük, sektör paydaşlarına ve ilgili kurumlara uyum sağlamak için gerekli süreyi tanımayı amaçladı. Yeni düzenlemelerle birlikte yerli üretimin kamu alımlarındaki payının artırılması, yerli sanayinin rekabet gücünün desteklenmesi ve teknolojik gelişimin hızlandırılması yönünde önemli adımlar atıldığı vurgulandı.