Karaman Canhasan Höyükleri 8500 Yıllık Obsidyen Ayna Ve Neolitik Kenti Aydınlattı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Karaman’ın merkeze bağlı Alaçatı köyünde yer alan ve günümüzden yaklaşık 10 bin yıl öncesine uzanan Canhasan höyüklerindeki ikinci dönem kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın “Geleceğe Miras Projesi” kapsamında başarılı bir şekilde tamamlandı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Tarih Öncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Adnan Baysal başkanlığında yürütülen bu önemli arkeolojik kazılarda, 10 bin yıllık Neolitik Çağ’a ait olduğu belirlenen Anadolu’nun ilk sokağı keşfedildi. Aynı kazı sezonunda, yaklaşık 8 bin 500 yıllık bir obsidyen ayna ile üzerinde çeşitli çizgiler ve geometrik şekiller bulunan obsidyen aletlere de ulaşıldı. Bu buluntular, bölgenin tarihine ve Neolitik döneme dair yeni ufuklar açtı.

Canhasan’ın Anadolu Arkeolojisindeki Önemi Ve Şehircilik Anlayışı

Canhasan’ın Anadolu arkeolojisi için taşıdığı kritik öneme vurgu yapan Kazı Başkanı Doç. Dr. Adnan Baysal, kazılarda ortaya çıkan yapısal bulguların geçmişteki araştırmaları desteklediğini belirtti. Özellikle çanak-çömleksiz döneme tarihlenen sokak konseptinin, Anadolu’da bilinen en erken dönemlerde karşımıza çıkan şehircilik anlayışının ilk adımlarını temsil ettiğini ifade etti. Baysal, daha önce Dr. David French tarafından yürütülen ilk dönem kazılarında Canhasan 3’te keşfedilen obsidyen aletlerin, o dönem için Anadolu arkeolojisinde yeni bir kültürün varlığına işaret ettiğini hatırlattı. Bu buluntuların teknolojik ve sembolik anlamlar taşıdığını, bireysel kimlik ve mülkiyet kavramlarıyla ilişkilendirilebilecek nitelikte olduğunu belirten Doç. Dr. Baysal, “Bu buluntular o dönem için arkeoloji bilim dünyasında çok fazla dikkat çekmemiş ve önem verilmemiştir” sözleriyle geçmişteki değerlendirme eksikliğine dikkat çekti.

Obsidyen Buluntuların Detayları Ve Teknolojik Üretimin Zorluğu

Yeni dönem kazılarında elde edilen obsidyen buluntular arasında dikkat çekici örnekler yer aldı. Doç. Dr. Baysal, “Bunlar arasında sayabileceğimiz bir obsidyen ayna ve yine üzerlerinde çizi bezemelerin bulunduğu ok uçlarıdır” şeklinde konuştu. Bu türden çizi bezemeli aletlerin yeni kazılarda tekrar ortaya çıkmasıyla birlikte, bu bezeme stilinin Canhasan’da köklü ve uzun soluklu bir geleneğin parçası olduğu anlaşıldı. Söz konusu buluntuların, özellikle Orta Anadolu arkeolojisi için özgün bir karakter taşıdığı, örneğin Çatalhöyük gibi önemli merkezlerde benzerlerine rastlandığı belirtildi. Ancak Baysal, özellikle çizi bezemeli uçların şimdilik Canhasan’a özgü bir özellik olduğunu dile getirdi. 8 bin 500 yıllık obsidyen aynanın Çatalhöyük’teki benzerleriyle çağdaş olduğu düşünülmekle birlikte, tüm örneklerin Türkiye sınırları içindeki kazılarda bulunması, bu teknolojinin ve zanaatın Anadolu kökenli olduğunun güçlü bir kanıtını oluşturdu. Doç. Dr. Baysal, “Bunların özellikleri arasında teknolojik açıdan bu aynaları üretmek çok zor bir uğraş” ifadeleriyle o dönem insanının ustalığına ve karşılaştığı teknik zorluklara işaret etti.

Canhasan’ın Anadolu Neolitiği’ndeki Rolü Ve Çatalhöyük Bağlantısı

Canhasan höyüklerinde geçmişte ve günümüzde yürütülen kazı çalışmaları, sürekli olarak Orta Anadolu Neolitiği’nin gelişiminde Canhasan’ın Çatalhöyük’e giden sanatsal, kültürel ve sembolik dünyanın oluşumunda öncü bir rol oynayıp oynamadığı sorusunu gündeme getirdi. Doç. Dr. Baysal, bu konuya ilişkin olarak, “Şu ana kadar Çatalhöyük’te gerçekleştirilen son derece başarılı çalışmalardan hikayenin sadece Çatalhöyük bölümünü öğrendik” yorumunda bulundu. Ancak artık, Aşıklı Höyük, Boncuklu Höyük ve Pınarbaşı gibi daha erken dönem kazılarından başlayarak Canhasan ile devam eden ve Çatalhöyük’te zirveye ulaşan Orta Anadolu Neolitik dönem kültürel gelişiminin ilk bölümünü Canhasan kazıları sayesinde daha iyi anlama fırsatı yakalandığı vurgulandı. Bu yeni bulgular, bölgenin prehistorik geçmişini daha bütünsel bir perspektifle ele alma ve Neolitik yaşamın karmaşıklığını daha derinlemesine kavrama imkanı sundu.