Otomotiv sektörü, elektrikli araçlara doğru geri dönülmez bir dönüşüm sürecine girmişken, Türkiye yollarındaki araç filosunun elektrifikasyonu yönünde kayda değer bir öneri ortaya atıldı. En son 2019 yılında uygulanan hurda araç teşvikinin yeniden yürürlüğe konulması çağrısı, sektör temsilcileri arasında geniş yankı buldu. Bu öneri, özellikle elektrikli araçların yaygınlaşmasını desteklemeyi hedefliyordu.
Ovolt & Sharz.net Genel Müdürü Hakan Koca, HT Spor’un otomotiv sektörü ve motor sporlarını bir araya getiren programı OtoSpor’da önemli açıklamalarda bulundu. Koca, eski hurda araç teşviki uygulamasının, elektrikli araçların dönüşümünü destekleyecek nitelikte tekrar gündeme getirilmesini önerdi. Mevcut durumda yaşlanan araç pazarının ciddi bir sorun teşkil ettiğine dikkat çeken Koca, bu durum için acil tedbirler alınması gerektiğini vurguladı.
Hakan Koca, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Yaşlanan araç pazarı için bir tedbir alınması gerekiyor. Eskiden hurdaya ayırmak ve araç teşviki vardı. Eski araçları gelişmekte olan başka ülkelere ihraç ederek elektrikli araçlara alan açılabilir” ifadelerini kullandı. Koca’nın bu önerisi, hem eski araçların trafikten çekilerek çevre kirliliğinin azaltılmasına hem de elektrikli araçlar için yeni bir pazar yaratılmasına yönelik stratejik bir adım olarak değerlendirildi.
OtoSpor programında Yiğitcan Yıldız’a özel açıklamalarda bulunan Hakan Koca, yeni hurda araç teşvikinin mutlaka elektrikli araç alımını destekleyici bir yapıya sahip olması gerektiğine işaret etti. Koca, önerisini daha detaylı açıklayarak şunları kaydetti: “Teşvik ile alınacak yeni araçlar mutlaka elektrikli olmalı. Eski araçları hurdaya ayırıp ya da 30 yaşın üstündeki araçları başka ülkelere ihraç ederek ÖTV iadesi alınabilir, bunu da elektrikli araçta kullandırabiliriz. Böylece elektrikli araçlar daha çok desteklenebilir.” Bu mekanizma, eski araç sahiplerini, araçlarını hurdaya ayırarak veya ihraç ederek elde edecekleri vergi avantajıyla elektrikli araçlara yönlendirmeyi amaçlıyor.
Türkiye’de hurda teşviki uygulaması, ilk kez 12 Ağustos 2003 ile 31 Aralık 2004 tarihleri arasında yürürlüğe girdi. Bu ilk uygulama, belirli bir yaşın üzerindeki araçların trafikten çekilmesini sağlayarak hem yol güvenliğini artırdı hem de otomotiv sektöründeki satışların canlanmasına önemli katkılar sundu. Bu dönemde sağlanan teşvik, piyasadaki araç yenileme sürecini hızlandırdı.
İlk uygulamanın sona ermesinin ardından, hurda teşviki politikası 04 Ekim 2010 ile 31 Aralık 2011 tarihleri arasında tekrar gündeme geldi. Bu ikinci teşvik döneminde, kapsam farklılaştırılarak ağırlığı 3.5 tondan fazla olan yük ve yolcu taşımacılığına hizmet eden ticari araçlar hedef alındı. 2010 yılındaki teşvikte, kapsama alınan motorlu araçlar için taşıtların ağırlığı model yılları baz alınarak belirlenen kilogram fiyatı üzerinden nakdi destek sağlandı.
2011 yılı sonuna kadar devam eden bu hurda teşviki uygulaması, toplam kaydı silinen araçlar içerisinde hurdaya ayrılan araç sayısını bir önceki yıla göre %73.9 oranında artırdı. Bu büyük artış, nakdi destek modelinin, belirli motorlu araçların ve genel olarak hurdaya ayrılan araç sayısında önemli bir yükseliş sağladığını gösterdi. Ayrıca, 2010 yılında toplam pazarın %38, 2011’de ise pazarın %14 oranında artmasında verilen hurda teşvikinin etkili olduğu anlaşıldı.
2012 yılı, farklı içerik ve kapsama sahip iki ayrı hurda teşviki kararının uygulandığı bir dönem oldu. İlk teşvik kararı, 2011 yılında uygulanan nakdi destek uygulamasının kilogram fiyatlarının yükseltilerek 31 Aralık 2013 tarihine kadar devam etmesine yönelikti. 17 Aralık 2012 tarihinden itibaren geçerli olan bu teşvik, yılın son 13 günü içinde hurdaya ayrılan araç sayısını bir önceki aya göre %49.11 oranında artırarak hızlı bir etki yarattı. 2013 yılında ise, toplam kaydı silinen araç sayısı %80, hurdaya ayrılan araç sayısı ise %114 oranında rekor bir artış gösterdi.
Bu dönemde uygulanan bir diğer hurda teşviki ise 04 Ağustos 2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, belirli bir model yılına ait motorlu araçların 31 Aralık 2014 tarihine kadar hurdaya ayrılması durumunda, tahakkuk etmiş ancak ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ait faiz, ceza, gecikme zammı ve idari para cezalarının terkin edilmesi şeklindeydi. Ancak 2014 yılında vergisel yüklerin terkin edilmesi şeklinde uygulanan bu teşvik, ilginç bir şekilde, toplam kaydı silinen araçlar içerisindeki hurda araç sayısını bir önceki yıla göre %38 oranında azaltarak beklenenin aksine bir sonuç doğurdu.
Türkiye’deki son hurda teşviki uygulaması 2017, 2018 ve 2019 yıllarında yürürlükte kaldı. Belirli bir yaşın üzerindeki araçların trafikten çekilmesi ve geri dönüştürülebilir aksam ve parçalara sahip olması nedeniyle belirli araçların hurdaya ayrılmasını kolaylaştırmak amacı ile 20 Temmuz 2017 ile 31 Aralık 2018 tarihleri arasında uygulanan bu teşvik, 2017’de hedefine ulaşamadı ve hurdaya ayrılan araç sayısı bir önceki yıla göre %14 oranında azaldı.
2018 yılında, vergisel yükümlülükler ve idari cezaların terkin edilmesi şeklinde hurda teşvik uygulaması devam ederken, yılın ikinci çeyreğinde otomotiv sektöründe yaşanan daralmanın olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla farklı içerikte yeni bir hurda teşviki kararı alındı. Bu yeni karar kapsamında, 11 Haziran 2018 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında, belirlenen şartları taşıyan motorlu araçların hurdaya çıkarılması halinde, aynı cinsten yeni bir aracın satın alınmasında tahsil edilecek ÖTV miktarından belirlenen tutar kadar indirim sağlanması öngörüldü. Bu uygulama, önemli bir etki yarattı; 2018 yılı içerisinde hurdaya ayrılan araç sayısı bir önceki yıla göre %152 oranında arttı.
2018’de pazarın %35 oranında daraldığı göz önüne alındığında, hurda araç teşvikinin pazardaki daralmanın derinleşmesini önlediği yorumları yapıldı. Yapılan düzenlemeler sonucunda, 2019 yılı sonunda da hurdaya ayrılan araç sayısı bir önceki yıla göre %56 oranında arttı, bu da teşvikin sektör üzerindeki pozitif etkisini bir kez daha ortaya koydu.
Geçmiş yıllarda herhangi bir hurda teşvikinin yürürlükte olmadığı dönemlerde, hurdaya ayrılan araç sayısında belirgin bir azalma yaşandığı gözlemlendi. Örneğin, 2023 yılı sonunda, trafikten kaydı silinen araç sayısının bir önceki yıla göre %11 azalması dikkat çekti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2022 sonunda yaklaşık 36 bine yakın araç hurdaya ayrılırken, bu sayı 2023 sonunda 31 bin adede geriledi.
Ancak, 2024 yılının Ocak-Aralık döneminde trafikten kaydı silinen taşıt sayısı %15.6 oranında artarak 36 bin 657 adede ulaştı. Buna rağmen, aynı dönemde trafikteki toplam taşıt sayısında 2 milyon 562 bin 159 adetlik bir artış yaşanması, hurda teşviki gibi mekanizmaların, araç filosunun yenilenmesi ve elektrifikasyon hedeflerine ulaşılmasında kritik bir rol oynayabileceğini bir kez daha gösterdi.
Hanehalkı Tüketiminde En Büyük Pay İstanbul’un Oldu
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi