Kastamonu Kent Tarihi Müzesi tarafından düzenlenen 13. Bilim Günleri etkinliği, bilim ve tarih meraklılarını bir araya getirdi. Etkinliğin onur konuğu Hacettepe Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cemal Tunoğlu oldu. Kastamonu Ticaret ve Sanayi Odası’nda gerçekleşen bu önemli buluşmada, Prof. Dr. Tunoğlu, dünya genelinde yalnızca yedi lokasyonda tespit edilen ve “denizlerin dinozoru” ya da “dinozorların kuzeni” olarak bilinen Mosasaurus hofmanni fosiline ulaşma sürecini ve bu canlının özelliklerini detaylıca anlattı.
Prof. Dr. Cemal Tunoğlu, memleketi Kastamonu’nun Devrekani ilçesindeki Beyler Barajı’nın üst savak noktasında 1999 yılında önemli bir keşfe imza attı. Tunoğlu, burada yaklaşık 65-70 milyon yıl öncesine ait olduğu tespit edilen, çene kemiği ve 5-7 santimetre uzunluğunda sivri, konik dişlerden oluşan fosil kalıntıları buldu. Gerçekleştirdiği detaylı incelemeler sonucunda, bu fosilin Mosasaurus hofmanni’ye ait olduğunu belirledi. Bu keşif, Türkiye’de o tarihten sonra başka bir örneği bulunmayan ve günümüzde Hacettepe Üniversitesi’nde sergilenen “denizlerin dinozoru”nun, dünya genelinde keşfedilen yedi örnekten biri olarak dikkat çekmesini sağladı.
Prof. Dr. Cemal Tunoğlu, keşfettiği fosilin önemini şu sözlerle vurguladı: “Sadece Türkiye’de değil, 44 milyon kilometrekarelik büyük Asya coğrafyasında tek fosil; başka bir keşif yok. Bu bölgede Mosasaurus hofmanni, özellikle Kastamonu ve Devrekani için mutlaka sahiplenilmesi gereken önemli bir fosildir. Dolayısıyla burasını önemli bir fosil sit alanı haline de mutlaka getirmemiz gerekiyor.” Bu fosil, keşfedildiğinde dünya üzerindeki altıncı lokaliteyi oluşturdu. 2014 yılında İtalya’da bulunan başka bir örnekle birlikte, bilinen lokalite sayısı yediye yükseldi. Ancak Kastamonu’da bulunan örnek, Anadolu ve Asya kıtasındaki ilk olma özelliğini korumaya devam etti. Mosasaurus hofmanni’nin, yaklaşık 95 milyon yıl ile 65 milyon yıl arasında 30 milyon yıl boyunca dünya denizlerinde hüküm sürdüğü ve 65 milyon yıl önce de yeryüzünden tamamen silindiği biliniyor.
Prof. Dr. Tunoğlu, 1999 yılında Devrekani’deki Beyler Barajı’nın üst savak bölgesinde fosili bulma hikayesini paylaştı: “Bir barajın inşaat alanında bulunmuş olan bir fosil, yani iskelet yapısı koskocaman 17 metre uzunluğundaydı. Çene bölgesinden kuyruk bölgesine kadar devasa bir canlıydı, o dönemin okyanuslarının ve denizlerinin en büyük, en iri canlısıydı.” Ne yazık ki, inşaat çalışmaları sırasında büyük bir kısmı iş makineleriyle taşındı ve kayboldu. Tunoğlu, kamyondan düştüğünü düşündüğü 60-70 santimetrelik iki parça ile 30 santimetrelik iki parçayı tesadüfen bulduğunu ve bu parçaları incelediğinde çene ve çeneye bağlı 6-7 santimetre uzunluğundaki dişlerle karşılaştığını aktardı.
Keşfi gerçekleştirdikten sonra Mosasaurus hofmanni konusunda uzman olmadığını belirten Tunoğlu, Fransa’da Paris Tabiat Tarihi Müzesi’nden Dr. Nathalie Bardet ile temasa geçti. Dr. Bardet’i Türkiye’ye davet eden Tunoğlu, Hacettepe Paleontoloji Laboratuvarı’nda fosili birlikte incelediklerini ifade etti. İki günlük titiz bir çalışmanın ardından ortaya çıkarılan tek bir dişin, fosilin tanımlanması açısından büyük önem taşıdığı anlaşıldı. Dr. Bardet, söz konusu fosil parçalarının Mosasaurus hofmanni’ye ait olduğunu ve Türkiye’de ve Asya kıtasında bir ilk olduğunu doğruladı. Bugüne kadar Hollanda, Belçika, Fransa, Polonya, Bulgaristan, Türkiye ve son olarak İtalya’da olmak üzere toplam yedi farklı lokalitede bulunan bu canlının, Kastamonu’daki keşfi bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı.
Mosasaurus hofmanni’nin ilk kez 1780 yılında Belçika’da bulunduğu bilgisini veren Tunoğlu, bu canlının “okyanusların ve denizlerin en iri ve en büyük canlısı, dinozorlarla kıyaslanabilecek kadar muazzam” olduğunu belirtti. Denizlerdeki balıklar ve yengeçlerle beslenen bu canlılar, karasal canlılar gibi kısa dönem solunum gerçekleştiriyorlardı. 1999 yılında Devrekani Beyler Barajı’nın üst savak bölgesinde keşfedilen Mosasaurus hofmanni, Türkiye’de ve Asya kıtasında ilk olma özelliğini taşıyor. Yaklaşık 45 milyon kilometrekarelik Asya kıtasında yapılan bu ilk keşif, aynı zamanda şimdiye kadar sadece Kuzey Yarım Küre’de bulunan bu türün, Güney Yarım Küre’de yapılan ilk keşfi olarak da kayıtlara geçti. Türkiye, bu keşifle bilinen altıncı lokalite olarak yerini aldı. Geç Kretase dönemi olarak adlandırılan 65 milyon yıl öncesi dönemde yaşayan bu canlılar, yeryüzü okyanuslarında 95 ila 65 milyon yıl öncesi arasında 30 milyon yıl hüküm sürdüler. Tunoğlu, bulunan Mosasaurus hofmanni fosilinin “şimdiye kadar bulunmuş en genç Mosasaurus hofmanni” olduğunu, yani yok olan son örneklerden biri olduğunu ve “yaşadığı dönemin okyanus ve karalarının da en iri canlısı” olduğunu vurguladı.
Kastamonu Kent Müzesi Müdürü Arkeolog Dr. Murat Karasalihoğlu, bu eşsiz keşfin Kastamonu için taşıdığı değeri dile getirdi: “Kastamonu’nun kesinlikle evrene bir armağanı ve bu armağan maalesef başta Kastamonu olmak üzere çok fazla bilinmiyor.” Dr. Karasalihoğlu, Prof. Dr. Cemal Tunoğlu’nun 1999 yılında 70 milyon yaşındaki bir fosili gün yüzüne çıkarmasını, 19. yüzyılda keşifler çağının sona ermiş olmasına rağmen 20. yüzyılda bir kaşifle tanışmak olarak büyük bir onur olarak tanımladı. Müzede Mosasaurus hofmanni’ye ayrılan en büyük ikinci odanın amacının sadece bilgilendirmek olmadığını belirten Karasalihoğlu, “Dünyadaki en önemli bir buluntuyla aslında bir kentsel imajı oluşturma çabasının içinde olmamızdır” dedi. Kastamonu’nun pek çok değeri olmasına rağmen, kentsel imaj oluşturmak için benzersiz bir buluntuya ihtiyaç duyulduğunu ve Mosasaurus’un bu rolü üstlenebileceğini düşündüklerini ifade etti.
Ters Yönden Gelen Otomobilin Çarptığı Motosiklet Sürücüsü Yaşamını Yitirdi
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem