Sosyal güvenlik sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahip olan aktif/pasif oranı, Türkiye ekonomisinin demografik yapısını gözler önüne serdi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından açıklanan verilere göre, 2024 yılında aktif sigortalı çalışan başına düşen emekli, dul ve yetim aylığı alan kişi sayısını ifade eden bu oran 1,61 olarak kaydedildi. Ağustos ayında ise bu oran 1,60 seviyesine gerilemişti. 2024 yılı sonu itibarıyla Türkiye genelinde 25 milyon 625 bin 750 aktif sigortalıya karşılık 16 milyon 677 bin 617 emekli, dul ve yetim aylığı alan vatandaş bulunuyordu. SGK’nın istatistikleri, aktif/pasif oranını bu iki temel sayı üzerinden hesaplamaktaydı.
Ancak, bu genel oranın detaylı analizi, farklı bir tablo ortaya koymaktadır. 2024 yılı aktif sigortalı sayılarına dâhil edilen 1 milyon 406 bin 464 stajyer ve kursiyer ile 539 bin 241 çırağın, emeklilik için uzun vadeli sigorta primi ödememesi, aktif/pasif oranının yorumlanmasında önemli bir farklılık yaratmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (ÇSB), bu durumu dikkate alarak, çırak, stajyer ve kursiyerler hariç diğer sigortalı çalışanları temel alarak 2024 yılı aktif/pasif oranını 1,49 olarak hesaplamıştır. Aktif sigortalı sayısının içinde ayrıca yurt dışı topluluk sigortası yaptıranlar, tarım işçileri ve diğer sigortalılar da yer almakta olup, bu kişilerin toplam sayısı 2024 yılında 477 bin 337 kişiye ulaşmıştır. Çırak, stajyer ve kursiyerler ile söz konusu diğer sigortalılar hariç tutulduğunda, 2024 yılı itibarıyla 23 milyon 202 bin 708 zorunlu sigortalı çalışanın bulunduğu, bu kişilerin SGK’ya uzun vadeli sigorta primi yatıranlardan oluştuğu belirlenmiştir.
SGK’nın yayımladığı verilere göre, zorunlu sigortalı çalışan sayısı üzerinden yapılan değerlendirmede, Türkiye’nin 21 ilinde kritik bir denge bozukluğu yaşandığı gözlendi. Amasya, Artvin, Aydın, Balıkesir, Burdur, Çanakkale, Çorum, Edirne, Giresun, Kırklareli, Kırşehir, Kütahya, Ordu, Rize, Sinop, Tokat, Trabzon, Yozgat, Zonguldak, Bartın ve Karabük’ten oluşan bu illerde, emekli, dul ve yetim aylığı alanların sayısı, bu illerdeki aktif çalışan sayısını geride bırakmıştır. Bu durum, söz konusu illerde sosyal güvenlik sisteminin finansal yükünün daha belirgin olduğunu göstermektedir.
Örnek vermek gerekirse, Sinop’ta 65 bin 514 emekli, dul ve yetim aylığı alan kişiye karşılık sadece 48 bin 42 zorunlu sigorta kapsamında aktif çalışan bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle, Sinop’ta her 100 emekli, dul ve yetime karşılık 73 aktif çalışan düşmektedir. Benzer şekilde, yüz emekli başına zorunlu sigortalı aktif çalışan sayısı Zonguldak’ta 74, Bartın’da 80 ve Rize’de 84 olarak kaydedilmiştir.
Bazı illerde ise zorunlu sigortalı aktif çalışan sayısı, emekli, dul ve yetim aylığı alanların sayısından azami yüzde 10 daha fazla seyretmektedir. Denizli, Gümüşhane, İzmir, Kastamonu, Samsun, Sivas, Uşak ve Kırıkkale bu kategoride yer almaktadır. Örneğin, Samsun’da 318 bin 433 emekliye karşılık 325 bin 69 çalışan bulunurken, Uşak’ta 99 bin 257 emekliye karşılık 101 bin 275 aktif çalışan görev yapmaktadır. Türkiye’nin üçüncü büyük ili olan İzmir’de ise aktif/pasif oranı 1,10 olarak belirlenmiştir; bu da her 100 emekliye karşılık 110 aktif çalışan olduğu anlamına gelmektedir. İzmir’de 1 milyon 215 bin 368 emekliye karşılık 1 milyon 342 bin 275 aktif çalışan istihdam edilmektedir.
Türkiye’nin en büyük şehri İstanbul’da, sosyal güvenlik dengesi görece daha olumlu bir tablo çizmektedir. İstanbul’da 5 milyon 558,6 bin zorunlu sigortalı aktif çalışana karşılık 3 milyon 392,5 bin emekli yaşamaktadır. Bu durum, ildeki aktif/pasif oranının 1,64‘e ulaşmasını sağlamıştır. Başkent Ankara’da ise 1 milyon 900,5 bin aktif çalışana karşılık 1 milyon 300,7 bin emekli bulunmakta olup, bu ildeki aktif/pasif oranı 1,46 seviyesindedir. Büyük şehirlerdeki çalışan sayısının emeklilere oranının yüksek olmasında, emekli olanların bir kısmının genellikle memleketlerine veya daha sakin sahil kasabalarına taşınmasının önemli bir etken olduğu değerlendirilmektedir.
Sosyal güvenlik sistemlerinin finansal sürdürülebilirliği için aktif/pasif oranının yüksek olması arzulanır bir durumdur. Ancak, Avrupa ülkelerine bakıldığında da genel olarak bu oranın düşük seviyelerde seyrettiği görülmektedir. Avrupa’da aktif/pasif oranı en düşük olan ülke, 1,30 seviyesiyle Hırvatistan’dır. Bu ülkeyi Fransa (1,32), Letonya (1,36), Estonya (1,38), Litvanya (1,38), Romanya (1,41), Bulgaristan (1,44) ve Polonya (1,44) takip etmektedir. Avrupa’da aktif/pasif oranının en yüksek olduğu ülkeler ise İzlanda ve Malta olup, bu ülkelerde oran 2,45‘e çıkmaktadır. Lüksemburg 2,23, İrlanda 2,29 ve Hollanda 2,19 ile yüksek oranlara sahip diğer ülkeler arasında yer almaktadır.
Washington Mahkemesi Ftc’nin Meta Hakkındaki Tekel İddialarını Reddederek Şirketi Haklı Buldu
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi