Eyt Emeklileri Aynı İşyerinde Çalışırken İkinci Kez Kıdem Tazminatı Alabilir Mi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle emekli olan ve ardından mevcut işyerlerinde çalışmaya devam eden pek çok vatandaşın en sık merak ettiği konuların başında, ileride kendi istekleriyle işten ayrılmaları durumunda ikinci kez kıdem tazminatı alıp alamayacakları gelmektedir. Bu durum, özellikle kıdem tazminatını emeklilikleri sırasında zaten almış olan işçiler için hukuki bir belirsizlik yaratabilmektedir.

Emeklilik Sonrası Çalışma Ve Kıdem Tazminatı Hakkı

Kıdem tazminatı, işçilerin belirli koşullar altında iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda hak kazandıkları önemli bir mali güvencedir. Türk İş Hukuku’nda kıdem tazminatının hangi şartlarda ödeneceği, 4857 Sayılı İş Kanunu ile net bir şekilde belirlenmiştir. Buna göre, işçinin haklı bir nedenle işten ayrılması, erkek işçilerin askerlik görevi nedeniyle iş sözleşmesini feshetmesi, kadın işçilerin evlendikten sonraki bir yıl içinde işten ayrılması, yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getirerek veya doğrudan emekli olarak işten ayrılması ya da işverenin haklı bir neden olmaksızın işçiyi işten çıkarması gibi hallerde kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaktadır.

İşveren açısından haklı sebepler, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerdir. Ancak, işveren eğer haklı bir sebep olmaksızın emekli bir işçinin iş akdini feshederse, bu durumda kıdem tazminatı ödemekle yükümlü olmaktadır.

Emeklilik aşamasında kıdem tazminatını alan bir işçinin, emeklilik sonrası aynı veya farklı bir işyerinde çalışmaya devam etmesi ve sonrasında kendi isteğiyle işten ayrılması halinde, kural olarak tekrar kıdem tazminatı alması mümkün değildir. İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılması durumunda kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için iş sözleşmesini haklı bir sebeple feshetmesi gerekmektedir. İşçi açısından haklı fesih sebepleri ise 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinde detaylı olarak düzenlenmiştir.

Bu haklı fesih sebepleri arasında şunlar yer almaktadır: İşçinin yaptığı işin, niteliği gereği sağlığı veya yaşamı için tehlike oluşturması; işçinin sürekli olarak yakın temasta bulunduğu işverenin ya da başka bir işçinin bulaşıcı veya işiyle bağdaşmayan bir hastalığa yakalanması; işverenin işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak söz veya davranışlarda bulunması ya da işçiye cinsel tacizde bulunması; işverenin işçiye veya aile fertlerine sataşması, gözdağı vermesi, kanuna aykırı bir davranışa teşvik etmesi, kışkırtması, şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnat ve ithamlarda bulunması; işverenin işçinin ücretini kanuna uygun şekilde ödememesi; ve işyerinde bir haftadan daha uzun süre işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması. Gerek normal çalışanlar gerekse emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden işçiler, bu sayılan haklı sebeplerden birine dayanarak iş akdini feshettiklerinde kıdem tazminatına hak kazanmaktadırlar.

Uygulamada, mahkemeler nezdinde kanıtlanması en kolay olan haklı fesih sebebi genellikle işçinin ücretinin zamanında ve eksiksiz ödenmemesi durumudur. Ücretin süresinde ödenmemesi veya fazla çalışma ücretlerinin eksik yatırılması gibi hallerde işçi iş akdini feshettiğinde kıdem tazminatına hak kazanabilmektedir. Hak kaybına uğramamak adına, ücretin süresinde ödenmediği gerekçesiyle iş akdinin feshedildiği durumlarda bu durumun işverene mutlaka yazılı olarak bildirilmesi büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla, emekli bir işçi olarak kendi isteğinizle işten ayrıldığınızda kıdem tazminatı alabilmeniz için iş akdinizi haklı bir sebeple feshetmeniz ve bu gerekçenizi işverene yazılı bir şekilde iletmeniz yasal bir zorunluluktur.

Emeklilik Başvuru Zamanlamasının Aylığa Etkisi

Emekli maaşlarının hesaplanmasında dikkate alınan parametreler nedeniyle, başvuru yılının emekli aylığı miktarı üzerinde belirleyici bir etkisi bulunmaktadır. Geçtiğimiz yıl, 2024 senesinde emekli olanların 2025 senesinden daha düşük aylık alabileceği belirtilmişti. Nitekim, e-Devlet üzerinden yapılan emekli aylık hesaplamalarında, geçen yıl 19 bin Lira seviyesinde görünen bir aylığın bu sene 16 bin Lira seviyelerine gerilediği gözlemlenmiştir. Bu, emeklilik başvuru yılının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur.

2025 yılından 2026 yılına geçişte yaşanacak emekli aylığı farkının kesin oranı henüz belirlenmemiş olsa da, mevcut ekonomik göstergeler ve hesaplama yöntemleri dikkate alındığında yaklaşık yüzde 5 ila 6 oranında bir düşüş yaşanacağı tahmin edilmektedir. Bu bağlamda, 2025 yılında emekli olanların 2026 yılına kıyasla daha avantajlı bir konumda olacağı öngörülmektedir. Her ne kadar 2024 yılında emekli olamadığınız için aylığınız en düşük emekli aylığı seviyelerine gerilemiş olsa da, bu yıl içinde emekli olmanızda fayda bulunmaktadır. Zira en azından iki veya üç ay önce emekli aylığı almaya başlamanız, toplamda bir avantaj sağlayacaktır.

Mevsimlik İşçilerin Özel Durumu Ve Kıdem Tazminatı

Mevsimlik işçilerin iş akitlerinin askıya alınması, İş Kanunu’na göre belirli koşullara tabidir. İş Kanunu mevsimlik işçinin iş sözleşmesinin yalnızca sezon bitiminde askıya alınabileceğini öngörmektedir. Sezon devam ederken, bir denetleme veya soruşturma yapılacağı gerekçesiyle işçinin iş akdinin askıya alınması yasalara aykırılık teşkil edebilir. Eğer hakkınızda henüz işten çıkarma işlemi yapılmadıysa ve yalnızca bir denetleme söz konusuysa, bu durum işverenin yasal mevzuata uygun hareket etmediğini gösterebilir.

Emeklilik gerekçesiyle iş akdini fesheden işçi kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Bu nedenle, eğer askerlik borçlanması yapmanız halinde emekliliğe hak kazanabiliyorsanız, bu borçlanma işlemini hiç vakit kaybetmeden gerçekleştirmeniz tavsiye edilmektedir. Askerlik borçlanmasının tamamlanmasının ardından Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) emekliliğe hak kazandığınıza dair bir yazı almanız gerekmektedir. SGK’dan edindiğiniz bu yazıyı ekleyerek, iş akdinizi emeklilik sebebiyle feshettiğinizi işvereninize yazılı olarak bildirmeniz ve ardından SGK’ya emeklilik başvurunuzu yapmanız, haklarınızın korunması açısından kritik öneme sahiptir.