Konya’nın Kayıp 600 Yıllık Mihrabı Uzun Araştırmalar Sonucu Antalya’da Bulundu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Antalya’da Rölöve ve Anıtlar Müdürü ile YİKOB Kültür Varlıkları Birim Sorumlusu olarak görev yapan koruma ve restorasyon uzmanı Cemil Karabayram, önemli bir başarıya imza attı. Karabayram, Konya’nın Beyşehir ilçesine bağlıyken 1987 yılında Hüyük’e bağlanan Köşk Acem Nasuh Bey Camisi’nden kaybolan ve yaklaşık 600 yıllık olduğu tahmin edilen mihrabı, 3 yıl süren titiz araştırmaların ardından Antalya’da keşfetti. Köşk köyünden Antalya’ya getirildiği anlaşılan bu değerli eseri bulduktan sonra ilgili makamlara bilgi verdiğini belirten Karabayram, duygularını sosyal medya paylaşımıyla ifade etti. “3 yıldır gece gündüz demeden araştırdığım 600 yaşındaki mihrabın hiç zarar görmemesi umut verici. Antalya’dan Konya’ya selam olsun” sözleriyle hem sevincini hem de eserin iyi durumda olmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Tarihi Mihrabın Antalya’daki Keşif Süreci

Cemil Karabayram, olaya ilişkin Konya Valisi İbrahim Akın’a hitaben detaylı bir bilgi notu hazırladı. Notunda, mihrabın Antalya’nın Muratpaşa ilçesi Kaleiçi Tuzcular Mahallesi’nde bulunan bir halıcının iş yerindeki merdiven geçişine özel askılama aparatıyla monte edilmiş şekilde bulunduğunu aktardı. İş yeri sahibiyle yaptığı görüşmeler sonucunda mihrabın Konya’da bir camiden getirildiği bilgisini edindiğini kaydetti.

1970 Yılındaki Onarımda İzinsiz Alınma İddiası

Karabayram, mihrabın kaynağına yönelik yaptığı derinlemesine araştırmalar ve tespitler çerçevesinde Konya Selçuk Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nden emekli ve Konya camileri konusunda uzman sanat tarihçisi Dr. Yaşar Erdemir ile kapsamlı bir görüşme gerçekleştirdi. Dr. Erdemir’in verdiği bilgiler ışığında, mihrabın tescilli taşınmaz kültür varlığı olarak bilinen, Beylikler Dönemi 14. yüzyıl yapısı Köşk Acem Nasuh Bey Camisi’nin 1970 yılındaki onarımı sırasında izinsiz olarak yerinden alındığı ihtimali üzerinde duruluyor. Ayrıca mihrabın, 1990 yılında Antalya’da bir iş yerine dekoratif amaçla satıldığı veya verildiği tespitleri de yapıldı.

Mihrabın Mevcut Durumu Ve Tarihsel Önemi

Mihrabın mevcut haliyle herhangi bir ciddi zarar görmediğini dile getiren Karabayram, ancak başka mimari parçalarının olup olmadığının henüz bilinmediğini ifade etti. Karabayram, “Köşk Acem Nasuh Bey Camisi’nin mihrabının yerinde olmaması bütünsel olarak yapı mimari tarzı üslubu incelendiğinde aynı dönem eki olduğu görülmektedir. Tarihimizde önemli bir yeri olan ecdat emaneti, yadigarı mihrap merdiven geçişi değil, camimizin en önemli yapı elemanı olarak hak ettiği yeri bulmalıdır. İnanıyorum ki emaneti, mihrabı tekrar asli yerine kazandıracaksınız” diyerek eserin camiye iadesinin önemini vurguladı.

Sanat Tarihçisinden Destekleyici Görüş

Selçuk Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nde öğretim üyesi olduğu dönemde çalışmalarını Konya yöresindeki camiler üzerine yoğunlaştıran Dr. Yaşar Erdemir de keşfi değerlendirdi. Erdemir, “Bütün köylerdeki, ilçelerdeki, merkezdeki camilerin hepsini aşağı yukarı biliyorum. Bunların malzemesi, mihraplar, minberleri vesaire hepsini inceledim. Onlar içerisinde Köşk köyündeki caminin mihrabı eksikti, hala eksik. Yerini boş bırakmışlar. Yani bütün camilerde ister ahşap, ister taş ya da çini olsun, bütün mihraplar yerinde dururken, sadece Köşk köyünün camisinin mihrabı yerinde yok. Ne olduğu konusunda da kimsenin bir bildiği de yok. Dolayısıyla bir yere oradan gitmiş olmalı. Minberi de yenilenmiş zaten, orijinal değil” sözleriyle mihrabın uzun süredir kayıp olduğunu doğruladı.

Onarım Sırasında Yerinden Alınan Miras

Dr. Erdemir, araştırmalarında Köşk Camisi’ne ait mihrap ve minberin yerinden alındığını ancak kimin tarafından ve nerede olduğunun bilinmediğini belirtti. “Belli ki bir tadilat, tamirat sırasında alınmış. Yoksa sağlamken, ibadete açıkken oradan alınıp, çalınıp götürülmesi zor. Ben 1980’li yıllardan sonra o çevreyi araştırdım, çalıştım. O zaman da yoktu o mihrap. 81-82’de gittim oralara dolaştım, o zamanlarda mihrap yerinde yoktu. Antalya’da bir yerde bulunmuş, Cemil Bey, fotoğraflarını gönderdi bana. Olsa olsa bu mihrap bu camiye ait olabilir diye düşündük. Böyle bir eser bir ecdat yadigarı değil mi? Manevi değeri olan bizim kutsal ibadetlerimize ait bir parçanın böyle gelişigüzel yerlerde sergilenmesi ya da teşhir edilmesi, kendisine layık olmayan bir ortamda bulunması da biraz üzüntü verici. Arkadaşımız sağ olsun bu konuda hassas davrandı” ifadeleriyle eserin manevi değerine ve mevcut durumuna dikkat çekti. Erdemir, eserin gelecek nesillere ulaştırılması ve korunmasının milli bir görev olduğunu vurgulayarak Köşk Camisi’nin ahşap yapısının ve mihrabının ahşap olma ihtimalinin yüksekliğini dile getirdi. Eşrefoğlu Camisi gibi UNESCO Dünya Mirası Listesi‘ne alınan eserlerle aynı geleneği sürdüren Köşk Camisi‘nin muhtemelen 14. veya 15. yüzyıla tarihlenebilecek, 6 asırdan daha eski bir geçmişe sahip olduğunu kaydetti. Süreçle ilgili başlatılan incelemenin tamamlanmasının ardından mihrabın ait olduğu yere götürülmesi bekleniyor.

Daha Önceki Başarılı Tespitler Ve Kültürel Mirasın Korunması

Cemil Karabayram’ın kültürel mirasın korunması adına yaptığı çalışmalar bu olayla sınırlı değil. Daha önce de Akseki, Ormana, İbradı ve Sarıhacılar bölgelerinde sahipleri başka şehirlerde ikamet eden boş tarihi evlerden yağmalandığı düşünülen tarihi eserlerin satışının yapıldığı bir iş yerini tespit etmişti. Manavgat ilçesinde bir ihbar üzerine karayolunda inceleme yaptığı mobilya dekorasyon firmasında çok sayıda tarihi eserle karşılaşan Karabayram, Roma dönemine ait olduğu belirtilen 1500 yıllık sütun başlıklarını ve özel işlenmiş taşları görüntülemişti. Akseki bölgesindeki tarihi evlerden yağmalandığı tespit edilen çok sayıda Osmanlı ve Selçuklu dönemlerine ait kapı, pencere, dolap ve kilim gibi tarihi niteliği bulunan malzemeler de onun çalışmaları sayesinde gün yüzüne çıkarıldı. Karabayram’ın ilgili makamlara yaptığı başvuru neticesinde tüm tarihi eserlere el konuldu ve tek tek belgelenen eserler Side Arkeoloji Müzesi‘ne nakledildi. Ayrıca iş yeri sahibi hakkında da Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında soruşturma başlatıldı. Bu olaylar, kültürel mirasımızın korunması ve kaçakçılığın önlenmesi adına yürütülen kararlı mücadelenin önemli örneklerini teşkil etmektedir.