Mustafa Kemal Atatürk Cumhuriyet Fikrini Genç Yaşta Kuzguncuk’Ta Dile Getirdi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Cumhuriyet rejimine olan inancı henüz çok genç yaşlardan itibaren başlayan Mustafa Kemal Atatürk’ün, bu köklü düşüncesini yakın çevresine aktardığı ve rejime dair tartışmaların yaşandığı anlar, yıllar sonra kaleme alınan hatıratlarda önemli yer tutmaktadır. Atatürk’ün, Cumhuriyet’i ilan edeceğini belirttiği zamanlarda dahi şaşkınlık yaşayanların olduğu bilinirken, bu fikrin aslında uzun yıllara dayanan bir birikimin sonucu olduğu gözlemlenmiştir.

Erken Dönem Cumhuriyet Tartışmaları Kuzguncuk’Ta Başladı

Mustafa Kemal, Selanik’ten İstanbul Üsküdar’daki Kuleli Askeri Lisesi’ne geldiği ilk günlerden itibaren yakın arkadaşı Ali Fuat Cebesoy ile sıkı bir dostluk kurmuştu. Ali Fuat’ın Kuzguncuk sahilinde bulunan, Kuleli’ye oldukça yakın mesafedeki köşkü, Mustafa Kemal’in sıklıkla konakladığı bir mekân hâline gelmişti. Ali Fuat’ın babası, dönemin tecrübeli asker ve devlet adamlarından İsmail Fazıl Paşa, köşke gelen genç misafirleriyle düzenli olarak sohbetler etmekte, bilgi ve deneyimlerini paylaşmaktaydı. Köşkte sık sık bir araya gelen paşalar ve yüksek rütbeli devlet görevlilerinin de katılımıyla gerçekleştirilen bu sohbetlerde, memleketin idare biçimi üzerine derinlemesine tartışmalar yürütülüyordu. Genç Mustafa Kemal, bu tartışmalar sırasında adını açıkça zikretmese de, Cumhuriyet fikrinin temel izlerini görüşlerinde hiç çekinmeden ortaya koyuyordu.

Kritik 27 Haziran 1902 Sohbeti Ve Rejim Münakaşası

Boğaz’a ve Kuleli Askeri Mektebi’ne nazır eşsiz manzarasıyla dikkat çeken bu tarihi köşkte, memleketin geleceğine dair en hararetli sohbetlerden biri 27 Haziran 1902 tarihinde gerçekleşti. Sohbetin tonu, zaman zaman ciddi bir münakaşaya dönüşerek yükseldi. Konu, ülkenin yönetim şekli ve geleceğiydi. Fransız İhtilali’nden Tanzimat’a, oradan Birinci Meşrutiyet dönemine kadar Osmanlı aydınlarının ve genç askerlerinin zihninde sürekli olarak “Memleket için en faydalı yönetim şekli ne olabilir?” sorusu yer alıyordu. Bu kritik tartışmada, kurmay eğitimine yeni başlamış 21 yaşındaki kurmay subay adayı Mustafa Kemal ile Harp Akademisi’nde strateji dersleri veren Osman Nizami Paşa karşı karşıya geldi. Paşa, mevcut şartlardan memnuniyet duymamakla birlikte, radikal değişimlere karşı şüpheci bir tavır sergiliyordu. Genç askerler ise Sultan İkinci Abdülhamid’in yönetim biçiminin değişeceğine inanıyor, hatta yerine gelecek idarenin türünü bile hesaplamaya çalışıyorlardı.

Mustafa Kemal’İn Vizyoner Çıkışı: Henüz 21 Yaşındayken Cumhuriyet İnancı

Osman Nizami Paşa, muhtemel bir rejim değişikliği sonrasında Cumhuriyet’i de ima ederek, “Garplı (Batılı) manada bir idare gelip memleketi her bakımdan kalkındırabilir mi? Buna inanmıyorum” ifadelerini kullandı. Bu sözler, orada bulunan genç askerler arasında bir karamsarlığa yol açmıştı. Tam bu esnada devreye giren Mustafa Kemal, Ali Fuat Cebesoy’un yıllar sonra kaleme aldığı “Sınıf Arkadaşım Atatürk” isimli kitabına da dahil edeceği şu yanıtı verdi: “Paşa hazretleri, Garplı manada idareler de bir günde meydana gelmemiştir. Onlar da zamanla inkişaf (gelişim) etmişlerdir. Bugün uyur gibi görünen milletimizin çok kabiliyeti vardır. Müspet (olumlu) bir inkılâp (rejim değişikliği) vukuunda işbaşındakiler makamlarını muhafazaya kalkarlarsa o vakit buyurduğunuzu kabul etmek gerekir. Fakat yeni nesiller arasından her hususta itimada layık gençler çıkacaktır.” 21 yaşındaki Mustafa Kemal’in bu vizyoner itirazı, tam 21 yıl sonra, 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet’in ilanıyla somutlaşacak ve genç, dinamik bir nesil yeni bir rejimle ülkenin idaresini üstlenecekti.

Tarihi Köşkün Mirası Ve Şahitleri

O dönemde askeri talebelerin künyeleri geldikleri memleketlere göre düzenlendiği için iki arkadaş, ‘Ali Fuat Salacak’ ve ‘Mustafa Kemal Selanik’ olarak da anılıyordu. Harp Akademisi’nde strateji dersleri veren Osman Nizami Paşa ise, 1921 ile 1922 yılları arasında Ankara Hükümeti’nin Roma temsilcisi olarak görev yaptı. Cumhuriyet’in ilanının ardından herhangi bir resmi görev almayan Paşa, 1939 yılında hayatını kaybetti. Ali Fuat Cebesoy’un dedesi tarafından 1899 yılında inşa ettirilen o tarihi köşk, bugün hâlâ Kuzguncuk’ta ayakta durmaktadır. Hemen yanı başında Kuzguncuk İlkokulu’nun bulunduğu bu köşk, tarihî anılara ev sahipliği yapmaya ve yaşamın sürdüğü bir mekân olmaya devam etmektedir.