Ankara’nın Esenboğa Havalimanı’ndan havalandıktan kısa bir süre sonra teknik bir arıza nedeniyle acil durum bildiren Falcon 50 tipi özel jet, Haymana ilçesinin Kesikkavak Köyü yakınlarındaki boş bir araziye düştü. Trajik kazada, aralarında Libya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Muhammed Ali el-Haddad’ın da bulunduğu 5’i Libya heyeti mensubu ve 3’ü mürettebat olmak üzere toplam 8 kişi hayatını kaybetti. Uzmanlar, uçağın düşüş anında sadece 30 saniye daha kontrolsüz ilerlemesi durumunda 2 kilometre mesafedeki köy merkezine isabet edebileceği uyarısında bulundu ve Kesikkavak Köyü’nün büyük bir felaketin eşiğinden döndüğünü belirtti.
Uçuşun ilk dakikalarında yaşananlar, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından detaylı bir kronoloji ile açıklandı. Esenboğa Havalimanı’ndan Libya Mitiga (Trablus) Havalimanı’na gitmek üzere saat 20.17’de havalanan HMJ185 çağrı kodlu uçak, yaklaşık 32.000 feet irtifadayken, yani saat 20.31’de, kontrol kulesine “PAN-PAN, PAN-PAN, PAN-PAN” koduyla acil durum deklare etti. Pilot, genel elektrik arızası olduğunu belirterek Ankara’ya geri dönmek için rota talep etti. Ardından saat 20.33’te uçaktaki pilot tarafından “7700” en riskli aciliyet kodu aktif edildi. Bu kritik bildirimden kısa bir süre sonra, hava trafik kontrolörleri uçağın irtifa bilgisini radarda takip edememeye başladı. Son olarak saat 20.38’de ise uçak, radar ekranından tamamen kayboldu ve yapılan tüm çağrılara cevap vermedi.
Kaza haberinin alınmasının ardından hızla organize olan ekipler, Haymana’da geniş çaplı bir arama kurtarma faaliyeti başlattı. Yoğun sis ve yağışın görüş mesafesini yer yer 5 metreye kadar düşürdüğü zorlu hava koşullarına rağmen çalışmalar kesintisiz sürdürüldü. Yaklaşık 1 saat sonra, saat 22.00’de, ekipler uçağın enkazına Kesikkavak Köyü’nün 2 kilometre güneyinde ulaştı. Boş arazi ve tarlaya düşen uçağın parçaları, çarpmanın şiddetiyle yaklaşık 3 kilometrelik geniş bir alana yayıldı. Arama kurtarma çalışmalarına AFAD, jandarma, emniyet, sağlık, UMKE, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, itfaiye ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi birimlerinden oluşan toplam 408 personel katıldı. Bu büyük operasyonda 103 kara aracı, 7 hava aracı, termal ve aydınlatma dronları ile K9 arama köpekleri de kullanıldı.
Uçağın düştüğü araziye yakın Kesikkavak Köyü sakinleri, yaşanan felaketin boyutunu gözler önüne serdi. Köylülerin ifadelerine göre, uçak kontrolsüz inişini 30 saniye daha sürdürmüş olsaydı, köyün yerleşim alanına düşme ihtimali oldukça yüksekti. Kaza sonrasında olay yerine ilk ulaşanlar da Kesikkavak köylüleri oldu. Tarlalar ve yer yer ormanlık araziler üzerinde parçalanmış uçağın enkazını bulan vatandaşlar, yetkililere anında bilgi verdi. Yaşadıkları büyük paniği anlatan köylüler, o anları şu sözlerle dile getirdi: “İnanılmaz bir patlama duyduk. Evlerin camları sallandı, deprem oluyor sandık. Çok büyük bir patlamaydı, patlamayla birlikte gökyüzü bir anda aydınlandı.” Bu ifadeler, köyün ne denli büyük bir tehlike atlattığının kanıtı niteliğindeydi.
Kazanın hemen ardından bölgeye gelen İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, AFAD mobil koordinasyon merkezinde yetkililerden bilgi aldı. Bakan Yerlikaya, yaşanan bu elim olayın tüm yönleriyle aydınlatılmasının devletin en önemli görevi olduğunu vurguladı. Yerlikaya açıklamasında, “Konunun aydınlatılması, açığa kavuşturulması bizim en önemli görevimiz. Devlet olarak da bunu yapmakta kararlıyız. En kısa zamanda bunun sebebinin ne olduğu ortaya çıkacak ve sizinle birlikte hem aziz milletimiz hem de tüm dünyayla bunu paylaşacağız,” ifadelerini kullandı. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu da olay yerine gelerek incelemelerde bulundu ve yetkililerden bilgi aldı. Bayraktaroğlu’na Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Hava Kuvvetleri Komutanı Ziya Cemal Kadıoğlu ve Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu eşlik etti. Bu üst düzey ziyaretler, devletin kazaya verdiği önemi ve soruşturma konusundaki kararlılığını gösterdi.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, jetin kalkışından radardan kaybolduğu ana kadar yaşananları dakika dakika paylaştı:
Saat 20.17’de Ankara Esenboğa Havalimanı’ndan Libya’nın Mitiga (Trablus) Havalimanı istikametine doğru, HMJ185 çağrı kodlu özel jet standart usullere uygun olarak kalkışını gerçekleştirdi.
Saat 20.25’te, uçağın en son 34.000 feet irtifaya tırmanarak seyrine devam etmesi için izin verildi.
Saat 20.31’de, uçak yaklaşık 32.000 feet irtifadayken “PAN-PAN, PAN-PAN, PAN-PAN” kodunu deklare etti. Bu kod, uçuşta en riskli aciliyet kodu olan MAYDAY ikazının bir alt seviyesini ifade etmektedir. Pilot, genel elektrik arızası yaşadığını bildirerek Ankara’ya geri dönmek için radar vektörü (uçuş rotası) talep etti.
Saat 20.32’de, Hava Trafik Kontrolörü talimatıyla uçağa Esenboğa Havalimanı’na geri dönüş için uçuş başı ve alçalacağı seviye bildirildi.
Saat 20.33’te, uçaktaki pilot tarafından “7700” acil durum kodu aktif edildi. Bu, en riskli aciliyet kodu olarak bilinmektedir. Hava Trafik Kontrolörü tarafından problemin tekrar teyidine müteakip radarda uçağın irtifa bilgisi takip edilememeye başladı.
Saat 20.34’te, pilot-kontrolör muhaberesindeki parazitlenmelerden dolayı Hava Trafik Kontrolörü ses seviyesi kontrolü için pilotla teyitleşme gerçekleştirdi.
Yine aynı dakika, saat 20.34’te, uçak Esenboğa Havalimanı’na acil geri dönüş için Saha Kontrol Ünitesi’nce geçtiği seviye pilottan teyit edilerek Yaklaşma Kontrol Ünitesi’ne devredildi.
Saat 20.35’te, uçak tekrar “PAN-PAN, PAN-PAN, PAN-PAN” deklare ederek Yaklaşma Kontrol Ünitesi’yle Esenboğa Havalimanı’na geri dönüş için temas kurdu. Kendisine radar vektörü ve alçalacağı seviyeler verildi.
Saat 20.36’da, pilot-kontrolör muhaberesindeki anlaşılabilirlik kayboldu ve pilotun sesi zor duyulur hale geldi. Bununla birlikte radar ekranında uçuş bilgilerine ilişkin kısmi kayıplar yaşandı.
Saat 20.38’de, radar ekranında Hava Trafik Kontrolörü’nce uçağın tamamen görülemediği müşahede edildi. Hava Trafik Kontrolörü tarafından uçağa yapılan çağrılara cevap alınamadı. Sonrasında yaklaşık 5 dakika boyunca değişik frekanslardan da uçağa ulaşılmaya çalışıldı, fakat herhangi bir cevap alınamadı.
Saat 22.00’da, ekipler, Haymana ilçesi Kesikkavak Köyü’nün 2 kilometre güneyinde uçağın enkazına ulaştı.
Kaza alanında yürütülen yoğun çalışmalar sonucunda, saat 02.45’te uçağa ait sesleri kaydeden karakutu (CVR), saat 03.20’de ise uçuş verilerini kaydeden karakutu (FDR) bulundu. Bu kritik karakutuların tarafsız bir ülkede incelenmesiyle uçağın düşüş nedeninin netlik kazanması bekleniyor.
Kazanın aydınlatılması açısından hayati önem taşıyan karakutular, ekiplerin titiz çalışmaları sonucunda enkaz alanında bulundu. Kokpitteki konuşmaları kaydeden kokpit ses kaydedici (CVR – Cockpit Voice Recorder) ve uçağın tüm uçuş verilerini barındıran uçuş veri kaydedici (FDR – Flight Data Recorder) elde edildi. Bu kutular, genellikle kazalardan sonra kolay bulunabilmeleri için parlak turuncu renkte üretilir. Elde edilen karakutular, soruşturmanın sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için Libya makamlarına teslim edildi. Ana üssü Fransa’nın Bordeaux şehrinde bulunan Dassault tesislerinde incelenmesi beklenen karakutuların çözümlenmesiyle, kazanın kesin nedenine ilişkin soruların yanıt bulması umuluyor. Ancak bu süreç tamamlanana kadar, “sabotaj” iddiaları da dahil olmak üzere birçok ihtimal gündemde kalmaya devam edecek.
Bu elim kazada hayatını kaybedenler arasında, Libya’nın kritik isimlerinden Genelkurmay Başkanı Orgeneral Muhammed Ali Ahmed el-Haddad da yer alıyordu. Orgeneral el-Haddad, 5 yıldan uzun süredir yürüttüğü görevi boyunca ülkesinin Türkiye ile ilişkilerini geliştirmede önemli bir rol oynamıştı. Libya’nın batısındaki en üst düzey askeri komutan olarak, 2014 yılında ülkenin iç karışıklıklarının ardından Trablus merkezli güçlerle iş birliği yaparak Birleşmiş Milletler’in tanıdığı Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin oluşumuna katkıda bulunmuştu. Özellikle Türkiye ile kapsamlı askeri bağlar kurmak için yoğun çaba harcıyordu. Türkiye ile 2019’da imzalanan “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Anlaşma” ve 2022’de yürürlüğe giren hidrokarbon anlaşması gibi önemli iş birliklerinde de aktif rol üstlenmişti.
Kazada hayatını kaybeden diğer Libya heyeti mensupları ise Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Feyturi el Gribil, Askeri Sanayi Kurumu Müdürü Tuğgeneral Mahmud el Katavi, Genelkurmay Başkanı Danışmanı Muhammed Asavi Diyab ve Genelkurmay Başkanlığı Basın Ofisi Fotoğrafçısı Muhammed Mahcub olarak açıklandı. Uçaktaki 3 mürettebattan biri olan Yunanistan vatandaşı kabin memuru Maria Pappa’nın da hayatını kaybettiği ortaya çıktı. Bazı Yunan haber sitelerine göre, uzun yıllar Olimpik Hava Yolları’nda hosteslik yapan 42 yaşındaki Pappa, son 2 aydır bu uçakta görev yapıyordu ve Rodoslu Maria’nın eşiyle yakın zamanda evlilik yıl dönümlerini kutlamaya hazırlandığı belirtildi. Bir meslektaşı Pappa hakkında, “Binlerce uçuş saati vardı. Son konuştuğumuzda çalıştığı şirketi değiştirmeyi düşündüğünü söylemişti,” ifadelerini kullandı.
Düşen Falcon 50 tipi uçak, Fransız Dassault imalatıydı ve Mirage, Rafale gibi ünlü askeri jetleri üreten köklü bir şirketin sivil kanadındaki deneyimini taşıyordu. Üç motorlu, 9 yolcu kapasiteli ve okyanus aşımı kabiliyetiyle tanınan bu iş jeti, imal edildiği yıllara göre oldukça yüksek bir hıza ve menzile sahipti. Yüksek performansıyla bilinen Falcon 50’lerin, kalkışta pistin yarısından neredeyse roket gibi havalanmasıyla ünlü olduğu biliniyordu.
Uçağın sahibi, Malta bayraklı ve 1991 yılında kurulan Harmony adlı bir şirket olarak belirlendi. Uçak kiralama hizmetleri sunan bu şirketin 6 uçağı bulunuyordu ve Libya hükümeti, ekonomik nedenlerle birden fazla devlet uçağı satın almak yerine bu tür bir kiralama anlaşması yapmıştı. Şirketin adı daha önce silah kaçakçılığı iddialarına karışsa da, bu iddialar tam olarak doğrulanmamıştı. Uçağın bakımları düzenli olarak yapılmış, Avrupa Birliği sınırları içinde bir işletme olduğu için sıkı denetimlerden geçirilmişti. Ancak yine de kontrol dışı, ömrünü tamamlamış bir parçanın arızalanma ihtimali her zaman göz önünde bulunduruluyordu.
Uçağın “elektrik arızası” bildirimine rağmen, tek başına bir elektrik arızasının uçağın böylesine ani bir şekilde düşmesine neden olamayacağı düşünülüyor. Uzmanlar, hidrolik sistemlerdeki sorunlar veya uçağın kontrolünün tamamen kaybedilmesi gibi ihtimaller üzerinde duruyor. Uçağın düşerken virile girip hız kazanmış ve belki de ses hızına yaklaşmış olabileceği, bu durumda havada yapısal bozulmalar meydana gelmiş olabileceği konuşuluyor. Yere çarptığında yakıt depolarının patlaması ve uçağın alev topuna dönmesi, parçaların geniş bir alana yayılmasına neden olmuştu. Yakıt türü olan kerosenin doğrudan alev almasının zorluğu göz önüne alındığında, çarpışmanın şiddetiyle kapalı hacimdeki yakıtın adeta bir bomba gibi patlaması, New York’taki İkiz Kuleler’e yapılan saldırılarda da gözlemlenen bir durumdu. Libya tarafından yapılan üst düzey açıklamalarda olayın teknik bir arıza sonucu meydana geldiği belirtilse de, uçağı bu denli kısa sürede kontrolsüz hale getiren nedenin ne olduğu sorusu hala yanıt bekliyor. Buzlanma ihtimalinden, diğer potansiyel teknik arızalara kadar tüm olasılıklar teknik ekipler tarafından masaya yatırılmış durumda. Enkazdan toplanan parçaların bir araya getirilerek yapılacak bir kaza simülasyonu ve karakutuların dökümleri, kazanın gerçek nedenini ortaya çıkaracak kritik bilgileri sunacak.
Yaşanan bu trajik kaza sonrası, Libya’da 3 günlük ulusal yas ilan edildi. Ülkede yaşanan derin üzüntünün bir göstergesi olarak, Libya’nın Ankara Büyükelçiliği’ndeki bayrak da yarıya indirildi. Bu durum, kazanın Libya için taşıdığı büyük önemi ve Genelkurmay Başkanı el-Haddad’ın kaybının yarattığı boşluğu gözler önüne serdi.
Özgür Özel Asgari Ücretin Açlık Sınırı Altında Kalması Nedeniyle Seçim Çağrısı Yaptı
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem