AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekçi, emeklilik yaşına ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Ekonomi Gazetesi’nden Canan Sakarya ve Besti Karalar’ın sorularını yanıtlarken, Türkiye’deki mevcut emeklilik sisteminin reform gerektirdiğini ve emeklilik yaşının yükseltilmesi gerektiğini dile getirdi. Zeybekçi, mevcut durumda emeklilik yaşıyla ilgili aktif bir çalışma olmadığını ancak bu konunun kesinlikle ele alınması gerektiğini güçlü bir biçimde ifade etti.
Nihat Zeybekçi, “Emeklilik sistemi ile ilgili reform niteliğinde bir çalışma, emeklilik yaşının yükseltilmesi gibi bir çalışma var mı?” şeklindeki soruya net bir yanıt verdi. Zeybekçi, “Emeklilik yaşı çok düşük. Bu konuda gelecek nesillere ihanet denebilecek kadar iddialı bir söz söyleyebiliriz. Emeklilik yaşıyla ilgili bir düzenleme yok ama yapılmalı mı? Evet kesinlikle yapılmalı. Ve bir daha dokunulmamalı. Siyaset ne zaman aciz ve kabiliyetsiz hale geldiğinde bizim oraların tabiriyle ‘Yörük, sürüsünden adak vermeye başlamamalı.’ İlk dokunduğumuz yer burası olmamalı. Bizim bazı şeyleri milli mutabakatla, her şeyi bir kenara bırakarak Anayasa’ya koymamız lazım. Bunları koyduğunuz zaman bir daha emeklilik yaşına gelip de dokunan olmaz.” ifadelerini kullandı. Bu açıklamalarla Zeybekçi, emeklilik yaşının yükseltilmesi gerektiği yönündeki kişisel kanaatini güçlü bir şekilde ortaya koyarken, bu düzenlemenin gelecekteki nesillerin refahı için kaçınılmaz olduğunu savundu. Ayrıca, bu tür bir reformun siyasi dalgalanmalardan etkilenmemesi için anayasal güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’de emeklilik yaşı, sosyal güvenlik sisteminin yapısıyla birlikte zaman içinde önemli değişiklikler gösterdi. 1950 yılından bu yana geçen yaklaşık 75 yıllık dönemde, emeklilik yaşına ilişkin tam 11 farklı kanun düzenlemesi yapıldı. Bu durum, konunun ülkenin sosyal ve ekonomik gündeminde ne denli merkezi bir yer tuttuğunu gözler önüne sermektedir.
Sistemin ilk yıllarında, 1950-1965 yılları arasında hem kadınlarda hem de erkeklerde emeklilik yaşı 60 olarak belirlenmişti. 1965-1969 döneminde ise kadınlar için yaş şartı 55’e düşürülürken, erkekler için 60 yaş uygulaması devam etti. 1969 yılında yapılan bir düzenlemeyle yaş şartı tamamen kaldırıldı ve emeklilik koşulu 5000 prim günü ve 25 yıllık sigortalılık süresi ile sınırlandırıldı. Bu durum, özellikle genç yaşta sigortalı olan kişilerin erken emekli olmasının önünü açtı. 1976 yılında ise kadınlar için sigortalılık süresi 20 yıla indirildi.
Dönemin Başbakanı Turgut Özal liderliğindeki hükümet, 1986 yılında emeklilik yaşını yeniden sisteme dahil etti ve kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaş olarak belirledi. Ancak bu düzenleme de uzun ömürlü olmadı. 1992 yılında Süleyman Demirel hükümeti döneminde emeklilikte yaş koşulu tekrar kaldırıldı. Bu düzenleme, fiilen kadınların 38, erkeklerin ise 43 yaşında emekli olabilmesine olanak tanıdı ve sosyal güvenlik sistemi üzerinde ciddi bir yük oluşturdu.
Sosyal güvenlik sisteminin açık vermeye başlamasıyla birlikte, 1999 yılında köklü bir reform kaçınılmaz hale geldi. Bu tarihte emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 yıl olarak yeniden belirlendi. Ancak 08 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı çalışmaya başlayanlar için kademeli bir geçiş sistemi öngörüldü. Bu geçiş döneminde, 08 Eylül 1999 öncesi çalışmaya başlayan kadınların emeklilik yaşı kademeli olarak 40’tan 56’ya, erkeklerin ise 44’ten 58’e çıkartıldı.
2008 yılında yürürlüğe giren 5510 Sayılı Kanun, sosyal güvenlik sisteminde önemli bir dönüm noktası oldu. Bu kanunla, ilk defa sigortalı çalışmaya 2008 yılının Mayıs ayından itibaren başlayanlar için emeklilik yaşı 65’e yükseltildi. Bu gruptaki kişilerin emeklilik yaşı da kademeli olarak artış gösterecektir. Kanuna göre, bir işverene bağlı (4/a) çalışanlarda 7200, kendi adına bağımsız (4/b) çalışanlarda ve kamu görevlilerinde (4/c) 9000 prim gününü 2035 yılı sonuna kadar tamamlayan kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilecektir. Belirtilen prim günlerini 2035 yılından sonra tamamlayanların emeklilik yaşı ise her 2 yılda 1 yaş artarak yükselecek; kadın ve erkeklerin emeklilik yaşı 2048 yılında 65 yaşta eşitlenecektir.
2023 yılında hayata geçirilen Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, 08 Eylül 1999 tarihinden önce çalışmaya başlamış olanlar için yaş şartını yeniden kaldırdı. Bu düzenleme, milyonlarca kişinin beklediği bir gelişmeydi ancak farklı yaş grupları arasında yeni eşitsizlikler ve beklentiler yarattı.
EYT düzenlemesi öncesinde, 07 Eylül 1999 tarihinde çalışmaya başlayan bir kadın 56, erkek ise 58 yaşında emekli olabilirken, bir gün sonra 08 Eylül 1999 tarihinde çalışmaya başlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabiliyordu. Aralarında 2 yıllık bir emeklilik yaşı farkı bulunmaktaydı.
EYT düzenlemesi sonrasında bu fark daha da açıldı. Sigortalı çalışmaya sadece bir gün önce başlayan ve gerekli koşulları sağlayan kadınların 38, erkeklerin ise 43 yaşında emekli olabilmesi mümkün hale geldi. Bu durum, daha önce 2 yıl olan yaş farkını erkeklerde 17 yıla, kadınlarda ise 20 yıla kadar çıkardı. Emekli olan yaklaşık 2,9 milyon EYT’linin içinde 38 ve 43 yaşında emekli olanların sayısı oldukça az olsa da, ortaya çıkan bu büyük yaş farkı, 08 Eylül 1999 sonrasında çalışmaya başlayan milyonlarca kişi arasında kademeli emeklilik beklentisi yarattı.
1999 yılında emeklilik yaşı kadınlar için 58, erkekler için 60 olarak belirlenmiş olsa da, bu tarihten önce çalışmaya başlayanlar için uygulanan kademeli artışlar nedeniyle fiili emeklilik yaşı daha düşüktü. EYT düzenlemesinden önce, 2022 yılında Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SSK) yaşlılık aylığı bağlanan kadın ve erkeklerin ortalama yaşı 53 olarak kaydedilmişti. Ancak EYT’nin yürürlüğe girdiği 2023 yılında bu ortalama, erkeklerde 49’a, kadınlarda ise 48’e geriledi. Böylece kadın ve erkeklerin ortalama emeklilik yaşı 4 yıl kısalarak 53’ten 49’a düştü. SSK’lıların ortalama ilk emeklilik yaşı, 2024 yılında da bu seviyelerde seyretmeye devam etti.
2024 yılında Bağ-Kur’dan yaşlılık aylığı bağlananların ortalama ilk emeklilik yaşı erkeklerde 51, kadınlarda 56 olarak gerçekleşirken, genel ortalamada 52 yaş olarak belirlendi. Memurların ilk emeklilik yaşı ise erkeklerde 56, kadınlarda 54 olmak üzere genel ortalamada 56 olarak tespit edildi.
EYT düzenlemesiyle 08 Eylül 1999 öncesi çalışmaya başlayanlar için fiili emeklilik yaşı düşmüş olsa da, 08 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 tarihleri arasında çalışmaya başlayan milyonlarca kişi için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanmaya devam etmektedir.
Ayrıca, ilk defa çalışmaya 2020 yılından sonra başlayan memurlar ve esnaf statüsündeki kişiler ile ilk defa çalışmaya 2024 yılından sonra başlayan işçi statüsündeki kişiler, 65 yaşından önce emekli olamayacaklardır. Bu bağlamda, çalışma hayatındaki milyonlarca kişi için emeklilik yaşı zaten geçmişteki birçok döneme göre yükselmiş durumdadır. İlk defa çalışmaya 2008-2020 yılları arasında başlayan kadınlar 58 ile 64 yaşları arasında, erkekler ise 60 ile 64 yaşları arasında emekli olabileceklerdir. Nihat Zeybekçi’nin açıklamaları, hali hazırda yükselen emeklilik yaşının, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından gelecekte daha da artırılması gerektiği yönündeki bir tartışmayı yeniden alevlendirdi.
Gaziantep Kişi Başı Hisse Varlığında 5 Yılda Türkiye Rekorunu Kırdı
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.
News
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi
Ekonomi