Dünyanın en büyük fındık üreticisi konumundaki Türkiye ile fındığın en büyük alıcılarından biri olan İtalyan Ferrero şirketi arasındaki tedarik gerilimi, son dönemde yaşanan gelişmelerle yeni bir boyut kazandı. Özellikle fındık rekoltesi ve fiyatlarındaki dalgalanmaların tetiklediği bu kriz, Rekabet Kurumu’nun Ferrero’nun alım taahhütlerinde revizyona gitmesiyle daha da belirginleşti.
Rekabet Kurumu, 06 Kasım tarihinde yaptığı açıklama ile Nutella’nın da üreticisi olan Ferrero’nun fındık alım taahhüdünde 2025 yılına yönelik önemli bir değişikliğe gittiğini duyurdu. Kurulun aldığı karara göre, Ferrero’nun 2025 yılının Eylül – Aralık dönemine ilişkin zorunlu kabuklu fındık alım miktarı, 30 bin tona çekildi. Şirketin normal şartlarda Türkiye’deki üreticilerden yıllık asgari 45 bin ton kabuklu fındık satın alması bekleniyordu. Bu “sınırlı ve geçici” nitelikteki revizyonun temel gerekçesi olarak, son dönemde yaşanan rekolte kayıpları ve kalitedeki düşüşler gösterildi.
Kriz, uluslararası basın organlarında da geniş yer buldu. İngiliz Financial Times gazetesi, 31 Ekim tarihli haberinde Ferrero’nun, Türkiye’de fındık rekoltesinin düşmesi ve fiyatların yükselmesi üzerine alımlarını askıya aldığını yazdı. Haberde, “Nutella üreticisi, fındık için Türk satıcılarla karşı karşıya” başlığı altında, “spekülatif alımların arzı daralttığı” iddiaları da ortaya atıldı. Türkiye, bu iddialara şiddetle karşı çıkarak cevap verdi. Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, 03 Kasım tarihinde yaptığı açıklamada, Türkiye’nin fındık üreticileri, tüccarları ve piyasa dinamiklerinin haksız yere suçlandığını vurguladı. Küle, “Ülkemiz ‘spekülasyon yapılan bir pazar’ gibi gösterilmeye çalışılmaktadır” ifadelerini kullanarak bu tür söylemlerin kabul edilemez olduğunu belirtti.
Türkiye’de fındık hasadını olumsuz etkileyen birçok faktör bulunuyor. Özellikle Doğu Karadeniz bölgesinde son dönemde etkisini artıran böcek istilaları ve bahar aylarında meydana gelen don olayları, rekoltede ciddi kayıplara yol açtı. Toprak Mahsulleri Ofisi’nin bu yıl açıkladığı fındık alım fiyatlarında, geçen yıla kıyasla %50’den fazla bir artış kaydedilmesi de bu durumun bir yansıması olarak değerlendirildi. Bu doğal faktörler, fındık fiyatlarının yükselmesine neden olarak, Ferrero gibi büyük alıcılar üzerinde maliyet baskısı oluşturdu.
Financial Times gazetesine göre, Ferrero’nun ezme ve çikolataları için vazgeçilmez bir hammadde olan fındığın fiyatı, Türkiye’deki bahar donları ve zararlı böcek salgını nedeniyle şekerleme sektörünün erişebildiği miktar azaldıktan sonra yaz başından bu yana neredeyse iki katına çıktı. Ferrero’nun resmi web sitesinde, “Fındıklarımız dünyanın çeşitli bölgelerinden, özellikle de Türkiye, İtalya, Şili ve ABD’den temin ediliyor” bilgisi yer alıyor. İtalya basınına göre, Ferrero’nun fındık tedarik ettiği ülkeler arasında %70’lik oranla Türkiye ilk sırada yer alıyor. Ancak Financial Times, bu yıl Türkiye’deki üretimin 500 bin tonun altına düşeceğinin belirtildiğini, hatta bir Fiskoirlik yetkilisinin “Gerçek rakamın 300 bin tonu geçeceğini sanmıyorum” şeklinde bir tahminde bulunduğunu aktardı. Gazeteye konuşan Ferrero Fındık Tedarik ve İşleme Şirketi Genel Müdürü Marco Botta, “Herkes oyun oynuyor” ifadesini kullanarak piyasadaki duruma eleştirel bir yaklaşım sergiledi. Botta, fiyatların düşmesini beklediklerini ve “Satın almak için acelemiz yok” diyerek şirketin bekleme stratejisini ortaya koydu. Şirketin bu stratejisinde, Şili ve ABD gibi başka ülkelerden tedariki çeşitlendirmesinin de etkili olduğu belirtildi.
Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, Financial Times’ın iddialarına yanıt verirken, Türkiye’nin “spekülasyon yapılan bir Pazar” gibi gösterilmesinin “Türkiye’nin üreticisine yönelmiş açık bir haksızlık” olduğunu vurguladı. Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada Küle, “Çiftçi, verim kayıpları yaşamış, buna rağmen özveriyle üretimini sürdürmüştür. Yani ortada iddia edildiği gibi bir ‘oyun’ yoktur. Çiftçi, doğanın ve piyasanın şartlarına rağmen uyum sağlamaya çalışmaktadır. Arzın azaldığı bir sezonda, üreticinin elindeki ürünü peyderpey satması kadar doğal bir davranış olamaz” şeklinde konuştu. Başkan Küle, “Piyasa düzeni manipülasyona teslim edilmez. Uluslararası baskı yöntemi işletilemez” diyerek, Türkiye pazarında uzun yıllardır faaliyet gösteren Ferrero’nun taahhütlerini eksiksiz yerine getirmesinin hem ticari etik hem de Türkiye kamuoyu açısından bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
İtalya’da da son haftalarda “fındık krizi” haberleri gündemin önemli maddeleri arasında yer aldı. Ülkenin fındık bölgesi olarak bilinen Piemonte merkezli La Stampa gazetesi, 15 Ekim tarihinde yayımladığı analizde “Fındık krizi: İtalyan şekerleme sektörü neden sarsılıyor?” başlığını kullanmıştı. Haberde, “İklim değişikliği, kuraklık ve zararlılar: İtalya’da hasat %50 düştü. Fiyatlar iki katına çıktı, şekerleme sektörü krizde” ifadelerine yer verildi. La Repubblica gazetesi ise 02 Kasım’daki haberinde, “Nutella Türkiye’den uzak duruyor: Fındıklar çok pahalı” başlığıyla konuyu ele aldı ve Ferrero’nun çok menşeli tedarik modelinin, yıl boyunca tutarlı tedarik sağladığını belirten bir açıklamasını aktardı. Corriere della Sera gazetesinin Piemonte bölgesi edisyonu da, fındık krizi nedeniyle Noel döneminin “tüketiciler, işletmeler ve çiftçiler için oldukça acılı geçebileceğini” yazdı. Gazeteye konuşan İtalyan ziraatçılar derneği Coldiretti’nin Piemont fındık sektörü başkanı Mauro Bianco, “Türkiye dünyanın önde gelen fındık üreticisi. Ferrero ise önde gelen tüketicisi. Fiyatı onlar belirliyor ve herkes onları takip ediyor; sadece kitle pazarında değil, aynı zamanda lüks segmentte de” değerlendirmesinde bulundu. Gazete, Ferrero’nun iklim değişikliği, Türk Lirası’nın değer kaybetmesi ve jeopolitik gerginliklerle mücadele eden Türk üreticilerle sonunda bir anlaşmaya varacağını öngörüyor. Öte yandan, küresel fındık pazarının, Ferrero’nun halihazırda ürünlerini tedarik ettiği ABD ve Şili gibi diğer ülkelere kayabileceği de vurgulanıyor.
Dijital Türk Lirası Projesi Yeni Döneme Giriyor Hukuki Altyapı Hazırlıkları Başladı
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi