Türkiye’de sosyal güvenlik sistemleri, çalışanların emeklilik haklarını farklı statüler altında güvence altına almaktadır. Ülkemizdeki mevcut verilere göre, 4/a (SSK) statüsünde yaklaşık 17 milyon, 4/b (BAĞ-KUR) statüsünde 3,7 milyon ve 4/c (Emekli Sandığı) statüsünde ise 3,6 milyon çalışan zorunlu sigorta kapsamında yer almaktadır. Ancak, çalışma çağında olup sigortalı bir işte istihdam edilmeyen veya geçmişte sigortalı çalıştığı halde emeklilik için yeterli prim günü biriktiremeyen milyonlarca kişi bulunmaktadır. Bu kesim için isteğe bağlı sigorta prim ödemeleri, emeklilik kapılarını aralayan önemli bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.
İsteğe bağlı sigorta sistemi, kişilerin kendi belirledikleri kazanç üzerinden prim ödemesi yapmasına olanak tanımaktadır. Ancak bu kazanç tutarı, belirlenen asgari ücretin altında olamamaktadır. Örneğin, asgari ücret üzerinden isteğe bağlı sigorta yaptıran bir bireyin 2025 yılı için her ay 8.321,76 Türk Lirası prim ödemesi gerekmektedir. İsteğe bağlı sigorta primleri, Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre BAĞ-KUR (4/b) kapsamında değerlendirilmektedir. Bu durum, özellikle emeklilik statüsü üzerinde kritik bir etkiye sahip olmuştur.
Sosyal güvenlik sistemine ilk defa 2008 yılı sonrasında girişi yapılan kişiler için normal emeklilik koşulları, isteğe bağlı sigorta primi ödemeleriyle BAĞ-KUR kapsamında 9000 gün prim biriktirilmesini öngörmektedir. Bu prim gününü 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olma hakkını elde etmişlerdir. Normal emeklilik için prim günü yeterli olmayan ancak en az 5400 prim günü bulunan sigortalılar ise, yaş haddinden 3 yıl daha geç emekli olabilme imkânına sahip olmuşlardır.
Sosyal güvenlik mevzuatına göre, birden fazla sigortalılık statüsünde çalışması bulunan kişilerin hangi statüden emekli olacağı, son 2520 günlük çalışma süresi içinde en fazla hangi statüde prim ödendiğine bakılarak belirlenmektedir. Şayet prim ödeme süreleri eşit ise, son sigortalılık statüsü esas alınmaktadır. Özellikle 08 Eylül 1999 tarihinden önce ilk defa sigortalı çalışmaya başlayan ve prim günü eksikliği bulunan vatandaşlar için isteğe bağlı sigorta, eksik günleri tamamlama noktasında önemli bir araç haline gelmiştir. Bu durumdaki kişiler, ilk çalışma tarihlerine göre 5000 ila 5975 prim gününü tamamladıkları takdirde, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi kapsamında yaşa bakılmaksızın SSK’dan emekli olabilme hakkı kazanmışlardır. Ancak, bu kişilerin SSK’dan emekli olabilmeleri için, son 2520 günlük prim ödeme süresi içinde isteğe bağlı sigorta (BAĞ-KUR) primi gün sayısının 1260 günün altında kalmasına dikkat etmeleri büyük önem taşımıştır. Bu kural, emeklilik statüsünü belirlemede kilit bir rol oynamıştır.
Örneğin, emekli olmak için 5975 prim gününe ihtiyaç duyan ve halihazırda SSK kapsamında 4500 prim günü bulunan bir birey, isteğe bağlı sigorta primi ödemeye başlamadan önce en az 216 gün daha SSK’lı bir işte çalışmalıdır. Bu stratejik adım, kişinin SSK kapsamında emekli olmasını sağlamıştır. Aksi takdirde, birey BAĞ-KUR kapsamında emekli olmak zorunda kalmış ve bu durumda emeklilik için toplam prim günü şartının 7000 güne tamamlanması talep edilmiştir. Bu fark, sigortalının aleyhine önemli bir prim günü kaybına yol açmıştır.
Benzer bir senaryoda, 08 Eylül 1999 tarihinden önce herhangi bir sigortalılık statüsünde çalışmaya başlamış ve ardından isteğe bağlı sigorta ile prim ödemeye devam etmiş kişiler, SSK statüsünden yaşa bakılmaksızın emekli olmayı hedeflediklerinde, prim günlerini tamamlama süreci içinde son 1260 günlük isteğe bağlı sigorta süresine yaklaşmadan önce 4/a (SSK) statüsünde bir işe girerek çalışmışlardır. Bu sayede, 7000 gün yerine daha az prim günüyle erken emeklilik imkânından faydalanmışlardır.
Son 7 yıl içinde en fazla çalışma süresi kuralı, sigortalı çalışmaya 30 Nisan 2008 tarihinden önce başlayanlar için geçerliliğini korumuştur. İlk defa sigortalı çalışmaya 30 Nisan 2008 tarihinden sonra başlayan ve birden fazla statüde çalışması olanların hangi statüden emekli olacağı ise, toplam çalışma süresi içinde en çok hangi statüde prim ödendiğine bağlı olarak tespit edilmiştir.
30 Nisan 2008 tarihinden sonra çalışmaya başlayan sigortalılar için de 4/a (SSK) kapsamında daha erken emeklilik fırsatları mevcuttur. 4/b (BAĞ-KUR) ve 4/c (Emekli Sandığı) sigortalıları 9000 gün primle emekli olabilirken, 4/a kapsamındaki sigortalılar 7200 gün primle emeklilik hakkı elde edebilmektedir. Bu nedenle, ilk defa 30 Nisan 2008 tarihinden sonra sigortalı olan ve düzenli bir işte çalışmayan bireyler, eksik prim günlerini isteğe bağlı sigorta ile tamamlarken, hangi statüden ve ne kadar prim günüyle emekli olacaklarını önceden titizlikle planlamalıdır.
İsteğe bağlı sigorta sisteminden faydalanabilmek için belirlenmiş bazı temel şartlar bulunmaktadır:
Kişinin Türkiye’de ikamet etmesi gerekmektedir.
Zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek herhangi bir işte çalışmıyor olması esastır.
Sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay içerisinde 30 günden az çalışmakta veya tam gün çalışmamakta olması durumunda da isteğe bağlı sigortadan faydalanılabilmektedir.
Kendi sigortalılığı nedeniyle herhangi bir aylık (emekli aylığı, dul-yetim aylığı vb.) bağlanmamış olması şarttır.
18 yaşını doldurmuş bulunmak, başvuru için aranan yaş kriteridir.
Sosyal Güvenlik Kurumu’na isteğe bağlı sigorta talebinde bulunarak resmi başvuru sürecini tamamlaması gerekmektedir.
Türkiye Kadın Girişimci Akademisi Garanti Bbva Ve Büyem İşbirliğiyle Ordu’da Başlıyor
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi