Kasım Ayında Market Rafındaki Ürünlerin Yarısından Fazlasında Fiyatlar Geriledi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kasım ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri ayrıntılı bir şekilde değerlendirdi. Bayraktar, market raflarında görülen bazı düşük kalibreli, standart dışı veya kampanya amaçlı ürünlerin daha uygun fiyatlarla satılmasının olağan bir durum olduğunu belirterek, TZOB tarafından açıklanan rakamların ise tüm bölgelerdeki farklı satış kanallarından derlenen fiyat ortalamalarını yansıttığını ve sahadaki gerçek durumu ortaya koyduğunu vurguladı.

Market Rafında Önemli Fiyat Düşüşleri Gözlendi

Kasım ayında marketlerde geniş bir ürün yelpazesinde fiyat hareketliliği yaşandı. Toplam 42 ürün incelendiğinde, 18 üründe fiyat artışı görülürken, 24 üründe ise fiyat düşüşü kaydedildi. Bu durum, tüketiciler açısından olumlu bir gelişme olarak öne çıktı.

Marketlerde fiyatı en çok yükselen ürünler arasında pırasa yüzde 149,5’lik bir artışla ilk sırada yer aldı. Pırasadaki bu dikkat çekici yükselişi, yüzde 118,3 ile ıspanak, yüzde 71,7 ile fındık ve yüzde 58,5 ile Antep fıstığı takip etti. Fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 55 oranında gerileyen marul oldu. Maruldaki bu düşüşü yüzde 46,6 ile portakal ve yüzde 43,3 ile kuru soğan izledi.

Üreticide Fiyat Dengeleri Farklı Yönde Şekillendi

Üretici cephesinde ise fiyat değişimleri marketteki tablodan farklı bir seyir izledi. Kasım ayında 34 tarım ürününden 10’unda fiyat artışı yaşanırken, 18 üründe fiyat düşüşü, 6 üründe ise herhangi bir fiyat değişimi gözlemlenmedi. Üretici bazında fiyatı en çok düşen ürün yüzde 43,1 ile portakal oldu. Bu düşüşü yüzde 38 ile mandalina, yüzde 36,5 ile karnabahar ve yüzde 30,8 ile kabak izledi. Üreticide fiyatı en fazla artan ürün ise yüzde 34,9 ile patates olarak kayıtlara geçti. Patatesi yüzde 34,6 ile salatalık, yüzde 17,2 ile pırasa ve yüzde 15,8 ile kuru incir takip etti.

Üretici Ve Market Arasındaki Fiyat Farkı Kaygı Verici Boyutlara Ulaştı

Şemsi Bayraktar’ın açıklamalarına göre, kasım ayında üretici ile market fiyatları arasındaki makasın en fazla açıldığı ürün yüzde 392,86 ile mandalina oldu. Bu, mandalinanın üreticiden alınıp market rafına geldiğinde neredeyse 4,9 kat daha pahalıya satıldığı anlamına geliyordu. Mandalinadaki bu astronomik farkı, yüzde 206,87 ile portakal, yüzde 203,80 ile ıspanak, yüzde 191,39 ile maydanoz ve yüzde 189,17 ile havuç izledi.

Bayraktar, bu durumu somut örneklerle destekleyerek, “Üreticide 6 Lira 20 Kuruş olan mandalina 30 Lira 56 Kuruş’a, 16 Lira 80 Kuruş olan portakal 51 Lira 55 Kuruş’a, 17 Lira 53 Kuruş olan ıspanak 53 Lira 27 Kuruş’a, 5 Lira 9 Kuruş olan maydanoz 14 Lira 82 Kuruş’a, 11 Lira olan havuç 31 Lira 81 Kuruş’a markette satıldı” ifadelerini kullandı. Bu veriler, ürünlerin tedarik zincirindeki fiyatlama politikalarının üretici ve tüketici üzerindeki etkisini çarpıcı bir şekilde gözler önüne serdi.

Ürün Bazında Fiyat Hareketlerinin Temel Nedenleri

Mandalinadaki sert fiyat düşüşlerinin ve genel arz fazlasının birden fazla nedeni olduğu belirtildi. Bayraktar, kasım ayında Adana’da tarım işçilerini organize eden elçi gruplarının 10 gün süren grevinin erkenci mandalina hasadını aksattığını ve hasadın gecikmesiyle birçok erkenci çeşidin dalında kalarak raf ömrünü kaybettiğini aktardı. Ayrıca, Rusya’nın bu sezon Türkiye yerine alternatif ülkelere yönelmesinin ihracatta daralmaya yol açtığı ve iç piyasada ürün fazlasına neden olduğu ifade edildi. Geçtiğimiz yıl rekoltenin düşük olması ve bu yıl “var yılı” olarak tabir edilen verimli bir sezon yaşanması, arz fazlasını daha da derinleştirerek mandalina fiyatlarının bölgede 1-2 Lira seviyelerine kadar gerilemesine neden oldu.

Mandalinadaki bu düşüş, tüketici talebinin yön değiştirmesiyle portakal fiyatlarını da aşağı çekti. Karnabahar ve kabakta ise yaşanan arz fazlalığı ve ürüne olan talebin azalması fiyatların gerilemesine yol açan başlıca faktörler olarak öne çıktı. Öte yandan, soğan ve patates gibi depolanan ürünlerde işçilik ve depo maliyetlerinin eklenmesiyle fiyatlar arttı. Salatalık ve pırasada ise arzın düşmesi fiyatların yükselmesine neden oldu. Kuru incirde yeni sezon başlamasına rağmen düşük seyreden piyasa fiyatı, kasım ayında talepte görülen artışla birlikte yükseliş eğilimine geçti.

Üretici Girdi Maliyetleri Artmaya Devam Ediyor

Tarım sektöründeki üretici girdi maliyetlerinde kasım ayında da artışlar devam etti. Amonyum nitrat gübresinin yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinin yüzde 4,2, süt yeminin yüzde 1, besi yeminin yüzde 0,7 ve tarım ilacı fiyatlarının ise dikkat çekici bir şekilde yüzde 13,6 oranında arttığı bildirildi. Enerji maliyetlerinde de yükselişler yaşandı; elektriğin yıllık bazda yüzde 12,8 oranında arttığı, mazot fiyatlarının ise aylık bazda yüzde 2,9, yıllık bazda ise yüzde 29,9 gibi önemli bir artış gösterdiği belirtildi. Bu artışlar, üreticilerin maliyet yükünü artırarak ürün fiyatları üzerindeki baskıyı sürdürdü.