Çayönü Tepesi Kazılarında 12 Bin Yıllık Neolitik Ve İlk Tunç Çağı Mezar Keşfi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde yer alan ve dünya arkeoloji literatüründe Neolitik dönemin en önemli yerleşim alanlarından biri olarak kabul edilen Çayönü Tepesi’nde yürütülen 2025 yılı kazı çalışmaları, yeni ve dikkat çekici bulgularla devam etmektedir. Mayıstan bu yana titizlikle sürdürülen saha araştırmaları, bölgenin kadim tarihine ışık tutan önemli keşiflere imza attı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın izniyle gerçekleştirilen çalışmaların başkanlığını Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Müzecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun üstlenirken, Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ömür Dilek Erdal ise projenin koordinatörlüğünü yapmaktadır. Alanında uzman arkeolog ve antropologlardan oluşan geniş bir ekip, bu kapsamlı kazı sürecinde görev almaktadır.

Kazı ekibi tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, yürütülen çalışmalar neticesinde toplam 8 mezar yeri tespit edildi. Bu mezarlardan 1’inin Neolitik Dönem’e, geri kalan 7’sinin ise İlk Tunç Çağı tarihlerine ait olduğu belirlendi. Özellikle Neolitik Dönem’e tarihlenen mezar, Kanallı Yapılar Evresi’ne ait bir yapının batı kenarında basit bir gömü şeklinde gün ışığına çıkarıldı. Bu keşif, bölgedeki erken dönem yerleşimlerinin ve kültürel pratiklerinin anlaşılması açısından büyük bir önem arz etmektedir.

İlk Tunç Çağı Mezarlarında Farklı Gömü Biçimleri Ve Ritüel Bulgular

İlk Tunç Çağı II dönemine tarihlenen diğer 7 mezarın, gömü biçimleri açısından çeşitlilik gösterdiği saptandı. Doç. Dr. Savaş Sarıaltun, bu mezarların 3’ünün basit toprak gömü, 2’sinin küp mezar ve diğer 2’sinin ise taş kapaklı ve sandık tipi mezar olarak belgelendiğini ifade etti. Bu farklı gömü tipleri, dönemin toplumsal yapısı ve ölü gömme gelenekleri hakkında kıymetli bilgiler sunmaktadır.

Mezarların içerisinde ölü hediyesi olarak bırakılmış 9 adet tam kap bulundu. Bu kaplar, dönemin seramik teknolojisi ve kültürel inançları hakkında ipuçları vermektedir. Ayrıca, kazı alanında mimari olarak mezarları taklit eden ve sembolik bir anlam taşıdığı düşünülen 2 adet “hediye çukuru” da tespit edildi. Çukurlardan biri boş olarak bulunurken, diğerinde dış mezar hediyesi olarak 5 adet tam kap yer almaktaydı. Bu tür ritüel çukurları, geçmiş medeniyetlerin ölüm ve ötesine dair inanç sistemlerini daha iyi anlamamıza yardımcı olmaktadır.

Çayönü Tepesi’nin Ritüel Ve Gömü Pratiklerindeki Sürekliliği

Doç. Dr. Sarıaltun, elde edilen bu yeni bulguların, Çayönü Tepesi’nin sadece Neolitik Dönem’de değil, aynı zamanda İlk Tunç Çağı’nda da ritüel ve gömü uygulamaları açısından kritik bir merkez olarak önemini koruduğunu vurguladı. Sarıaltun, bu kapsamda bulunan mezarların, “dönemin inanç sistemi, ölü gömme gelenekleri ve toplumsal yapısına ilişkin önemli bilimsel veriler sunduğunu” dile getirerek, Çayönü’nün çok katmanlı tarihsel derinliğinin altını çizdi. Bu keşifler, Anadolu’nun prehistorik dönemlerine dair bilgilerimizi zenginleştirme potansiyeli taşımaktadır.