Anayasa Mahkemesi (AYM), kamuoyunda geniş yankı uyandıran ve sokak hayvanlarının toplanarak barınaklarda bakılmasını, sahiplendirilemeyenlerin ise belirli şartlar altında ötanaziye tabi tutulmasını öngören Hayvanları Koruma Kanunu’na vize veren kararının gerekçesini açıkladı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) yasanın iptali için yaptığı başvurusunu reddeden bu önemli karar, dün Resmi Gazete’de yayımlandı ve detaylı bir hukuki çerçeve sundu.
AYM, gerekçeli kararında hayvanların hukuki statüsüne ilişkin geleneksel ve güncel yaklaşımları değerlendirdi. Mahkeme, hayvanların biyolojik varlıklar olmalarına karşın hukuk sistemlerinde genel olarak bir hakkın öznesi olarak kabul edilmeyip, mülkiyet hakkının konusu bir eşya olarak değerlendirildiklerini belirtti. Ancak AYM, bu geleneksel yaklaşımın hayvanların diğer eşyalarla tamamen aynı kapsamda ele alınamayacağı gerçeğini göz ardı etmedi. Kararda, “Hayvanlar hukuki olarak eşya kategorisinde kabul edilseler de biyolojik bir varlık olmaları, acı çekme, mutlu olma ve üzüntü duyma gibi birtakım hislere sahip olmaları sebebiyle diğer eşyalarla aynı kapsamda değerlendirilmeleri söz konusu değildir,” ifadelerine yer verildi. Bu bağlamda, uluslararası ve ulusal düzeydeki metinlerde hayvanları koruyan, acı çekmelerini önleyen ve onlara saygı gösterilmesini temin eden hukuki düzenlemelerin varlığına dikkat çekildi.
Anayasa’da hayvanların doğrudan hak öznesi olarak tanımlanmamasına rağmen, Mahkeme, devletin hayvanların korunması ve eziyet görmelerinin önlenmesi konusunda pozitif bir yükümlülüğünün bulunduğunu vurguladı. Bu yükümlülük, modern hukuk devletinin hayvan refahına yönelik sorumluluğunun bir göstergesi olarak kabul edildi.
Kararın en kritik noktalarından biri, başıboş ve saldırgan hayvanların kontrolsüz kalmasının insan sağlığı ve güvenliği üzerindeki potansiyel etkileriydi. AYM, başıboş hayvan popülasyonlarındaki artışın neden olduğu korku ve fiziksel saldırı riskinin, Anayasa’nın 17’nci maddesinde güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı yönünden zarar doğurabileceğini açıkça ifade etti. Mahkeme, “Anayasa’nın 17’nci maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülükler, insanın sağlığı ve vücut bütünlüğüne yönelik olarak köpeklerden gelebilecek risklere karşı önlem alınmasını zorunlu kılmaktadır,” şeklinde değerlendirmede bulundu.
İnsan sağlığı ve vücut bütünlüğünün korunması ile hayvanların korunmasına yönelik değerler karşı karşıya geldiğinde, Mahkeme, insanın sağlığının ve vücut bütünlüğünün korunmasına yönelik değerlere üstünlük tanınması gerektiği sonucuna vardı. Bu bağlamda, evcil sokak hayvanlarının insan sağlığına ve vücut bütünlüğüne yönelik tehlike oluşturması halinde, bu tehlikenin bertaraf edilmesi amacıyla hayvanların öldürülmesi veya farklı yöntemlerle sayılarının azaltılması yolunda tedbirlerin alınmasının hukuken mümkün olduğu belirtildi.
AYM, kanun koyucunun insan sağlığı ve vücut bütünlüğüne tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak için başvuracağı araçların kapsamını belirlemede geniş bir takdir yetkisine sahip olduğunu vurguladı. Mahkeme, bu konudaki yasama tercihinin anayasallık denetimi dışında olduğunu belirterek, kanun koyucunun yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi varlığının korunması ve geliştirilmesi hakkının öngördüğü koruyucu tedbirler alma yükümlülüğü kapsamında diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda, belli şartlar altında ötanazi yöntemine de izin veren düzenlemeler yapabileceğine hükmetti.
Gerekçeli kararda, ötanazi tedbirinin istisnai olarak belirli koşulların bulunması halinde uygulanması öngörüldüğü aktarıldı. Kanuna göre ötanazi işleminin veteriner hekim tarafından veya onun gözetiminde yapılması gerektiği, bu durumun ilgili otoritelere tanınan yetkinin kullanımında hayvanlara insanca davranılmasını sağlayan ve onlara acı ve eziyet verilmesini önleyen güvencelerin oluşturulduğunu gösterdiği ifade edildi. Bu nedenle, öldürme tedbirinin uygulanmasında idareye mutlak bir keyfiliğin tanındığı söylenemeyeceği kaydedildi.
Anayasa Mahkemesi üyesi Kenan Yaşar, söz konusu düzenlemeye itiraz ederek, sokak hayvanlarına ilişkin devlet politikalarının belirlenmesinde “yaratılanı yaradandan dolayı sevme” anlayışının gözetilmesi gerektiğini savundu. Yaşar’ın muhalefet şerhi, kararın insani ve vicdani boyutlarına vurgu yaparak, hayvan hakları savunucularının dile getirdiği endişeleri kısmen yansıttı.
İbb Soruşturmasında Kızıl Saçlı Savcı İddiasına Şüpheli Savcıdan Ret
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem