Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yeni yıl ile birlikte enflasyon hesaplama metodolojisinde köklü değişikliklere gitmeye hazırlanıyor. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran bu düzenleme, Avrupa Birliği’nin ilgili mevzuatına uyum sağlamak amacıyla yapılıyor ve AB üyesi ülkelerin yeni COICOP sınıflamasına 01 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçme zorunluluğu bulunuyor. Bu değişim, ülkenin ekonomik göstergelerinin şeffaflığı ve uluslararası karşılaştırılabilirliği açısından büyük önem taşıyor.
Yapılan düzenlemenin en kritik adımlarından biri, Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) mevcut 2003=100 olan baz yılının, 2025=100 olarak güncellenecek olmasıdır. Bu yenilikçi yaklaşım, enflasyon hesaplamalarında şimdiye kadar ağırlıklı olarak kullanılan anket bazlı veriler yerine, Ulusal Hesaplar verilerini birincil kaynak olarak belirleyecek. Fatura ve ciro gibi gerçekleşmelere dayanan bu verilerin, reel ekonomik durumu daha doğru yansıtması bekleniyor. Anketler ise bu yeni yapıda tamamlayıcı bir unsur olarak görev yapacak. Uzmanlar, bu değişikliğin, ülkedeki gerçek enflasyon rakamlarına daha da yaklaşılmasını sağlayabileceğini ifade ettiler.
Yeni hesaplamanın ana unsuru haline gelecek ulusal hesaplar, çeşitli avantajları beraberinde getiriyor. Bu yöntem yalnızca özel hanelerin tüketim harcamalarını değil, aynı zamanda kurumsal hane halklarını ve yurt içindeki yabancı ziyaretçilerin harcamalarını da kapsayacak. Vergi, üretim ve satış istatistiklerinin kullanılması sayesinde, ekonomideki kayıt dışı tüketimin de veri setine yansıması bekleniyor. Ayrıca, ulusal hesapların yıllık güncellenmesi, tüketim kalıplarındaki değişimlerin endekse hızla yansımasına olanak tanıyacak. Bu metodoloji, ülkeler arası enflasyon karşılaştırmalarının daha sağlıklı yapılmasını sağlamakla birlikte, ulusal hesaplardan gelen harcama kompozisyonu ile milli gelir hesapları arasında tam uyum sağlayarak TÜFE ile Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) deflatörü ve tüketim büyümesi gibi göstergeler arasında tutarlılık oluşturacak.
Yeni düzenlemelerin enflasyon üzerindeki etkileri merak konusu olurken, enflasyonun daha düşük mü yoksa daha yüksek mi çıkacağı sorusu gündemdeki yerini koruyor. TÜFE ana grup ağırlıkları, Ulusal Hesaplar Nihai Tüketim Harcamaları 2025 tahmini ve bu tahminin 2025 Aralık ayına güncellenmesiyle belirleneceği için, 2026 yılında kullanılacak kesin ağırlıklar henüz netleşmedi. Ancak, yapılan simülasyonlar bazı önemli değişikliklere işaret ediyor. Buna göre, alkollü içecekler, konut ve haberleşme kalemlerinin ağırlığının artma ihtimali yüksek görünürken, sağlık ve lokanta harcamalarının payının ise düşme olasılığı daha güçlü değerlendiriliyor. Simülasyon sonuçları, özellikle kayıt dışı ekonominin yoğun olduğu sigara ve alkollü içkilerin payının düşme olasılığının olmadığını, aksine 2,6 puanlık bir artış gösterebileceğini ortaya koydu. Buna karşılık, sağlığın payının ise artma ihtimalinin bulunmadığı, hatta 1,9 puanlık bir düşüş yaşayabileceği vurgulandı.
Tüm veriler 2025 gerçekleşmeleriyle netleşecek olsa da, 2024 verileriyle yapılan örnek hesaplamalar yeni ağırlık yapısında bazı kalemlerin payının değişmediğini gösterdi. Gıdanın payı yüzde 24,98, alkollü içecek ve tütünün payı yüzde 3,76, giyim ve ayakkabının payı ise yüzde 6,64 olarak sabit kaldı. Buna karşılık bilgi ve iletişim kaleminin payı yüzde 3,24’ten yüzde 4,56’ya, ulaştırmanın payı ise yüzde 17,35’ten yüzde 17,54’e yükseldi. İçinde kira harcamalarının da bulunduğu Konut grubunun payı yüzde 14,20’den çok az bir artışla yüzde 14,24’e çıktı. Konutun en büyük bileşeni olan ve enflasyon hesaplamasında en yüksek paya sahip kira kalemi ise yüzde 6,80 ile zirvedeki yerini korudu.
Enflasyon hesaplamalarındaki en önemli tartışma konularından biri ise konut grubunda yer alan “izafi kira” kavramının yeni sistemde olup olmayacağıydı. İzafi kira, ev sahibi olanların, lojmanda veya akrabasının evinde ikamet edip ücret ödemeyenlerin oturduğu konutun kira değeri olarak tanımlanabilir. TÜİK, bu konuda izafi kiranın yeni hesaplamalarda yer almayacağını açıkladı. İzafi kira oranlarının artışının daha az olması nedeniyle, bu durumun enflasyonu olması gerekenden daha aşağı çekebileceğine dair endişeler ise kamuoyunda devam ediyor.
2024 verileriyle yapılan hesaplamalarda ağırlığı azalan kalemlerin başında eğlence ve kültür geldi. Bu kalemin ağırlığının yüzde 3,33’ten yüzde 2,18’e indiği görüldü. Mobilya grubunun payının ise yüzde 1,12’den yüzde 8,08’e düştüğü kaydedildi. Ancak, bu durumun 2025 rakamlarıyla değişebileceği unutulmamalıdır.
Metodolojideki önemli bir başka değişiklik de ana grup sayısının 12’ye çıkarılmasıdır. Şimdiye kadar “çeşitli mal ve hizmetler” altında yer alan sigorta ve finansal hizmetler, ayrı bir ana grup haline getirilecek. 2024 rakamlarına göre sigortanın payı yüzde 0,21 olarak belirlendi. Sigorta grubunun ayrılmasıyla birlikte kişisel bakım, sosyal hizmetler ve çeşitli mal ve hizmetlerin toplam payı ise yüzde 3,83’e geriledi.
TÜİK, 01 Ocak 2026 tarihli TÜFE Bülteni ile beraber, 2005 yılından itibaren COICOP-2018 sınıflama yapısında geri serilerin mevcut seri ile birlikte yayımlanacağını duyurdu. Bu hamle, geçmiş verilerle yeni metodolojinin uyumluluğunu sağlamak ve uzun dönemli karşılaştırmaları mümkün kılmak adına atılmış önemli bir adımdır.
İstanbul Gıda Denetimlerinde 9 Bin 303 İşletmeye 565 Milyon Lira Ceza Uygulandı
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi